در اين مبحث به چهار موضوع اساسي پرداخته خواهد شد :
1. در مطالعه حاضر چه مفاهيم يا متغيرهايي مورد سنجش قرار گرفته است؟
2. مفاهيم يا متغيرهاي موردنظر چگونه سنجيده شده‌اند؟
3. مفاهيم يا متغيرهاي مربوطه در چه قلمرويي مورد سنجش قرار گرفته‌اند؟
4. تحليل داده‌ها مبتني بر چه روش‌ها و تكنيك هايي مي‌باشد؟
پاسخ به اين چهار محور عمده در ذيل به ترتيب خواهد آمد :
1. مفاهيم و متغيرها :
مفاهيم و متغيرهايي كه در چارچوب مفهومي تحقيق نام برده شده‌اند ، موضوع سنجش اين مطالعه محسوب مي‌شوند . بر اين مبنــا 38 متغير در7 حوزه به شرح جدول (1-1) مورد مطالعه واقع شده‌اند. در حوزه ويژگي‌هاي زمينه‌اي 3 متغير شامل جنس ، سن، وضع تأهل مورد بررسي واقع شده‌اند.
2.چگونگي سنجش :
گذشته از تعاريف عملياتي متغيرها لازم است سطح و واحد سنجش هر متغير نيز كاملاً معين گردد. در جدول شماره 1 اطلاعات مربوط به تمامي متغيرهاي مورد مطالعه اعم از مستقل، وابسته آورده شده است. در اين جدول بر مبناي پرسشنامه مطالعه، كه پس از انجام پيش‌آزمون مورد بازبيني و تكميل قرار گرفت ، شماره سئوال ها و گويه‌هايي كه هريك از مفاهيم و متغيرها را مورد سنجش قرار مي‌دهد، نيز آورده شده است. چنانچه روشن است متغيرهاي اين جدول در سطح اسمي و ترتيبي و فاصله‌اي از طريق دو واحد اصلي سئوال يا گويه مورد مطالعه واقع شده‌اند. منظور از سطح اسمي كه منطبق با داده‌هايي كيفي نظير جنس، وضع تأهل و . . . مي‌باشد ، تغيير در نوع خصيصه بدون تغيير در مقدار است . مثلاً مرد يا زن بودن نوعي ويژگي را متفاوت مي‌سازد، ولي اصولاً نمي‌توان تفاوت بين اين دو نوع را با مقدار بيان كرد. در سطح ترتيبي مي‌توان تفاوت رابا اعداد نشان داد، اما اين فواصل كاملاً مساوي و جمع‌پذير نيستند.
بايد توجه داشت سنجش بسياري از مفاهيم اجتماعي با يك يا چند سئوال به خوبي امكان‌پذير نيست، لذا در اين موارد بايد از مقياس‌هايي سود جست كه مبتني بر تعداد گويه هستند و پاسخگويان نظر خود را نسبت به آنها ابراز مي‌دارند و ازتركيب كلي آنها نگرش فرد نسبت به آن مفهوم شناخته مي‌شود. در اين بررسي براي شناخت برخي متغيرها به تناسب از تعداد متفاوتي گويه در قالب مقياس‌ مختلف استفاده شده و مابقي متغيرها با يك يا چند پرسش متفاوت مطالعه شده‌اند.
3. نوع روش تحقيق :
پژوهش حاضر از نوع بررسي يا پيمايش (Survey) مي‌باشد. پيمايش مطالعه‌اي است در مورد جمعيت نمونه نمايا (Representative) كه معرف كل جامعه آماري است. پيمايش حاضر با دو هدف روش شناختي انجام شده است.
الف ـ هدف توصيفي (Descriptive) : هدف محقق در اين قسمت عبارت است از توصيف عيني، واقعي و منظم خصوصيات يك موقعيت يا يك موضوع كه در اينجا طبقه و سبك زندگي مي‌باشد.
ب ـ هدف تبييني (Explanative) : در اينجا هدف محقق توضيح عوامل مؤثر در بروز پديدة مورد بررسي و نوسانات آن مي‌باشد.
4. ابزارهاي تحقيق :
مهمترين ابزار جمع آوري داده‌ها در اين تحقيق پرسشنامه است. پرسشنامه جهت اندازه‌گيري متغير مستقل و متغير وابسته با درنظرگرفتن متغيرها و شاخصهاي تحقيق طراحي شد . پرسشنامه اوليه مورد پيش‌آزمون قرارگرفته و سئوالات و يا گويه‌هايي كه از بعد آماري اشكال داشته‌اند حذف گرديد كه نتايج پيش‌آزمون درخصوص هريك از متغيرها و شاخصها در بخش توصيف و تحليل داده‌ها خواهد آمد.
5. واحد تحليل و سطح تحليل :
واحد تحليل عبارتست از فرد، گروه، طبقه و يا هر پديدة اجتماعي و موضوعي كه ويژگي‌هاي آن مورد بررسي قرار مي‌گيرد. به بيان ديگر در تعيين واحد تحليل اين سئوال مطرح است كه متغير وابسته تحقيق، صفت چه چيزي يا چه كسي است؟ صفت مورد بررسي صفت فرد است يا صفت گروه يا طبقه و . .. ؟ في‌الواقع واحد تحليل همان موصوف است.
با عنايت به اينكه موضوع تحقيق حاضر بررسي تأثير طبقه اجتماعي بر سبك زندگي در شهر تهران است، لذا واحد تحليل در اين تحقيق “فرد” پاسخگو (جوان) مي‌باشد.
6.جامعه آماري :
جامعه آماري اين تحقيق را كليه جوانان ساكن شهر تهران كه در دامنه سني (29 – 18) سال واقع شده‌اند، تشكيل مي‌دهند. مجموع كل افراد واقع در سنين 29-18 سال شهر تهران براساس نتايج سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1375 به تعداد1356547 نفر بوده‌اند كه به عنوان جامعه آماري تحقيق درنظر گرفته مي‌شوند.
7. واحد آماري :
هركدام از افراد خانوارهاي معمولي ساكن كه در زمان اجراي طرح ، سن آنها بين 18 تا 29 سال بوده است، واحد آماري اين طرح را تشكيل مي‌داده‌اند. منظور از خانوار معمولي ساكن، يك يا چند نفر است كه با هم در يك اقامتگاه ثابت زندگي مي‌كنند ، با يكديگر هم خرج هستند و معمولاً با هم غذا مي‌خورند. به اين ترتيب فردي كه به تنهايي در يك اقامتگاه ثابت زندگي مي‌كند نيز يك خانوار معمولي ساكن به حساب مي‌آيد.
جدول شماره (1-1) مشخصات، فرضيه‌ها، متغيرها و شاخص‌ها
نام متغيرفرضيه‌هاشاخص‌هاسطح سنجشواحد سنجششمارة سئوال يا گوية
مربوط به پرسشنامهمتغير وابسته : سبك زندگي1. بين طبقه اجتماعي فرد و نوع روابط اجتماعي رابطه وجود دارد؟
1. 1. بين طبقة فرد و نوع روابط دوستي رابطه وجود دارد؟- تعداد دوستان
– فرواني ملاقات‌ها
– ترك جنسي دوستان
– محل ملاقاتها
– فاصلة سكونتي دوستان
– نحوة برخورد والدين با دوست فرد
– اشتياق و فعاليت جهت داشتن دوستان بيشتر
– كسب سرمايه اجتماعيفاصله‌اي
فاصله‌اي
اسمي
اسمي
ترتيبي
ترتيبي
فاصله‌اي
ترتيبيسئوال
سئوال
سئوال
سئوال
سئوال
سئوال
گويه12
13
14
15
16
18، 19، 20 و 21
1. 17 الي 6. 171. 2. بين طبقه اجتماعي فرد و نوع روابط خويشاوندي رابطه وجود دارد؟- فراواني ملاقاتها
– مسافرت با خويشاوندانفاصله‌اي
فاصله‌ايسئوال
سئوال22
231. 3. بين طبقه اجتماعي فرد و نوع روابط همسايگي رابطه وجود دارد؟- فراواني ملاقاتها
– شنتاخت ويژگي‌هاي همسايهفاصله‌ايسئوال
سئوال24
253. بين طبقه اجتماعي فرد و نحوة گذران اوقات فراغت رابطه وجود دارد؟- نواختن موسيقي
– رفتن به كنسرتهاي موسيقي
– مطالعه
– استفاده از كامپيوتر يا اينترنت
– تماشاي تلويزيون يا راديو گوش‌دادن
– رفتن به سينما
– رفتن به تئاتر
– رفتن به كافي شاپ
– رفتن به قهوه‌خانه
– سفرهاي سياحتي و زيارتي
– قدم زدن در پارك ، خيابان يا كوچه
– ورزش
– ديدار خويشاوندان و اقوام
– شركت در پارتي‌ها و مهماني‌ها
– شركت در هيأت‌ها و جلسات مذهبي
– بازديد از موزه و گالري هنري
– امور داوطلبانه و خيريه
– ملاقات با دوستان
– استراحت كردن
– با ماشين در شهر گشتن
– زيارت اماكن متبركه
– رفتن به كلاسهاي آموزشي و تقويتي
– گوش‌كردن به موسيقي
– انجام بازيهايي مانند ورق‌بازي و تخته نردترتيبيگويه1. 27 الي 24. 27
جدول شماره (1-1) مشخصات، فرضيه‌ها، متغيرها و شاخص‌ها
نام متغيرفرضيه‌هاشاخص‌هاسطح سنجشواحد سنجششمارة سئوال يا گوية
مربوط به پرسشنامهمتغير وابسته : سبك زندگي1. 3 . بين طبقه اجتماعي فرد و نوع ورزش رابطه وجود دارد- ورزشهاي با هزينه بالا يا متوسط
– ورزشهاي با هزينه پايينترتيبيسئوال264. بين طبقه اجتماعي فرد و نوع سليقه او رابطه وجود دارد؟- سليقه ادبي
– سليقه سينمايي
– سليقه موسيقيايياسمي
اسمي
اسميسئوال
سئوال
سئوال34-305. بين طبقه اجتماعي فرد و مديريت بدن رابطه وجود دارد؟- كنترل وزن
– آرايش و پيرايش
– جراحي جهت زيبايي
– پوششفاصله‌ايگويه396. بين طبقه اجتماعي فرد و انتخاب ويژگي‌هاي لباس و مكان تهيه آن رابطه وجود دارد؟- زيبايي
– راحتي
– دوام
– طبق مد بودن
– از فروشگاه هاي معتبر
– از خارج از كشوراسميسئوال35متغير مستقل : طبقه اجتماعي7.بين طبقه اجتماعي افراد و سبك زندگي رابطه وجود دارد- تحصيلات
– درآمد
– شغل
– منزل مسكوني
– اتومبيل
– سهام
– مطالعه
– تعداد كتاب
– خريد كتاب
– هزينه كتاب و جرايد
– فراواني رفتن به سينما
– فراواني رفتن به تئاترفاصله‌ايسئوال+11-3
7-29 الي 28
در زمينة جامعه آماري و نيز واحد آماري، ذكر اين نكته لازم است كه با توجه به جنبه‌هاي فني و اجرايي پژوهش ، اعضاي خانوارهاي دسته‌جمعي از شمول اين پژوهش مستثني شده‌ بودند.
منظور از خانوار دسته‌جمعي، مجموعه افرادي است كه به دليل داشتن هدف مشتركي مانند تحصيل يا انجام خدمت وظيفه، يا ويژگي مشترك مانند بيماري رواني يا بزهكاري در يك مؤسسه از قبيل خوابگاه، پادگان، آسايشگاه رواني و ندامتگاه به طور دسته‌جمعي به سر مي‌برند.
8. حجم نمونه تحقيق :
حجم نمونه تحقيق حاضر با استفاده از فرمول حجم نمونه تعيين شده است . در مورد نمونه‌گيري براساس اين فرمول قابل ذكر است كه ضريب اطمينان در اين تحقيق همانند اغلب تحقيقات علوم اجتماعي مساوي 95 درصد درنظرگرفته شده است كه در اين صورت مقدار T مساوي با 96/1 مي‌باشد. در مورد عنصر واريانس، از آنجا كه پيش‌برآورد واريانس را محاسبه نموده‌ايم، دقت احتمالي مطلوب نيز 176/0=d مي‌باشد . بنابراين با توجه به اطلاعات بدست آمده حجم نمونه به قرار ذيل است .
N : حجم جمعيت 1357654
176/0= d : دقت احتمالي مطلوب
96/1= t : ضريب اطمينان 95%
3/2= s2 : پيش‌برآورد واريانس درآمد در جمعيت
با قراردادن اطلاعات مزبور در فرمول يادشده حجم نمونه را مي‌توان در يك مرحله برآورد كرد :

(3/2) 2(96/1) 1357654
2/285 =
(3/2) 2(96/1) + 2(176/0) 1357654
با توجه به بررسي محقق جهت افزايش ضريب اطمينان 25 نمونه ديگر به حجم نمونه اضافه و به تعداد 305 نمونه رسانده شد.
9. شيوه نمونه گيري :
در اين تحقيق با توجه به حجم زياد جامعه آماري و نوع روش تحقيق، از شيوه نمونه‌گيري خوشه‌اي چند مرحله‌اي استفاده شده است . در مرحله اول از 20 منطقه شهرداري شهر تهران 6 منطقه به عنوان واحدهاي نمونه‌برداري اوليه از شمال : منطقه 1 و 2 ، از مركز مناطق 9 و 10 و از جنوب مناطق 19 و 20 انتخاب شدند. سپس در مرحله دوم
از اطلس تهران بزرگ در كتاب اول 1379 صفحات 110 تا 165 مبناي كار قرار گرفت. در اين اطلس ، نقشه تهران بزرگ در 45 بلوك بزرگ، تهيه شده است از ميان اين 45 بلوك 18 بلوك به تصادف انتخاب شدند . هريك از اين بلوك‌ها، براساس محورهاي مختصات ترسيم شده روي خود نقشه دوباره به 18 بلوك كوچكتر از شماره 1 تا 18 شماره‌گذاري شد و از هر بلوك بزرگ با توجه به تراكم مناطق مسكوني آنها بين 3 تا 6 بلوك كوچكتر انتخاب شد. سپس در هريك از بلوك‌هاي كوچكتر ، فهرستي از اسامي خيابان‌ها و كوچه‌ها تهيه و شماره‌گذاري شد. در نهايت با انتخاب تصادفي نام كوچه‌ها و خيابان‌ها، محل نهايي خوشه هاي نمونه تعيين شد. حجم هر خوشه 10=M تعيين شد. در خيابانها يا كوچه‌هاي نمونه، به پرسشگران يادآوري شد كه واحدهاي مسكوني را به صورت سيستماتيك و با فواصل 3 انتخاب كنند و از اعضاي خانواده نمونه فهرستي تهيه كنند و از اين فهرست يك نفر را كه در سن تعريف شده بود، به تصادف انتخاب كنند.
جدول زير مناطق انتخابي، تعداد نمونه تحقيق و محل استقرار هر منطقه را نشان مي‌دهد :جدول شماره 2. 3.
رديفمنطقه شهرداريمحل استقرار
در شهر تهرانتعداد
نمونه11شمال شهر5622شمال شهر4439مركزشهر50410مركز شهر48519جنوب شهر53620جنوب شهر54
مطالعه مقدماتي
پس از تهيه و تدوين شاخص‌ها و طراحي صورت اوليه پرسشنامه، مطالعه‌اي مقدماتي در دو بخش انجام گرفت. هدف اين مطالعه مقدماتي تعيين ميزان اعتبار و پايايي شاخص‌ها و اصلاح و نهايي‌كردن پرسشنامه تحقيق بود. بخش عمده مطالعه مقدماتي روي يك نمونه 30 نفري از مردم 3 منطقه تهران در گروه سني (29-18) سال انجام گرفت كه گزارش ذيل به شرح ذيل ارايه مي‌گردد.
استفاده از گويه‌ها و پرسش‌هاي متعدد، مسئله روايي و اعتبار داده‌ها را مطرح مي‌كند. در واقع، تحليل روايي پاسخگوي اين پرسش است كه آيا مقياس‌هاي مربوطه براي سنجش اين متغيرها از ثبات و پايداري كافي بهره‌مند است و يا خير؟ معمولاً در مطالعات مختلف چنانچه ضريب آلفاي كرونباخ بيش از (a<0/6) باشد، اعتبار نسبي گويه‌ها و لذا مفهوم مورد
نظر را تصديق مي‌كنند. در واقع، مقدار a يا ضريب كرونباخ نشانگر انسجام دروني و همسازي داخلي گويه‌ها به شمار مي‌رود. با اين حال متغيرهاي مورد مطالعه در اين بررسي ضرايب آلفاي بسيار بالاتري را احراز نموده‌اند. كمترين ميزان آلفاي محاسبه شده در اين مطالعه برابر با 7230/0 و بيشترين آن 9335/0 مي‌باشد كه نشانگر روايي و اعتبار بسيار بالاي مفاهيم مورد نظر و مبناي اطمينان بيشتر به يافته‌هاي مطالعه حاضر است.

جدول شماره 3. 3. نتايج تحليل روايي متغيرهاي اصلي تحقيق
رديفمتغيرتعداد پاسخگويانتعداد گويه‌هاضريب روايي1اشتياق جهت كسب دوستان3068842/02اوقات فراغت30 247230/03مديريت بدن3089335/0
1
107



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید