3-1- متدلوژي تحقيق:
تحقيقات علمي را براساس چگونگي بدست آوردن داده هاي مورد نياز ( طرح تحقيق ) ميتوان به دسته هاي زير تقسيم بندي كرد :
* تحقيق توصيفي ( غير آزمايشي )
* تحقيق آزمايشي
تحقيق توصيفي شامل مجموعه روشهايي است كه هدف آنها توصيف كردن شرايط يا پديده هاي مورد بررسي است .
اجراي تحقيق توصيفي مي تواند صرفاً براي شناخت بيشتر شرايط موجود يا ياري دادن به فرآيند تصميمگيري باشد. بيشتر تحقيقات علوم رفتاري را ميتوان در زمره تحقيق توصيفي به شمار آورد1. براي انجام تحقيقات توصيفي از روشهاي مختلفي همچون روش تحقيق پيمايشي ، تحقيق ِهمبستگي، اقدامپژوهي، بررسي موردي وتحقيق پس- رويدادي ( علّي -مقايسهاي) استفاده ميگردد.
براي بررسي موانعِكارآفريني فارغ التحصيلان دانشكده مديريت در سازمانهاي دولتي مناسبترين روش، روش تحقيق پيمايشي است . اين روش براي بررسي توزيع ويژگيهاي يك جامعه آماري مورد استفاده قرار ميگيرد و براي پاسخ به سئوالهاي پژوهشي يا فرضيات پژوهشي از نوع ذيل كاربرد دارد :
الف: ماهيّت شرايط موجود چگونه است ؟
ب: چه رابطه اي ميان رويدادها وجود دارد ؟
ج: وضعيّت موجود چگونه است ؟
تحقيق پيمايشي را بر حسب حجم جامعه مورد مطالعه ميتوان به تحقيق پيمايشي در مقياس كوچك يا در مقياس بزرگ نام نهاد1 كه البته پروژهكارآفريني يك تحقيق پيمايشي در مقياس كوچك است، زيرا تعدادي از سازمان هاي دولتي در استان تهران را شامل ميشود. تحقيق پيمايشي روشي است براي گرد آوري داده ها كه در آن از گروههاي معيني افراد خواسته مي شود تا به تعدادي پرسش مشخص ( كه براي همه افراد يكسان است ) پاسخ دهند. اين پاسخ ها مجموعه اطّلاعات تحقيق را تشكيل مي دهند تحقيق پيمايشي عام ترين نوع تحقيقات اجتماعي است. تحليل داده هاي پيمايشي متكي است بر نوعي منطق علمي كه بر روابط و تفسير روابط در اثر ورود عوامل جديد استوار است. پيمايشها دادههاي مفيدي براي دامنه بزرگي از موضوعات تحقيقاتي پديد مي آورند و از قابليت انواع گستردهاي از تحليل ها برخوردارند .
براي اجراي پيمايش دو شيوه اصلي وجود دارد : استفاده از پرسشنامه يا انجام مصاحبه. پرسشنامه را مي توان در ميان گروه توزيع كرد يا براي افراد ارسال كرد تا خود آن را پر كنند و مصاحبه را مي توان حضوري با گفتگوي رو در روي مصاحبه گر و مصاحبه شونده پيش برد يا با تلفن انجام داد.
استفاده از پرسشنامه يا مصاحبه و نحوه انجام آن تا حدّ زيادي به وضعيّت طرح تحقيق بستگي دارد. 2
3-2- روش هاي جمع آوري و اندازه گيري اطّلاعات:
براي اجراي روش تحقيق پيمايشي دو شيوه اصلي جمع آوري اطّلاعات وجود داردكه عبارتند از :
1- پرسشنامه
2- مصاحبه
هر دو شيوه مبتني بر يك رشته سئوال ميباشند. در پرسشنامه اين سئوالات به طور مكتوب ارائه مي شود و پاسخگو هم به طور مكتوب بدانها پاسخ مي دهد و در مصاحبه، مصاحبه گر سئوالاتي را كه در فهرست مصاحبه نوشته شده از مصاحبه شونده مي پرسد و پاسخ ها را يادداشت كرده يا ضبط مي كند .
در پژوهش انجام يافته در پروژه موانع كار آفريني فارغ التحصيلان در سازمان هاي دولتي از هر دو شيوه پرسشنامه و مصاحبه استفاده شده است كه البته تمركز اصلي براي جمع آوري داده ها بر روي پرسشنامه است ولي از آنجايي كه سئوالات پرسشنامه به صورت بسته مطرح گرديده، براي جمع آوري كامل داده ها ، از مصاحبه به عنوان ابزار مكمل استفاده گرديده است .
با توجّه به اصول و قواعد كلي پرسشنامه و بر اساس متغيّرهاي تحقيق ، پرسشنامه اي حاوي 38 سئوال تنظيم گرديد . براي تنظيم سئوال هاي پرسشنامه ضمن در نظر گرفتن قواعدكلي ، موارد ذيل مورد توجّه قرار گرفت :
1- ترتيب سئوالات : در ارائه سئوال هاي پرسشنامه دو اصل مهم مورد توجّه قرار گرفت :
الف : تلاش شد تا سئوال هاي اوليه به حدي جالب باشد كه پاسخ دهنده را به پاسخ دادن ترغيب كند .
ب: سئوال ها از ساده ترين به پيچيده ترين عرضه شد .
سئوال هايي كه ممكن بود فارغ التحصيل در پاسخ دادن به‌آنها اكراه داشته باشد در آخر پرسشنامه قرار داده شد .
2- از ميان سئوال هاي مستقيم كه موجب تحريك حساسيت پاسخ دهنده مي شود يا در وي ايجاد مقاومت ميكند ، پرهيز گرديد .
3- از تنظيم سئوال هايي كه پاسخ دهنده پاسخ آنها را در دسترس ندارد خودداريگرديد.
4- تا جايي كه امكان داشت از ارائه سئوال هاي منفي پرهيز شد .
5- از طرح سئوال هاي دو وجهي كه شامل دو سئوال در يك پرسش است ، اجتناب گرديد.
6- سئوال ها به گونهاي تنظيم شد كه پاسخ دهنده را به پاسخ خاصي هدايت نكند .
7- تلاش گرديد تا از بيان سئوال هاي پيچيده ، نامفهوم و مبهم خودداري شود .
با توجّه به اينكه متغيّرهاي پژوهش در سه شاخه كلي ساختار ، محتوا و زمينه ( محيط ) بيان شده بود و هر يك از آنها به چندين متغيّر تفكيك گرديده است، براي هر يك از متغيّرهاي فرعي تعدادي سئوال مطرح گرديده كه البته در بخش ابتدايي پرسشنامه قسمتي مقررگشت تا پاسخ دهندگان مشخّصات عمومي خود را در آن درج نمايند .
لازم به ذكر است كه سئوالات پرسشنامه متناسب با ويژگي هر سئوال در قالب مقياس ليکرت در پنج طيف با گزينههاي متناسب مطرح گرديده و برخي سئوالات بايستي به صورت معكوس امتيازگذاري شود .
در پرسشنامه تحقيقكه به پيوست آمده است، عناوين مقياس ليکرت در سهگروه مطرح شده است .
1- برخي سئوالات بر اساس مقياس ليکرت با عناوين ذيل درجه بندي شده است :
هميشه / معمولاً / گاهي اوقات / بهندرت / هرگز
2- برخي سئوالات بر اساس عناوين ذيل بر مبناي مقياس ليکرت درجه بندي شده اند :
كاملاً موافقم / موافقم / نظري ندارم / مخالفم / كاملاً مخالفم
3- برخي سئوالات نيز براساس عناوين ذيل در پنج طيف در جه بندي شده اند :
بسيار زياد / زياد / متوسط / کم / بسيار كم
هميشه معمولاً گاهي اوقات بهندرت هرگز

كاملاً موافقم موافقم نظري ندارم مخالفم كاملاً مخالفم
بسيارزياد زياد متوسط کم بسياركم
ساختار پرسشنامه تحقيق به پيوست گزارش آمده است.
مصاحبه نيز يكي ديگر از ابزار جمع آوري داده ها محسوب مي شود. اين ابزار گردآوري داده ها ، امكان برقراري تماس مستقيم با مصاحبه شونده را فراهم مي آورد و با كمك آن مي توان به ارزيابي عميق تر ادراكها ، نگرشها ، علايق و آرزوهاي آزمودنيها پرداخت .
از سوي ديگر مصاحبه ابزاري است كه امكان بررسي موضوع هاي پيچيده ، پيگيري پاسخ ها يا پيدا كردن علل آن و اطمينان يافتن از درك سئوال ها از سوي آزمودني را فراهم سازد .
اعتقاد بر اين است كه در جريان مصاحبه بسياري از حالتها و عكس العملهاي آزمودني را فراهم مي سازد. اعتقاد بر اين است كه در جريان مصاحبه بسياري از حالتها و عكس العملهاي آزمودني فاش شده و مي توان به مقاومت مصاحبه شونده در برابر برخي سئوال ها پي برد.
براي‌آنكه مصاحبه داراي كارآيي بوده و در رسيدن به هدفهاي تحقيق ، محقّق را ياريكند، بايستي نكات ذيل مورد توجّه قرار گيرد:
1- بايستي جوي دوستانه توأم با اعتماد و اطمينان بوجود آيد تا پاسخ هاي آزمودني به واقعيات نزديكتر باشد .
2- مصاحبهگر به پاسخ ها توجّه داشته و علاقه نشان دهد .
3- مصاحبهگر سئوالات را به صورت منظم ارائه نمايد .
4- مصاحبهگر نبايد به پاسخ هاي آزمودني عكس العمل نشان دهد .
5- سئوالات در طول مصاحبه به شيوه اي مشابه مطرح گردد .
مصاحبه را مي توان به سه دسته تقسيم نمود :
1- سازمان يافته
2- نيمه سازمان يافته
3- سازمان نايافته
كه در اين تحقيق از مصاحبه نيمه سازمان يافته استفاده شده است . در اين نوع مصاحبه ، سئوال ها از قبل طراحي شده اند و هدف كسب اطّلاعات عميق از مصاحبه شونده است .
اين روش با انعطاف پذيري به تنظيم سئوال ها بر اساس پاسخ هاي آزمودني مي پردازد . در مصاحبه نيمه سازمان يافته ، هر پاسخ با سئوال ها وارسيشده، مورد بررسي بيشتر قرار ميگيرد و از آزمودني با سئوال هاي ” چرا ” خواسته مي شود توضيح بيشتري در مورد پاسخ هاي خود بدهد .1
در اين پروژه از مصاحبه به عنوان ابزار مكمل پرسشنامه مورد استفاده قرارگرفته است و مصاحبه ها با تعدادي از مديران ارشد سازمان ها و همچنين اساتيد دانشكده مديريت انجام گرفت ، كه چكيده اي از برخي مصاحبهها در قالب بخش نتيجهگيري بيان خواهد شد .
3-2-1- بررسي اعتبار و روائي پرسشنامه:
براي تعيين پايائي و اعتبار پرسشنامه از روش آلفاكرونباخ استفاده شده است. براساس روش پيشنهادي آقاي كرونباخ ، مي توان اعتبار يك ابزار سنجش را با استفاده از فرمول زير محاسبه نمود:1
دراين فرمول j تعداد زير مجموعه سئوالات پرسشنامه ، ،.واريانس مجموعه سئوالات j ام و ، واريانس كل پرسشنامه است. عدد حاصل از اين فرمول كه بين صفر و منفي يك خواهد بود ، بيانگر هماهنگي دروني پرسشنامه يا ابزار سنجش مي باشد .
در اين تحقيق با استفاده از نرم افزار نسخه 9 ، اعتبار پرسشنامه 6833/0 بر آورد گرديد. بنابراين در صورت اجراي اين پرسشنامه براي نمونه آمّاري مشابه 68 درصد احتمال دارد كه همان نتايج اوليّه بدستآيد .
اعتبار تنها يكي از ويژگيهاي پرسشنامه تحقيقاتي خوب مي باشد . شاخص ديگر ابزار سنجش ، روائي آن است . براي تعيين روائي پرسشنامه تحقيق از دو روش كيفي و كمي استفاده شده است. ابتدا با استفاده از اساتيد گرامي دانشكده و نظر خواهي از كارشناسان نسبت به روائي آن اطمينان حاصل شد. از طرف ديگر به كمك روش جديد تحليل عاملي كه براي تعيين عوامل اكتشافي در مدل تحقيق مورد استفاده قرارگرفت، ايننتيجه حاصلشد كه بسياري ازسئوالات پرسشنامه درقالب عواملمربوطه (ساختاري، رفتاري و فرضيه اي) قرارگرفتند و براي مثال سئوالات مربوط شاخه رفتاري ، عمدتاً زير اين شاخه قرار گرفتند و سئوالات مربوط به شاخه هاي ساختاري و زمينه اي نيز در زير شاخه هاي مربوط قرار داشتند .
نتيجه روش تحليل عاملي بيانگر روايي نسبتاَ خوب پرسشنامه تحقيق است .1
3-3- نمونه گيري:
گردآوري دادههاي موردنياز در پژوهش هاي غيرآزمايشي (توصيفي) كه با روش پيمايشي و همبستگي انجام مي شود و به دو طريق امكان پذير است:
الف ) شمارش كامل افراد جامعه مورد مطالعه
ب) نمونه گيري و انتخاب نمونه مصرف از جامعه
در پژوهش هاي علوم رفتاري ، نمونه گيري در مقايسه با شمارش كامل از چند جنبه برتري دارد . از جمله اين جنبه ها مي توان موارد زير را بر شمرد:
1- با صرفه تر بودن
2- سرعت عمل و كوتاهتر بودن زمان مورد نياز
3- كيفيّت داده ها از طريق دقت بيشتر در گرد آوري و استخراج آنها
به طور كلي در پژوهش هاي علوم رفتاري متداولترين روش هاي نمونهگيري به شرح زير است :
الف) نمونه گيري تصادفي ساده
ب) نمونه گيري سيستماتيك
ج) نمونه گيري طبقه اي
د) نمونه گيري خوشه اي
هـ ) نمونه گيري چند مرحله اي
در اين پروژه از روش نمونه گيري تصادفي طبقه بندي شده استفاده گرديده است.
ابتدا سازمان هاي مورد مطالعه را به دو دسته تقسيم مي كنيم :
* بانكها
* سازمان هاي تأمين اجتماعي
براي تعيين حجم نمونه از فرمول ذيل استفاده شده است:
n = حجم نمونه
z = امّاده استاندارد
p = احتمال موفقيت
q = احتمال شكست
? = خطاي مجاز
براي پروژه حاضر ميزان آماره استاندارد (z ) عدد 96/1 ، احتمال موفقيت ( p ) 70% ، احتمال شكست ( q ) 30 % ، خطاي مجاز (?) با استفاده از تحقيقات مشابه 08/0% درنظر گرفته شده است .
كه با احتساب اعداد در نظر گرفته شده براي فرمول نمونه ، حجم نمونه به صورت ذيل محاسبه مي گردد :
با توجّه به فرمول نمونه ، حجم نمونه براي اين تعداد از سازمان هاي دولتي64 مي باشد .
از آنجايي كه معمولاً در تحقيقات پيمايشي ، درصدي از پرسشنامه ها برگشت داده نمي شود و درصدي نيز به صورت ناقص تحويل ميگردد و احتمال چنين امري درتحقيق حاضر وجود دارد برآن شديم تا 3/9 درصد ( تعداد 6 نمونه ) به حجم نمونه اضافه نموده و 20 سازمان دولتي انتخاب کردهكه اگر برخي از پرسشنامه برگشت داده نشد و يا ناقص تحويل گرديد ، وقفه اي در مراحل بعدي ايجاد ننمايد و حجم نمونه با مشكل مواجه نگردد .
بر مبناي تعداد نمونه ( 70 نمونه ) براي هر يك از طبقات سازمان هاي دولتي سهمي مساوي در نظر گرفته شد و بنابراين از هر يك از طبقات 35 نمونه انتخاب گرديد و اين پرسشنامه ها در بين فارغ التحصيلان دانشكده مديريت از سال 1370 به بعد در اين دانشكده تحصيل نموده اند و هم اكنون در سازمان هاي دولتي واقع در نمونه مورد نظر مشغول به كار هستند، توزيع شد .
1- بازرگان، عباس و همكاران ، روشهاي تحقيق در علوم رفتاري ، 1379 ، ص 81
1- بازرگان، عباس و همكاران ، روش هاي تحقيق در علوم رفتاري ، 1379 ، ص 82
2- بيكر، ترز، نحوه انجام تحقيقات اجتماعي ، ترجمه : هوشنگ نايبي ، انتشارات روش ، سال 1377 صص 201- 195
1- بازرگان، عباس و همكاران ، روش تحقيق در علوم رفتاري ، 1379 صص 151- 149
1- بازرگان، عباس و همكاران ، روشهاي تحقيق در علوم رفتاري ، تهران ، 1379 ، ص 169
1- مقيمي ، سيد محمد ، پروژه موانع كار آفريني در صنعت كشور و ارائه راهكارهاي اساسي جهت توسعه كار آفريني ، 1379، دانشگاه تهران – ص 77-71
—————
————————————————————
—————
————————————————————
21



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید