چکيده:
هدف از اين تحقيق بررسي رابطه بين منبع کنترل و انگيزش پيشرفت با اضطراب امتحان در جامعه دانشجويان کارشناسي ارشد دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم تحقيقات در سال تحصيلي90-1389 مي باشد.با توجه به جدول مورگان تعداد افراد نمونه براي اين پژوهش 370 نفر بود،همچنين ازروش نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي استفاده شد.
براي گرد آوري داده ها از سه پرسشنامه؛آزمون کنترل بيروني_دروني راتر(IE)،آزمون انگيزه پيشرفت (ACMT)ومقياس اضطراب امتحان ساراسون(S.TAS)استفاده شد.
سوالات و فرضيه هاي پژوهش با استفاده از آمار توصيفي و استنباطي،مورد بررسي قرار گرفت.نتايج حاصله نشان داد که؛بين منبع کنترل و انگيزش پيشرفت با اضطراب امتحان رابطه معنا داري وجود دارد.و همچنين بين منبع کنترل و انگيزش پيشرفت،منبع کنترل و اضطراب امتحان ،انگيزش پيشرفت و اضطراب امتحان رابطه معنا داري يافت شد.
همچنين بين آزمودني هاي دختر و پسر در رابطه با متغيرهاي منبع کنترل و انگيزش پيشرفت تفاوت معناداري يافت نشد،اما در مورد متغير اضطراب امتحان تفاوت معني داري بين دو جنس مشاهده گرديد.
واژگان کليدي:منبع کنترل،انگيزش پيشرفت،اضطراب امتحان.

فصل اول

کليات پژوهش

مقدمه:
مادر جامعه اي زندگي مي کنيم که با امتحان و آزمون خو گرفته است ،به طوري که افزايش پيچيدگي ها ي جامعه و اطلاعات ، باعث تعداد فزاينده امتحانات گرديده است.آزمون ها موجب پيشرفت ،عقب افتادن ،پذيرفتن ، محروم کردن ،پاداش دادن ،برچسب زدن ،تبعيض قائل شدن ، احترام و افتخار و طبقه بندي مي گردد.ما براي تعيين توانايي هاي ذهني ،مهارت هاي حرکتي ،پايداري هيجاني ،توانايي ها و کمبود هاي علمي و غيره مورد آزمون قرار مي گيريم .از اين لحاظ نتايج آزمون ها بسيار با اهميت است(اليور1،1975 ،به نقل از سرو، 1387 ).
غالباَ لازمه هدف هاي تربيتي و تخصصي ،عملکرد امتحاني است و زيان و خسارت به جامعه از طريق افرادي که اضطراب امتحان2 دارند ،مي تواند بسيار فابل توجه باشد. با وجود شيوع اضطراب امتحان ، امتحان گرفتن ،بخش مهمي از زندگي هر فرد است(شولتز،ديستفانو،بنسون و ديويس ،2004،به نقل از بي شاپ3،2006 ).
امتحان نوعي سنجش است که به بررسي جزئيات يا تحليل يک موضوع يا يک شخص مي پردازد.اغلب به منظور اندازه گيري دانش ،مهاري ها واستعداد هاي آزمودني ها مورد استفاده قرار مي گيرد.امتحانات ،بيشتر در مراکز آموزشي ، روانشناسي ،اعطاء گواهي تخصصي و بسياري زمينه هاي ديگر ، کاربرد دارد.در يک مفهوم تخصصي يا علمي ، امتحانات آزمون هايي هستند که هدفشان تعيين توانايي يک فرد است و معمولاً به صورت کتبي اجرا مي شوند(هالادينا و دونينگ4، 1989 ،به نقل از سرو ،1387)
اضطراب امتحان به عنوان پديده اي رايج که به وفور در مراکز آموزشي و تحصيلي ديده مي شود يکي از موانع متعدد در بهره گيري کا مل از دانسته ها ،اندوخته ها و اطلاعات قبلي افراد در جلسات امتحاني به شمار مي آيد (ساراسون5،1975؛به نقل از ابوالقاسمي،1382 ).
براي برخي از دانش آموزان و دانشجويان هر امتحاني اضطراب آور است. آنها هر چه بيشتر درس مي خوانند باز هم قانع نمي شوند ونمي توانند آرميده باشند. اينان بر اين باورند که اضطراب مخوف آنها در عملکردشان اختلال ايجاد مي کند ومعمولاَ همين طور نيز مي شود.اضطراب امتحان فرساينده آنها مي تواند درک سوال هاي امتحاني را مختل سازد و در بازيابي پاسخ هاي درست اختلال ايجاد کند.مهم نيست آنها چه قدر باهوش باشند اما هيشه عملکردشان پايين تر از توان آنها ست(پروچاسکا6 و نورکراس7، سيد محمدي 1381 ).
گرچه اضطراب امتحان امري تازه نيست اما سابقه پژوهش هاي تجربي در اين باره به چند دهه اخير باز مي گردد.هيل8 اشاره دارد که بر اساس بر آورد پژوهشگران سالانه حدود 10 ميليون دانش آموز در سطح دبيرستان و 15 درصد از دانشجويان دانشگاه آمريکا اضطراب امتحان را تجربه مي کنند.بايد توجه داشت که عوامل متعددي در آن دخيل هستندمثل عوامل فردي،آموزشگاهي ،اجتماعي و خانوادگي (شعيري ،ملا مير زايي ، پروري،شه مرادي و هاشمي ،1383 ).
منبع کنترل9 و انگيزش پيشرفت10 جزء متغيير هاي فردي و شخصيتي محسوب مي شوند،که مطالعات بسياري را در روانشناسي به خود اختصاص داده اند.
منبع كنترل، فرايندي است كه به منبع عليت حاكم بر رفتار فرد اشاره دارد و بين طيفي از دروني تا بيروني در نوسان است. شخصي كه منبع كنترل دروني دارد مسئوليت اعمال خويش را مي‌پذيرد و پيامدهاي محيطي را نشأت گرفته از علت‌هاي دروني خويش مي‌داند. مانند نگرش‌ها، خلاقيت، توانايي‌ها و عملكردها. فردي كه منبع كنترل بيروني دارد متمايل است كنترل رفتارهايش را به نيروهاي بيروني نسبت دهد. مانند شانس، تصادف، فشارهاي محيطي، پول، موقعيت اجتماعي (ابراهيمي صدررآبادي، 1383).
انگيزش پيشرفت، گرايش همه جانبه به ارزيابي عملكرد خود با توجه به عالي‌ترين معيارها، تلاش براي موفقيت در عملكرد و برخورداري از لذتي كه با موفقيت در عملكردهمراه است. به عبارت ديگر، حالتي دروني كه فرد را به فعاليت وامي‌دارد تا آنجا كه مي‌تواند و در توان اوست پيشرفت كند و به موفقيت دست يابد (تيوان و اسميت11، 1986، به نقل از ابراهيمي صدرآبادي1383).
مطالعات اوليه هوپ12(1930)تجارب افراد را در زمينه موفقيت و شکست تشريح کرد.او مي گفت که افراد پس از کسب موفقيت ،سطح هدف خود را بالا مي برند و بعد از شکست آن را پايين مي آورند .افراد سطحي از هدف را انتخاب مي کنند که بين دو گرايش متضاد تعادل ايجاد کند(ابراهيم پور،1387).
اين نکته مسلم فرض شده است که منبع کنترل بر رفتار و انگيزش تأ ثير مي گذارد.افرادي که عقيده دارند در مورد اعمال خويش چه موفق شوند و چه شکست بخورند،کنترل دارند ،بيش از افرادي که عقيده دارند اعمالشان تأثير کمي بر پيامد ها دارد،تلاش مي کنند و روي موضوعات دشوار پا فشاري مي کنند.اين وضع به نوبه خود تاثيرات انگيزشي را افزايش مي دهد(فارز،1976 ،به نقل از کريم زادگان مقدم، 1387).
در اين تحقيق سعي بر آن است که رابطه بين منبع کنترل و انگيزش پيشرفت با اضطراب امتحان مورد بررسي قرار گيرد.

1-1بيان مسئله
اضطراب پديده اي بسيار متداول در مطالعات روانشناختي است که سال هاي زيادي درباره آن تحقيق شده است و در واقع رايج ترين واکنش نسبت به تنيدگي به شمار مي آيد (ساراسون، 1984).
اضطراب را مي توان به عنوان احساس رنج آوري که با يک موقعيت ضربه آميز کنوني يا با انتظار خطري که به شيئ نا معين وابسته است تعريف کرد(دادستان،1387).
اضطراب به طور کلي به دو دسته تقسيم مي شود:
1- اضطراب موقعيتي:فرد در برخي از موارد و موقعيت ها مضطرب مي شود
2- اضطراب خصيصه اي :يعني اينکه فرد در اکثر اوقات دچار اضطراب است
هنگامي که فرد نسبت به کارايي و استعداد خود در شرايط امتحان و يا در موقعيت هاي ارزشيابي ديگر دچار نگراني و ترديد مي شود سخن از اضطراب امتحان به ميان مي آيد (ساراسون، 1984).
اضطراب امتحان به عنوان تجربه‌اي ناخوشايند با درجات مختلف، حيطه‌هاي نگراني و هيجان پذيري را تحت تأثير قرار داده و از كسب معلومات، چگونگي پردازش صحيح اطلاعات و عملكرد تحصيلي تا انگيزه‌ها، باورها، استعدادها را تحليل مي‌برد و بدين سان مانع رشد و پيشرفت تحصيلي فراگيران مي‌گردد (صبحي، 1385).
دانش آموزان و دانشجوياني که اضطراب امتحان را تجربه مي کنند معتقدند که ،براي يادگيري و ياد آوري مطالب مشکل چنداني ندارند ولي در جلسه امتحان دچار اضطراب مي شوند ،تعا دل عاطفي آنها بهم مي خورد، اختلال احشايي ،فيزيولوژيکي و علايم جسماني در آنها ظا هر مي شود و در بهره گيري کا مل از اندوخته هاي قبلي خود ناتوان مي مانند و ناراحت و ناراضي جلسه امتحان را ترک مي کنند(بيابانگرد،1378).
با توضيح مختصري که در رابطه با اضطراب امتحان ارائه شد از عواملي که در اين تحقيق فرض مي شود نقش اساسي در تعيين اضطراب امتحان داشته باشند منبع کنترل و انگيزش پيشرفت در دانشجويان است.
منبع كنترل: اين اصطلاح محور نظريه يادگيري اجتماعي راتر است. اين مفهوم به انتظار يا باور كلي افراد در خصوص عوامل مؤثر بر پاداش يا تنبيه اشاره دارد. افرادي كه از منبع كنترل دروني برخوردارند رويدادهاي زندگي خودشان را ناشي از عوامل دروني مي‌دانند. به عبارت ديگر اين افراد بر اين باورند كه عملكردشان به ميزان توانايي و كوشش خاصي بستگي دارد كه در جهت انجام امور به كار مي‌گيرند، ولي در مقابل افرادي كه از منبع كنترل بيروني برخوردارند رويدادهاي زندگي خودشان را ناشي از عوامل بيروني مي‌دانند. به عبارت ديگر اين افراد بر اين باورندكه عملكردشان به عواملي چون شانس يا دشواري تكليف بستگي دارد(پروين13، 1989، ترجمه جوادي و كديور، 1374).
سليگمن14 (1975) معتقد است هنگامي كه همه تلاش‌هاي افراد در كنترل موقعيت به شكست منجر شوند، آنها مضطرب مي‌شوند (ديماتئو، 1991، ترجمه هاشميان و همكاران، 1378).
افرادي که داري منبع کنترل دروني هستند در موقعيت هاي استرس زا کنترل بهتري بر روي اعمال خود دارند و عملکرد بهتري از خود نشان مي دهند(دهقاني 1380 به نقل از ابراهيم پور 1387).
در بررسي هاي ديمن و همکاران (1991) و فيدر و ولکمر (1990)بين اضطراب امتحان و منبع کنترل دروني همبستگي منفي گزارش شده است.افراد داري کنترل بيروني بر خلاف دروني ها مضطرب تر پرخاشگرتر شکاک تر بودند و همچنين اضطراب امتحان بيشتري راتجربه مي کنند(ابولقاسمي و نجاريان 1378).
انگيزش پيشرفت: منظور از انگيزش پيشرفت اشتياق براي کسب موفقيت وشرکت در فعاليت هايي است که موفقيت در آنها به کوشش و توانايي شخص وابسته است(اسلاوين15 ،2006 ترجمه، سيد محمدي 1385).
افرادي که نياز شديدي به کسب موفقيت و شايستگي دارند تمايل دارند محيط خود را تحت کنترل و تسلط در آورند و موجب اتفاق چيزي شوند آنها نمي خواهند به طور منفعل منتظر بمانند که چيزي اتفاق بيفتد و تمايل دارند نتيجه کار را تحت تاثير خود قرار دهند و روي مسئله و مشکل خود کار کنند (هرسي و بلانچاد16،ترجمه، علاقه بند 1381).
پلات و ايشمن دريافتند كه همبستگي رفتاري كساني كه منبع كنترل دروني دارند شبيه همبستگي رفتاري كساني است كه نياز به پيشرفت بالا دارند براي مثال همه آزمودني‌ها با منبع كنترل دروني و نياز بالا به پيشرفت هر دو وقت زيادي را براي تكليف صرف مي‌كنند و ترجيح مي‌دادند كه به جاي بخت و اقبال، مهارت و تلاش تعيين‌كننده نتيجه باشد (ابراهيمي صدر آبادي، 1383).
بعضي از افراد از اضطرابشان براي بالا بردن انگيزش و نيروي انساني براي انجام کار استفاده مي کنند ديگر افراد با تضعيف ذهني و هيجاني به عملکردشان ضرر مي رسانند(آلپرت و هابر17؛1960 به نقل از سرو،1387).
انگيزش شرط اصلي رشد شخصيت، رضايت خاطر و موفقيت است. بدون انگيزش هدايت فرد به عهده شانس و اقبال مي‌افتد و ديگر بر زندگي خويش كنترلي اعمال نمي‌كند و به اضطراب و افسردگي دچار مي‌شود (هارتلي بروئر، ترجمه ناهيدي1386).
افراد داري انگيزه بالا در موقعيت هاي مختلف عموماَ با هيجان هاي گرايشي مانند:اميد غرور انتظار خشنودي پاسخ مي دهند.اما افرادي که انگيزه پاييني دارند عموماَ با هيجان هاي اجتنابي مانند :اضطراب وترس از شکست واکنش نشان مي دهند(شولتز18، 1990 ،ترجمه ،کريمي و همکاران 1384).
انگيزش به هنگامي كه اوضاع دچار اشكال مي‌شود، هم توان لازم براي مداومت در كار و هم اشتياق به انجام دادن تكاليف را به صورتي مطلوب در شخص به وجود مي‌آورد. زماني كه انگيزش و شور و شوق وجود داشته باشد، احساس بي‌پناهي و اضطراب كمتر مي‌شود (هارتلي بروئر،ترجمه ناهيدي1386).
به نطر مي رسد که منبع کنترل وانگيزه پيشرفت در دانشجويان از متغيرها ي تاثيرگذار بر اضطراب امتحان مي باشند. بنابراين در پژوهش حاضر،مسئله اين است که رابطه اي بين منبع کنترل و انگيزش پيشرفت با اضطراب امتحان در دانشجويان کارشناسي ارشد وجود دارد.

1-2اهميت و ضرورت انجام تحقيق
از نقطه نظر بايرن بام و نيسر آزمون ها مي توانند ابزارهاي بسيار قدرتمندي براي تصميم گيري در جامعه رقابتي ما در مورد افرادي باشند که در همه سنين ،بارها براي نشان دادن موفقيت ها و توانا يي هايشان مورد ارزيابي قرار مي گيرند.در نتيجه اضطراب امتحان يکي از بيشترين عوامل در هم گسيختگي ،در مدرسه و ديگر مجموعه هاي آموزشي است(سرو،1387).
تا ثير منفي اضطراب امتحان بر عملکرد دانش آموزان و دانشجويان مي تواند پيامد هاي ناگوار رواني – اجتماعي براي فرد و جامعه به دنبال داشته باشد که افت تحصيلي يا اتلاف منابع انساني ،اجتماعي و اقتصادي را مي توان از مصاديق آن نام برد.بنا بر اين تحقيق در باره ماهيت ،سبب شناسي و درمان اضطراب امتحان ضرورتي اجتناب نا پذير است(بيابانگرد،1378).
اضطراب امتحان در بين دانشجويان شايع مي‌باشد كه مي‌تواند در آنان ايجاد ناتواني كند. اغلب دانشجويان نمرات خوبي در طول ترم دارند، اما در امتحانات پايان ترم افت نمره دارند كه مي‌تواند به علت سطح اضطراب زياد آنها باشد. ميزان كم استرس در دوره امتحانات براي انجام مطالعه لازم و ضروريست، اما گاهي اضطراب دانشجويان به قدري زياد مي‌شود كه فعاليت آنها را محدود مي‌كند.اين اضطراب زيان آور است و کارايي دانشجويان را پايين تر از حد واقعي نشان مي دهد و باعث از بين رفتن وقت و انرژي آنها مي گردد.اين پژوهش گامي در جهت شناسايي عوامل موثر ايجاد کننده اضطراب امتحان در بين دانشجويان مي باشد تايافته هاي اين پژوهش کمکي به مشاوران ومتخصصان بهداشت رواني در جهت کاهش اضطراب امتحان شود.
بنابراين ضرورت پژوهش حاضر اين است که آيا بين منبع کنترل و انگيزش پيشرفت با اضطراب امتحان در دانشجويان کارشناسي ارشد رابطه اي وجود دارد.
1-3اهداف تحقيق
هدف اصلي در اين تحقيق بررسي رابطه بين منبع کنترل و انگيزش پيشرفت با اضطراب امتحان در دانشجويان کارشناسي ارشد است.در اين راستا اهداف جزئي زير بايستي مورد توجه قرار بگيرد.
اهداف جزئي:
1- بررسي وتعيين رابطه بين منبع كنترل با انگيزش پيشرفت
2- بررسي و تعيين رابطه بين منبع كنترل و اضطراب امتحان
3- بررسي و تعيين رابطه بين انگيزش پيشرفت و اضطراب امتحان

1-4فرضيه‏هاي تحقيق
1- بين منبع كنترل و انگيزش پيشرفت با اضطراب امتحان رابطه وجود دارد.
2- بين منبع كنترل و انگيزش پيشرفت رابطه وجود دارد.
3- بين منبع كنترل و اضطراب امتحان رابطه وجود دارد.
4- بين انگيزش پيشرفت و اضطراب امتحان رابطه وجود دارد.

1-5سوال هاي تحقيق
1- آيا منبع کنترل افراد و انگيزش پيشرفت آنها به تفکيک جنسيت افراد متفاوت است؟
2- آيا ميزان اضطراب امتحان افراد به تفکيک جنسيت آنها متفاوت است؟

1-6تعاريف مفهومي
منبع کنترل:بر طبق نظر راتر انسان انتظار تعميم يافته اي را از رويدادهاي تقويت کنندگي ،يا به عنوان وابسته به رفتار خود و يا خارج از کنترل خويش دريافت مي کند که اين انتظار تعميم يافته،کنترل دروني-بيروني ناميده مي شود(بال19،ترجمه قراچه داغي،1373).
انگيزه پيشرفت : عبارت است از گرايش همه جانبه به ارزيابي عملكرد خود با توجه به عالي‌ترين معيارها، تلاش براي موفقيت در عملكرد و برخورداري از لذتي كه با موفقيت در عملكرد همراه است (فلد، رولند و گولد20، 1979، به نقل از ماسن21 و ديگران، ترجمه ياسايي 1376).
اضطراب امتحان : عبارت است از نگراني فرد در مورد عملكرد (انتظار شكست) استعداد و توانايي خويش به هنگام امتحان و موقعيت‌هاي ارزيابي (مک دونالد22 ،2001).
1-7تعاريف عملياتي
منبع كنترل: در اين تحقيق نمره اي است که آزمودني از آزمون كنترل بيروني – دروني راتر (مقياس IE) به دست مي آورد .
انگيزش پيشرفت:در اين تحقيق نمره‌اي است كه آزمودني در آزمون انگيزه پيشرفت (ACMT) به دست مي‌آورد.
اضطراب امتحان: در اين تحقيق نمره اي است که آزمودني از مقياس اضطراب امتحان ساراسون (S.TAS) به دست مي آورد.

فصل دوم

1- Oliver
2 -test anxiety
3 -Bishop
4- Haladyna & Downing
5 Sarason
6 – Prochask
7 – Norcroos
8 -Hill
9 -locus of control
10 -achievement motivation
11 -Tivan& Smith
12 -Hopee
13 -Pervin
14 -Seligman
15 -Slawin
16 -Hercy&Blanchad
17 -Alport&Haber
18- Schultz
19- Balle
20 -Feld&Roland&Gold
21 -Massen
22 -Mc Donald
—————
————————————————————
—————
————————————————————
2



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید