بسم الله الرحمن الرحيم

دانشگاه اصفهان
دانشکده علوم اداري و اقتصاد
گروه علوم سياسي

پايان نامه ي کارشناسي ارشد رشته ي روابط بين الملل

روند دولتسازي در عراق و تاثير آن بر منافع ملي جمهوري اسلامي ايران 1390-1383

استادان راهنما:
دکتر عنايت الله يزداني
دکتر احمد جالينوسي

استاد مشاور:
دکتر محمد علي بصيري

پژوهشگر:
مختار شيخ حسيني

شهريور ماه 1391

کليه حقوق مادي مترتب بر نتايج مطالعات، ابتکارات و
نوآوري هاي ناشي از تحقيق موضوع اين پايان نامه
متعلق به دانشگاه اصفهان است.

دانشگاه اصفهان
دانشکده علوم اداري و اقتصاد
گروه علوم سياسي

پايان نامه ي کارشناسي ارشد رشتهي روابط بين الملل آقاي مختار شيخ حسيني تحت عنوان

روند دولت سازي در عراق و تاثير آن بر منافع ملي جمهوري اسلامي ايران
(1390-1383)

در تاريخ توسط هيأت داوران زير بررسي و با درجه به تصويب نهايي رسيد
1- استادان راهنماي پايان نامه دکتر عنايت الله يزداني با مرتبه ي علمي دانشيار امضاء
2. دکتر احمد جالينوسي با مرتبه ي علمي استاديار امضاء
2- استاد مشاور پايان نامه دکترمحمد علي بصيري با مرتبه ي علمي استاديار امضاء

3- استاد داور داخل گروه دکترشهروز ابراهيمي با مرتبه ي علمي استاديار امضاء
4- استاد داور خارج از گروه دکترمهدي اديبي با مرتبه ي علمي دانشيار امضاء
امضاي مدير گروه

سپاسگذاري
ازباب من لم يشکرالمخلوق لم يشکرالخالق بر خود لازم مي دانم از زحمات
اساتيد راهنما

دکتر عنايت اله يزداني و دکتر احمد جالينوسي
و

استاد مشاور
دکتر محمد علي بصيري

و ساير اساتيد گروه علوم سياسي خصوصا دکتر ابراهيمي، دکتر وثوقي و دکتر علي حسيني سپاسگذاري کنم.

تقديم به

بانوي شهر قم (حضرت معصومه سلام الله عليها) که سالها مرا به مهماني پذيرفته است.
و

پدرم که به جاي انديشه، انديشيدن به من اموخت

مادرمکه به جاي راه رفتن، راه يافتن به من اموخت

همسرم که فداکاري را از او اموختم

فرزندم (حسام) که نگاه معصومانه اش، همواره دنبال من است.

چکيده
حمله امريکا به عراق در مارس2003 از حوادث مهم در صحنه بين المللي بود که پيامدهاي منطقه اي و بين المللي مختلفي در پي داشت. با شکست صدام حسين و فروپاشي سيستم سياسي عراق، اين کشور از سلطه رژيم بعث خارج و شکل گيري دموکراتيک نهادهاي سياسي در ان اغاز شد. فروپاشي سيستم گذشته و شکل دادن نهادهاي جديد، دولت سازي دراين کشور را با چالشهايي روبروکرده است که در بخش داخلي مهم ترين عامل موثر، بحران هويت و مهمترين عامل خارجي حضور نظامي امريکا در اين کشور بوده است. جمهوري اسلامي ايران به دليل همسايگي باعراق از تحولات اين کشور متاثر بوده است.
حضور مستقيم نظامي امريکا در اين کشور و شکل گيري دولت موقت ، زمينه هاي تاثيرگذاري? بازيگران خارجي را در روند دولت سازي عراق فراهم کرده بود. تصويب قانون اساسي در سال2005 و شکل گيري دولت ملي بر اساس اراء مردم ، روند دولت سازي در اين کشور را وارد مرحله اي جديد کرد که در تاريخ کشور عراق بي سابقه بود. شکل گيري نهادهاي سياسي بر اساس دموکراسي در اين کشور با موانع زيادي روبرو شده است خروج نظاميان امريکايي در پايان 2011 از اين کشور چالشها و فرصت هايي جديد در اين کشور فراهم کرده است
روند تحولات عراق از 2003 تا پايان 2011 موضوع اين پايان نامه است و تاثير اين تحولات بر منافع ملي جمهوري اسلامي ايران سوال اصلي نگارنده مي باشد که با استفاده از نظريه نظريه ساخت يابي به عنوان چارچوب نظري، به روش توصيفي تحليلي به ان مي پردازد. با بررسي روند محتوايي دولت سازي در عراق به نظر مي رسد هرچه روند دولت سازي در اين کشور بر اساس دموکراسي پيش رود فرصت هاي بيشتري براي منافع ملي جمهوري اسلامي فراهم مي شود. خروج از روند دموکراسي، گسترش حضور خارجي ها وجهت گيري هاي قوميتي، چالش هايي براي جمهوري اسلامي پديد مياورد که در اين پايان نامه به ان پرداخته مي شود.
واژگان کليدي: دولت، دولت سازي، منافع ملي، ساختار- کارگزار و ساخت يابي

فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: کليات 1-1)شرح و بيان مساله پژوهشي…………………………………………………………. ……………………………2
1-2)کليد واژه ها ……………………………………………………………………………………………………………3
1-2-1)دولت…………………………………………………………………………………………………………………..3
1-2-2)دولت سازي………………………………………………………………………………………………………. 3
1-2-3)منافع ملي…………………………………………………………………………………………………………..4
1-2-4) ساختار -کارگزار……………………………………………………………………………………………….4
1-2-5)ساخت يابي…………………………………………………………………………… …………………………4
1-3) پيشينه وتاريخچه موضوع تحقيق ………………………………………………………………………5
1-4)اهداف تحقيق :…………………………………………………………………………………………………….6
1-5) اهميت و ارزش تحقيق ………………………………………………………………………………………….6
1-6) كاربرد نتايج تحقيق ……………………………………………………………………………………………….7
1-7) سوالهاي تحقيق:…………………………………………………………………………………………………….7
1-8) روش تحقيق…………………………………………………………………………………………………………8
1 -9) ابزار تجزيه و تحليل……………………………………………………………………………………………8
1-10) ابزار گرداوري……………………………………………………………………………………………….10
1-11) سازماندهي تحقيق………………………………………………………………………………………..10
فصل دوم: مبحث تئوريک (نظريه ساخت يابي گيدنز )
2-1)تبيين چارچوب…………………………………………………………………………………………………. 12
2-2) اصالت ساختار……………………………………………………………………………………………….. 14

عنوان صفحه
2-3) اصالت کارگزار………………………………………………………………………………………………. 17
2-1- 3 )انتخاب عقلايي……………………………………………………………………………………………18
2-3-2)نظريات تصميم گيري وهرمنوتيک سنتي………………………………………………………….19
2-4)ساخت يابي گيدنز………………………………………………………………………………………………20
2-5)نظريه انتقادي بسکار …………………………………………………………………………………………25
2-6)ساختار کارگزار در روابط بين الملل……………………………………………………………………..26
2-6-1)نو واقعگرايي…………………………………………………………………………………………………26
2-6-2)مکتب انگليسي) …………………………………………………………………………………………….28
2-6-3)سازه انگاري………………………………………………………………………………………………….29
نتيجه گيري…………………………………………………………………………………………………………………30
فصل سوم: نقش کارگزار(عوامل داخلي) در روند دولت سازي در عراق
3- 1) . تاريخچه دولت در عراق …. ………………………………………………………………………………31
3- 2) روند دولت سازي 2003-2005 ……………………………………………………………………………34
3-2-1) انتخاب شوراي موقت ……………………………………………………………………………………..35
3-2-2) روند تدوين قانون اساسي موقت………………………………………………………………………38
3-2-3) قانون اساسي دائم و شکل گيري دولت مردمي……………………………………………………40
3-3) عوامل داخلي موثر بر دولت سازي عراق………………………………………………………………….42
3-3-1) بحران هويت در عراق ……………………………………………………………………………………… 42
3-3-2) عدم شکل گيري دولت قوي ……………………………………………………………………………46
3-3-3)چالش هاي امنيتي و نفوذ بيگان………………………………………………………………….. 48
3-3-4) طائفهگرايي…………………………………………………………………………………………………50
3-3- 5 ).بازگشت عشاير به صحنه سياسي عراق……………………………………………………..53
عنوان صفحه

3-3-6).حضوراشغالگران……… …………………………….. ………………………… ………………….. …55
3-3 -7 ).اختلافات درون گروهي…………………………………………………………………………………..56
3 -4)هويت جديد در پرتو قانون اسا سي………………………………………………………………………….57
3-4-1)فدراليسم………………………………………………………………………………………………………… 58
نتيجه گيري………………………………………………………………………………………………………………….61

فصل چهارم: امريکا و دولت سازي درعراق
4-1) امريکا و جنگ 1991 عراق ………………………………………………………………………………………64
4 -2)زمينه هاي ساختاري حمله2003……………………………………………………………………………..65
4-2-1)حمله سال 2003…………………………………………………………………………………………………66
4-2-3) مقايسه جنگ 2003 و 1991………………………………………………………………………………68
4-3)استراتژي حضور مستقيم دردولت سازي…………………………………………………………………69
4-4)استراتژي خروج نظامي ……………………………… ……………………………………………………….72
4-4-1). هزينه ها و فشار افکار عمومي…………………………………………………………………………73
4-4-2) نگاه منفي مردم عراق به امريکائيها………………………………………………………………….75
4-4 -3) توافقنامه خروج نيروهاي امريکايي تا پايان2012 …………………………………………….75
4-5) شرکتهاي امنيتي خصوصي در عراق…………………………………………………………………….78
4-6 )سناريوي هاي انتخابي امريکا ………………….. ………………………………………………………….82
نتيجه گيري……… ……………….. …………………………………………………………………………………….83
فصل پنجم : جمهوري اسلامي ايران و دولت سازي درعراق
5- 1) تاريخچه روابط ايران و عراق ……………………………………………………………………………….86
5-2) نگراني هاي ايران قبل از حمله ………………………………………………………………………………….88
عنوان صفحه

5-2-1) ديدگاه رسمي ايران در قبال حمله……………………………………………………………………….90
5-2-2)ايران از نگاه گروههاي عراقي……………………………………………………………………………….92
5-3 )تحرکات ايران درعراق…………………………………………………………………………………………..94
5-3-1)مذاکره ايران و امريکا در عراق…………………………………………………………………………..94
5-3-2)سفر هاشمي رفسنجاني به عراق…………………………………………………………………………..95
5-4) فرصت ها……………………………………………………………………………………………………………..97
5-4-1)فرصت اقتصادي……….. ……………………………………………………………………………………….97
5-4-2)فشار براي خروج منافقين …………………………………………………………………………………..99
5-4-3) حوزه هاي علميه مرجعيت ايه الله سيستاني ………………………………… …………………..101
5-4-3-1)اصل تاکيد بر انتخابات…………………………………………………………………………………..102
5-4-3-2)عدم دخالت دين در سياست…………………………………………………………….. …………..103
5-5) چالش ها………………………………………………………………………………………………………………103
5-5-1)حضور اسرائيل………………………………………………………………………………………………………104
5-5-2)گسترش سلفي گري…………………………………………………………………………………………….106
5-5-3) اختلافات مرزي………………………………………………………………………………………………….108
5-5-3-1) نقش موافقتنامه الجزاير بين ايران …………………………………………………………. ……….109
5-5-4)اختلافات درون گروهي شيعيان…………………………………………………………………………… 111
نتيجه گيري…………………………………………………………………………………………………………………….114
نتيجه گيري………………………………………………………………………………………………………………..115
پيوست 1 .تقسيمات کشوري عراق………….. …………………………………………………………………………118
پيوست2.قانون اساسي عراق…………………………………………………………………………………………….119
منابع……… ………………………………………………………………………………………………………………. .. 153
ر‌

ب‌



قیمت: تومان


پاسخ دهید