-7619-2

به نام خداوند جان و خرد
مجله آموزش پرستاري
فصلنامه علمي – پژوهشي انجمن علم ي پرستار ي ايران دوره دوم – شماره 3 – بهار 1392

صاحب امتياز: انجمن علم ي پرستار ي ايران
مدير مسؤول و سردبير: دكتر فاطمه الحاني
مدي ر اجرايي: دكتر مجتبي ويس مرادي
شماره پروانه انتشار وزارت ارشاد اسلامي: 4823/94 مورخ 20/2/91
شماره استاندارد بين المللي: 2322-3812
شماره بين المللي نشريه الكترونيكي: 4428-2322 e-ISSN

شوراي نويسندگان (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيل پور بندبني، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي گيلان
دكتر فاطمه الحاني، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر منير انوشه، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر زهره پارسا يكتا، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حميد پيروي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي چراغي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي حسيني، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر سيده فاطمه حق دوست اسكويي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدرضا حيدري، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر ناهيد دهقان نيري، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر ناهيد رژه، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر سادات سيدباقر مداح، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر نعيمه سيدفاطمي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر آذر طل، دكتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر عباس عبادي، استاديار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقيه اﷲ
دكتر عباس عباسزاده، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دكتر شهرزاد غياثونديان، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر علي فخرموحدي، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي سمنان
دكتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر انوشيروان كاظم نژاد، استاد گروه آمار زيستي دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عيسي محمدي، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر ندا مهرداد، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حسن ناوي پور، استاديار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويس مرادي
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحه آرايي: فرشته حيدري
طراح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علم ي پرستار ي ايران
مشاوران علمي اين شماره (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيل پور بندبني دكتر محمدرضا حيدري دكتر شراره خسروي دكتر ناهيد رژه محمدعلي سليماني دكتر رضا ضيغمي دكتر آذر طل دكتر طاهره طولابي دكتر علي فخرموحدي دكتر فرشته مجلسي دكتر بهرام محبي رضا مسعودي بتول نحرير رقيه نظري پوران فراهاني دكتر مجتبي ويس مرادي دكتر مجيده هروي دكتر معصومه همتي مسلك پاك دكتر فريده يغمايي
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و ماما يي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: info@jne.ir , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 2 شماره 3 بهار 1392، 65-55
شبيه سازي راهكاري براي ارتقاي آموزش باليني

مژگان جانيقربان، مريم الهداديان، فريبا حقاني

چكيده

مقدمه: پيشرفت در آموزش پرستاري و پزشكي باعث شده است ك ه روش هاي سنتي آموزش به روش هاي پيشرفته براي تمرين مراقبتهاي بال يني در يك مح يط ايمن تبديل شود. شبيهسازي يك روش تدريس منحصر به فرد براي يادگيري و ارزيابي است. با توجه به اين كه در كارآموزيهاي رشت ههاي پزشكي و پيراپزشـكي محـدود بـودن تـسهيلات و فـضاهاي بـاليني و يـا كوتاهي زمان اقامت بيمار در بيمارستان مي تواند برروي فرصتهاي يادگيري دانشجو يان در زمينه مراقبت از بيمار تأثير گـذارد وفرصتهاي يادگيري كمتري برا ي دانشجويان فراهم شود به نظر مي رسد فراهم آوردن محيطي شب يه سـازي شـده مثـل بـالين، بهترين راه براي آموزش بهتر و در نتيجه پيشگيري از خطاهاي پزشكي و كنترل هر گونه آسيب به بيمار باشـد. هـدف از انجـاماين پژوهش مروري بر روش تدريس شبيه سازي در آموزش باليني مي باشد.
روش: اين مقاله، مطالعه مروري از نوع سنتي است كه پژوهشگران در سال 1391-1390 با بررسي مجلات الكترونيكي Proquest و Elsevier تمام مقالات راجع به شبيهسازي از سال 2000 تا 2011 را جمعآوري كرده و سپس از بين مطالعات مرتبط، مواردي كه داراي اهداف، متد، روش كار، حجم نمونه، آناليز و نتيجهگيري مشخص بودند، انتخاب كردند كه از اين ميان3 مطالعه كيفي، 11 مورد كمي، 5 مورد كيفي- كمي مي باشند.
يافتهها: اگرچه شبيهسازي سطوح مختلف دارد اما شواهد نشان مي دهد كارايي و تأثيرگذاري آن، در مقايسه بـا آمـوزشسنتي و روشهاي مبتن ي بر سخنراني بيشتر است. شبيهسازي ابزاري مهم در آموزش بـاليني بـا اثـرات سـودمند بـراي اسـاتيد،دانشجويان و بيماران ميباشد.
نتيجهگيري: در دهه گذشته شبيهسازي يك استراتژي كليدي آموزشي براي پرورش مهارت هاي بـاليني در رشـته هـ اي مختلف شده است. سياستگزاران، اساتيد و بنيانگذاران، بر نياز به پرورش مهارتهاي بـاليني قبـل از ورود بـه بـالين، بـه منظـورافزايش امنيت بيمار و كاهش فشار بر محيطهاي باليني تأكيد مي كنند.

كليد واژه ها: شبيه سازي، يادگيري، آموزش باليني

تاريخ دريافت: 5/12/1391 تاريخ پذيرش: 24/2/1392

مقدمه

چهارچوب آموزش پزشكي جديد به اوايل قرن 21 بازمي گردد و براساس اين فرضيه است كـه كـارآموزان، تبحـرلازم را با مشاهده و كار نزديك در كنار دستياران بـا تجربـهبه دست مي آورند و پس از گذشت مدت نظارت اوليه توسـطپزشكان حاضر، در كار با بيماران به دستياران استقلال عمل بيشتري داده مي شود تـا دوره آموزشـي لازم سـپري گـردد.
ليكن استعدادهاي متفاوت در افراد و كـسب مهـارتهـا بـهميزان مختلف توسط آنان و نيز محدود شدن ساعات كـاري،نبود پروسيچرها و موارد باليني، دسترسي دستياران را به رنجوسيعي از موارد باليني كاهش داده است (1).
ناكافي بودن اين تجرب يات باليني در طول تحـصيل ممكن است باعث افزايش سطح اضطراب، ترس از ناتواني انجام كارهاي بال يني و در نتيجه كـ اهش م يـ زان يـادگيري دانشجويان شود . در كارآموزيهاي پرسـتاري نيـز محـدودبودن طول دوره، تسهيلات و فضاهاي باليني و يا ك وتـاهي زمــان اقامــت بيمــار در بي مارســتان مــي توانــد بــرروي فرصتهاي يادگيري دانشجو يان در زمينه مراقبت از بيمـارتأثير گذاشته و با توجه به افزايش تعداد دانشجو و برگزاري كارآموزي ها به صورت چرخشي در طول شيفتهاي عـصرو يـا آخـر هفتـه، فرصـت هـاي يـادگيري كمتـري بـراي دانشجويان فـراهم شـود (2). مدرسـين پرسـتاري آمر يكـ ا گزارش كردهاند كه كفايت مناسب آمـوزش بـاليني، باعـثتكامل مهارت عملكرد باليني دانشجو خواهد شد (3).
فرآينـدهاي پيچيـده بيمـاري و تعـداد كـم مربيـان پرستاري نه تنها در كـشورهاي در حـال توسـعه، بلكـه دركشورهاي پيـشرفته بـر كيفيـت مراقبـت ارايـ ه شـده اثـرمي گذارد. امنيت و سلامتي بيمار هم به يك نگراني جهانيبراي پرستاران و همه مشاغل بهداشتي تبديل شـده اسـت (4).
اشتباهات پزشكي كه منجر به مرگ مي شود بيـشتراز تصادفات وسايل موتوري، ايدز يا سرطان پـستان اسـت (5). با افزايش تيز هوشـي بيمـاران و مباحـث مربـوط بـهامنيت آنان ، دانشجويان امروزي اغلب اجازه نمي يابند تا بهطور كامل از دانش پرستاري خود در موقعيتهاي پر خطـراستفاده نمايند (6). از طرف ي آموزش با بيمار زنده، با فراهمآوردن سطح ايده آل مراقبتهـاي بهداشـتي و اطمينـان ازامنيت بيمار مغايرت دارد (7).
در حــال حاضــر در سرتاســر دنيــا تقاضــا بــرايمراقبتهاي بهداشتي با كيفيت بالا افـزايش يافتـه اسـت.
اكنون مردم با كمك اينترنت و رسانههـ ا آگـاهي بيـشترييافتهاند، سطح اقتصادي آنان نيـز در بـسياري از كـشورهابهبـود يافتـه اسـت، پـس بيمـاران و خـانواده هـاي آنـان مراقبتهاي پرستاري و پزشكي بهتري را طلـب مـي كننـد (4) در ايـن قـرن جديـد تغييـر مراقبـت هـاي بهداشـتي و پرستاري، كاربرد وسا يل و روشهاي جد يـ د در تـدريس راضروري ساخته است.
پيشرفت در آموزش پرستاري و پزشكي باعث شـدهاست كه روشهاي سنت ي آموزش به روشهـاي پيـ شرفته براي تمر ين مراقبتهاي بال يني در يك مح يط ايمن تبديل شود. به نظر مي رسد فـراهم آوردن محي طـي شـبيه سـازي شده مثل بالين، بهتر ين راه بـراي پ يـشگيري از خطاهـاي پزشكي و كنترل هر گونـه آسـيب بـه بيمـار باشـد. روش شبيهسازي از حدود قرن 16 به كار گرفته شـد تـا قبـل ازاين كه فرد به محيط بال ين واقع ي گ ام بگذارد مهارتهـا رافراگيرد (7).
شبيهسازي يك روش تدريس منحصر به فرد بـراي يادگيري و ارزياب ي تجرب ي است (8). شـبيه سـ ازي يكـي ازتكنيك هاي فعال يادگيري است كه دانشجويان را تـشويقمي نمايد تا خود در كسب مهارتها و دانش تلاش كننـد ومتدي آموزشي است كه ميتواند جايگزين روش سخنرانيبراي ارايه مطالب به دانشجويان باشد (9).
در ايـن روش امكـان فراگيـري، يـادگير ي تفكـر و به كاربندي دانش در زمينههاي مختلف فراهم مـي شـود . از طرفي شب يهسازها مح ي طـي ايمـن را بـراي دانـشآمـوزانجويان فراهم مي آورنـد كـ ه در آن دانـشجو مهـارت هـاي مختلف را در شرايط خالي از استرس تجربه ميكند (10).
شبيهسازي در آمـوزش پزشـكي فرصـت رويـاروييدانشجويان با موقعيتهاي نادر و مداخله در آنها را فراهممي آورد. شبيهسازي كـار گروهـي و مهـارت هـاي آن را در پزشكان آينده ارتقاء بخشيده، اعتماد به نفس اعضاي گروهرا افزايش مي دهد (11).
آموزش مبتني بر شبيهسازي در آموزش پزشـكي درمقياس وسيع براي كمـك بـه رزيـدنتهـا و دانـشجويانپزشكي استفاده ميشود تا آنـان مهـارت هـاي تكنيكـي راپيش از آن كه برروي بيماران واقعي انجـام دهنـد، خـوبفراگيرند. اين نوع آموزش به نظر ايدهآل مي رسد زيرا براي
كار، محيط ي كنترل شده و بدون خطر بـا بـازخورد فـوريفراهم آورده و امكـان ارزيـابي عينـي از عملكـرد افـراد را ممكن مي سازد (12).
پانل تخصص ي پرستار ي آمر يكا در سـال 2006 بيان كرده است كه يادگيري از طريق شب يهسازها سـاعاتي را كه دانشجو در مح يطهاي باليني برا ي بـه دسـت آوردن مهارتهاي پايه سپري مي كند كاهش مي دهد (13).
شبيهسازي تكرار جنبههاي مهم واقعيـت اسـت بـهگونه اي كه واقعيت بهتر درك، كنترل و تمرين شـود (14).
شبيهسازي به فعاليتهايي اطلاق مـيگـردد كـه واقعيـتمحيط بالين را تقليد نمايند و به منظور نمايش پروسيچرها،تصميم گيري و تفكر انتقادي از طريـق روشهـا و وسـايلگوناگون طراحي مـي شـود (15). شـبيه سـازي در آمـوزشپرستاري به شكل مان كن هـاي ثابـت، سـناريوهاي ا ي فـاي نقش ب يمار و مانكن هاي هـشداردهنده و حتـي متـصل بـهنرم افزارهاي كامپيوتري بوده است.
مطابق با تعريفWebster (2003) شـبيه سـازها فقط وسا يل مكانيكي نيستند بلكه هر گونـه اي فـاي نقـش،سناريو و مطالعهCase را نيز شامل ميشوند. طبـق ايـ ن تعريف استفاده از شبيهسازها در آمـوزش پرسـتاري قـدمتطولاني دارد . حتي استفاده از يـك پرتقـال بـراي آمـوزشتزريق عضلان ي يا ا يفاي نقش يك بيمـارداراي اخـتلالاترواني را نيز شامل ميشود (16).
اهداف آموزشي مبتني بـر شـبيه سـازي عبارتنـد از:
آموزش و تقويت دانش باليني و تئوري، تعيين سطح انجاممهارتها و مداخلات باليني خـاص، تمـرين مهـارت هـاي تفكر انتقادي به منظور اسـتدلال بـاليني، اخـذ تـصميماتباليني در محيطي ايمن، تلفيق تكنولوژي با آموزش (5).
در ســال 2003 انجمــن ملــ ي پرســتاران آمريكــا (NLN) استفاده از شبيهسازي را به منظور پرورش تفكـ ر انتقادي در دانشجويان پرستار ي و آماده كردن آنها بـراي انجام وظ يفه در مح يطهاي بال يني تأييـ د كـرد (16). سـايرفوايد استفاده از شبيهسـ ازي در آمـوزش بـاليني از ديـدگاهدانشجو كاهش اسـترس، فرصـت تكـرار، افـزايش تجربـهباليني، باز خورد مداوم، عـدم نگرانـي بـراي امنيـت بيمـار،فرصت بررسي همه موارد باليني، امكان تفكر در خـصوصنحوه عملكرد، حداقل مجـازات بـراي اشـتباهات، فرصـتبرابر در آموزش، يادگيري با عمل، فرصت آموزش گروهي،تلفيق در برنامه درسي، تسهيل يـادآوري، فرصـت تمـرينبرروي بيماري هاي نادر و از ديدگاه بيمـار امنيـت، كـاهشميزان عوارض ، دريافـت خـدمت بـا كيفيـت بـالا، رعايـتحقوق بيمار و رويكرد بيمار محور و از ديدگاه استاد كاهشميزان عوارض، امنيت، آموزش به تعداد زيـادي از افـراد درمدت زمان كوتاه، تلفيق دانش تئـوري بـا كـاربرد عملـي،شركت فعال دانشجويان در محيط آموزشي، فرصـتهـاي آموزشي مرتبط با صلاحيت حرفهاي و از ديـدگاه مؤسـسه هزينه پايين، كاهش ميزان عوارض، كيفيت بالاتر آمـوزشو خدمت، كيفيت بالاتر نيروي كار و اولويت بيشتر مؤسسه است (11).
اگرچه شب يهسازي سطوح مختلف دارد اما شواهد نشانمي دهد كارايي و تأثيرگذاري همه، در مقايسه با آموزش سنتي و روش هاي مبتني بر سخنران ي بيشتر است (8).
Randel و همكــاران (1992) بيــ ان كردنــد كــه مي شنويم و فراموش ميكنيم. مي بينيم به خـاطر مـي آور يـم.
انجام مي دهيم و ميفهميم. آنان بعـد از مطالعـه، 68 مط العـهراجع به شبيهسازي در مقابل آموزش سنتي يافتند كه استفادهاز شب يهسازي در آموزش پرستاري نقش بسيار مهمـي را ايفـامي كند (17).
با توجه به اين كه امروزه استفاده از شـبيه سـازي بـهعنوان يك ابزار آموزشي جهت تمرين مراقبتهاي بهداشتي به صورت روزافزون رواج يافته است و از طرفـي بـسياري ازدانشگاه ها و مدارس حرفهاي در سراسر جهان از شبيه سـازي در برنامه درسي خود استفاده مي كنند. بنـابراين پژوهـشگرانبر آن شدند كه پژوهشي با هدف مروري بر اثرات تدريس باكمك شبيهسازي، در آموزش باليني بپردازند.

روش مطالعه

اين مقاله، مطالعه مـروري از نـوع سـنتي اسـت كـ ه پژوهشگران در سال 91-1390 با مرور مجلات الكترونيكـي Elsevier و Proquest تم ام مقـالاتي ك ه راج ع ب ه شبيهسازي از سال 2000 تا 2011 بوده اسـت را جمـعآوري كرده و سپس از بين مطالعـات مـرتبط، مـواردي كـه داراياهداف، متد، روش كار، حجم نمونـه، آنـاليز و نتيجـهگيـريمشخص بودند، انتخـاب گرديدنـد. در ضـمن مقـالاتي كـهدسترسي به متن كامل آن ها امكان پذير نبـود نيـز از مطالعـهكنار گذاشته شدند. در طي مرور كـلاً 115 مقالـه بـه دسـتآمده بود كه از بين آنها با توجه به معيارهاي ورود و خـروجذكر شده 3 مطالعه كيفي و 11 مورد كمي و 5 مورد كيفـي- كمي انتخاب و بررسي شدند (جدول شماره 1).

يافتهها

كسب دانش، مهارت و صلاحيت
پژوهشگران با انجام مطالعات در زمينههـ اي مختلـفكـسب دانـش بيـشتر را در ميـان گـروه هـايي كـه بـا روش شــبيه ســازي آمــوزش ديــده بودنــد، گــزارش كــرده انــد (Bearnson و همكاران (36)،Bruce و همكـاران (34)، Tofil و همكــــاران (28)، Cioffi و همكــــاران (18)، DeBourgh و همكـــاران (21)، Tiffen و همكـــاران
(23)). لـيكن مطالعـه Burns و همكـاران (24) تف اوتي در ميزان دانش كسب شده افراد در دو روش آموزش بـا كمـك
ســخنراني و شــبيه ســازي نــشان نــداده اســت . در مطالعــه Swenty و همكــاران (25) و Hermanns و همكــاران
(19) نيز افز ايش سطح يادگيري فردي ذكر شده است كـه درنتيجه مي توان انتظار داشت با ارتقاي سطح يادگيري افراد بـاكمك شبي هسازي به دانش و آگاهي بـالاتر دسـت يافـت. در مطالعه DeBourgh و همكاران، مهارت و تجربه ياد گرفته شـده حاصـل از آمـوزش بـا كمـك شـبيه سـازي از ديـدگاه دانــشجويان بــراي بــالين كــاربردي بــوده اســت. تحقيــق McKeon و همكـــاران (31)، بـــا اســـتفاده از دو روششبيه سازي نشان داد صلاحيت مراقبت از بيمار در هر دو گروه شبيهسازي بهبود يافته است ليكن در گـروه شـبيهسـ ازي بـاكمك كامپيوتر زمان كمتري صرف گرديده است. در مطالعـهSears و همكاران (27)، با اسـتفاده از شـبيهسـ ازي ميـزاناشتباهات دانشجويان در زمان تجويز دارو كاهش يافته است.
اعتماد به نفس
در طي پــژوهش هـاي متعـددي شـركت كننـدگانافزايش اعتماد به نفس را گزارش نمودهاند (Bearnson و همكاران (36)، Wagner و همكارن (32)، Swenty و همكــاران (25)، Burns و همكــاران (24)، Delea و همكاران (26)، Cioffi و همكاران (18)). اما در مطالعـهBruce و همكــاران (34) و Tiffen و همكــاران (23)، اعتماد به نفس تفاوت معناداري نداشته است.

مهارت حل مسأله و برقراري ارتباط
Burns و همكــاران (24)، نــشان دادنــد كــه ازشبيهسازي مي توان بـه عنـوان ابـزاري در جهـت آمـوزشمه ارته اي ح ل م سأله و بهب ود برق راري ارتب اط در محـ يط هــاي بـ الين در دانـ شجويان بهـ ره گرفـ ت.
Hermanns و همكارن (19)، نتيجه گرفتنـد بـا كمـكشبيهسازي مـي تـوان اضـطراب در روابـط بـين فـردي راك اهش داد و اي ن بهب ود ارتب اط ب ه ايج اد همك اري ومشاركت در داخل گروه منجر مي شود.
تفكر انتقادي و قضاوت باليني Dillard و همكاران (33)، با انجام پژوهش خـوددريافتند شبي ه سـازي بـه پـرورش قـضاوت بـاليني كمـك مينمايد. Rush و همكـاران (35) وTofil و همكـاران (28) نشان داد هاند با استفاده از شبيهسازي مي تـوان تفكـرانتقـادي را تقويـت نمـود. Cioffi و همكـاران (18) نيـز نشان دادند دانشجويان از طريق آمـوزش بـا شـبيهسـ ازي سريع تر به تصميم گيري نهايي مي رسند.
عملكرد نهايي و رضايتمندي
Swanson و همكاران (20)، بـا ارزيـابي عملكـردنهايي دانشجويان گزارش نمودهاند شبي هسازي در اين زمينـهتأثير مثبت دارد. با بهبود عملكـرد مـي تـوان انتظـار داشـت رضايت افراد از برنامه آموزشي افزايش يابـد كـه تعـدادي ازمطالعات نيز به اين امر اشاره نمود هاند چنـان كـه در مطالعـه Bruce و همكاران (34)، دانشجويان از برنامه شبيهسـ ازي و عضويت در تيم رضايت بـالايي داشـتهانـد . Wagner و همك اران (32) و Swenty و همك اران (25)، Tiffen و همكاران (23)، Prentice و همكـاران (22) نيـز رضـايتشركت كنندگان از برنامه شبيه سازي را ثبت نموده اند.
آموزش و همكاري بين حرفه اي
از آن جا كه در محيط هاي باليني افراد مختلفـي بـاهدف مشترك كه همان خـدمت بـه بيمـار اسـت فعاليـتمي نمايند شبيهسازي ابزاري است كه مي تواند در اين زمينه اثربخش واقع گردد. مطالعهLeonard و همكاران (30)، Reese و همكاران (29)، Prentice و همكـاران (22)، نشان داد هاند كه از شبيهسازي مـي تـوان در جهـت بهبـود همكاري بين حرفه اي استفاده كرد.
جدول 1-
نتيجه تست آماري در نظر گرفتن
فاكتورهاي مخدوش كننده اعتبار و پايايي ابزار انتخاب گروه شاهد حجم نمونه هدف وسؤال تحقيق
مشخص نوع مطالعه و روش موضوع آموزش گروه محقق و هدف
شبيه سازي به پرورش قضاوت باليني كمك مي كند ميانگين و انحراف معيار خير گزارش شده ندارد 68 دانشجو و 16 استاد دارد كيفي و كمي.
برگزاري كارگاه براي اساتيد در خصوص ارزيابي قضاوت باليني دانشجويان و اجراي يك جلسه شبيه سازي مهارت هاي قضاوت باليني Dillard و همكاران.
اساتيد و دانشجويان
نمرات مربوط به دانش،
بعد از شبيه سازي به طور قابل توجهي بالاتر بود.
در حالي كه نمرات
مربوط به اعتماد به نفس از لحاظ آماري بعد از
شبيه سازي قابل توجه
نبود. دانشجويان در هر دو گروه ميزان رضايت بالايي را از شركت در اين تمرين و همكاري
به عنوان يك عضو تيم سلامت گزارش كردند تي زوج بله.حجم كم نمونه در گروه دانشجويان
فارغ التحصيل، انجام نمونه گيري آسان و
فقدان گروه كنترل و عدم انتخاب تصادفي نمونه ها گزارش نشده ندارد 11 دانشجوي
فارغ التحصيل و
107 دانشجوي در حال تحصيل در دوره كارشناسي دارد كمي (قبل و بعد از مداخله).
سخنراني در خصوص مديريت بحران و ايست قلبي. تعليم
مهارت هاي لازم براي مديريت ايست قلبي و در پايان اجراي
جلسه شبيه سازي نحوه اداره ايست قلبي براساس دستورالعمل با كمك شبيه ساز اداره ايست قلبي Bruce و همكاران.
دانشجويان پرستاري فارغ التحصيل و در حال تحصيل دوره كارشناسي
تغيير نگرش دانشجويان در خصوص بيماران
مبتلا به ديابت و افزايش درك دانشجويان از تأثير رواني اجتماعي ديابت بر زندگي افراد، افزايش اعتماد به نفس
دانشجويان داروسازي در خصوص مهارت هاي
آموزش خودمراقبتي به بيماران ديابتي تي استيودنت مستقل و وابسته بله. عدم ارزيابي رسمي پذيرش فعاليت هاي شبيه سازي توسط دانشجويان، عدم
انتخاب تصادفي گروه كنترل، انجام نشدن ارزيابي گروه كنترل
قبل از شروع مطالعه،
ميزان پاسخگويي كمتر دانشجويان در گروه كنترل، عدم بررسي
تأثيرات طولاني مدت شبيه سازي يك هفته زندگي با ديابت گزارش شده دارد 77 دانشجوي سال سوم داروسازي به عنوان گروه مطالعه و 110
دانشجو به عنوان گروه كنترل دارد كمي، تجربي، بررسي گروه هاي مطالعه و شاهد قبل و بعد از
مداخله. برگزاري سخنراني مرسوم در خصوص ديابت و جلسات
آزمايشگاهي براي هر دو گروه و برگزاري يك هفته شبيه سازي
زندگي با ديابت و انجام وظايف خودمراقبتي در زمينه ديابت در كمپ ديابت نوع دو و آموزش
خودمراقبتي ديابت Delea و همكاران دانشجويان سال سوم داروسازي
افزايش ميزان اعتماد
به نفس و رضايتمندي دانشجويان درصد خير گزارش نشده ندارد 64 دانشجوي
پرستاري دارد كمي. برگزاري كلاس سخنراني و طراحي يك آزمايشگاه شبيه سازي براي انجام آموزش خودمراقبتي به مادران و مهارت هاي مراقبت از شيرخوار قبل از شروع كار باليني آموزش
خودمراقبتي به مادران پس از زايمان و
مهارت هاي مراقبت از شيرخوار به مادران و خانواده Wagner و همكاران.
دانشجويان پرستاري سال آخر
تقويت تفكر انتقادي در آموزش از راه دور با كمك شبيه سازي – ارزيابي تفكر انتقادي تنها از طريق انجام يك شبيه سازي منفرد، انجام پرسش و پاسخ دانشجو بدون مشاركت استاد و عدم انجام ارزيابي موفقيت ها و چالشهاي يادگيري دانشجو،
محدوديت هاي ناشي از آناليز داده ها با استفاده از چهارچوب ادراك تفكر انتقادي
Scheffer and
Rubenfeld – – 33 دانشجوي
پرستاري دارد كيفي. انتخاب دو گروه سپس دريافت آموزش از طريق يك نوار ويديويي در يك گروه و دريافت آموزش زنده از طريق اينترنت در يك شبيه سازي با استفاده از يك شبيه ساز انساني و تخته سياه اينترنتي مهارت هاي تفكر انتقادي Rush و همكاران.
دانشجويان پرستاري ديپلم به ليسانس
بهبود نمرات 95% از دانشجويان بعد از مداخله.
بهبود تفكر انتقادي و مهارت هاي كاربردي تست
كاي اسكوئر،
تست تي زوج، ميانگين، انحراف معيار، درصد بله. عدم انجام پيگيري اثرات طولاني مدت مداخله، كوتاه بودن
دوره تجربه شبيه سازي، فقدان مشاركت بين رشته اي دانشجو گزارش نشده ندارد 42 دانشجوي
داروسازي دارد كمي. قبل و بعد از مداخله. جلسه سخنراني و شركت در يك
سناريوي كودك بستري و يك
كودك سرپايي با استفاده ار يك شبيه ساز پيشرفته كودك بيمار.
ارزيابي ميزان دانش و يادگيري دانشجويان قبل و بعد از مداخله داروسازي اطفال Tofilو همكاران.
دانشجويان سال سوم داروسازي
شبيه سازي بستري
براي حمايت از آموزش بين حرفه اي
دانشجويان پرستاري فراهم مي كند – گزارش نشده – – 48 دانشجوي
پرستاري دارد كيفي. گروه گروه شدن، قرار گرفتن دانشجويان سال هاي مختلف در يك تيم و مديريت
يك سناريوي شبيه سازي بزرگسال
و يك كودك همكاري بين
حرفه اي Leonard و همكاران.
دانشجويان سال سوم
و چهارم پرستاري

تأثير مثبت شبيه سازي
در كاهش اشتباهات در زمان تجويز دارو تست
كاي اسكوئر، نسبت تعميم پذيري، تفاوت محيط هاي باليني در پذيرش دانشجويان،
مربيان متفاوت باليني گزارش دهنده خطاها گزارش شده
دارد 24 نفر در گروه مداخله و 30 نفر در گروه كنترل دارد كمي. فراهم شدن يك تجربه
باليني شبيه سازي شده براي گروه مداخله و انجام ارزيابي قبل و بعد از آن، شركت گروه كنترل در
برنامه مرسوم و انجام ارزيابي فقط در پايان كار ايمني تجويز دارو Sears و همكاران.
دانشجويان سال دوم پرستاري
بهبود همكاري و
ارتباطات بين رشته اي با كمك شبيه سازي آمارهاي
توصيفي، تست
تي مستقل،
آناليز فاكتور گزارش نشده گزارش شده ندارد 13 دانشجوي پرستاري و 15 دانشجوي پزشكي دارد كمي كيفي. قرار گرفتن
دانشجويان پرستاري و پزشكي در قالب گروه هاي 4 نفره، تمرين تجربه مراقبت از يك بيمار قلبي و يك بيمار پس از جراحي همكاري بين
حرفه اي Reese و همكاران.
دانشجويان پرستاري سال آخر و
دانشجويان سال سوم پزشكي
افزايش دانش، توانايي و اعتماد به نفس در تجويز دارو – نداشتن گروه كنترل،
عدم انجام ارزيابي قبل و بعد از مداخله، امكان
استفاده از فقط داروهاي تزريقي برروي شبيه ساز – – گروه هاي دانشجوي پرستاري سال اول دارد كيفي. مطالعه توصيفي اكتشافي.
شركت در 3 سناريوي بيمار واقعي پس از جراحي در طي 3 جلسه در
اتاق شبيه سازي تجويز دارو و Bearnson .همكاران
دانشجويان پرستاري سال اول
تأييد كارايي
شبيه سازي به عنوان
يك استراتژي آموزشي مؤثر براي همكاري
بين حرفه اي، رضايت كاركنان از آموزش با كمك شبيه سازي ميانگين و انحراف معيار، درصد نمونه گيري آسان،
امكان سوگيري در
گزارش توسط خود فرد در زمان پركردن پرسشنامه، تأثير تجربه قبلي شبيه سازي افراد،
محدوديت براي آموزش تعدادي از افراد
شركت كننده در كارگاه يك روزه گزارش شده ندارد 163 نفر از كاركنان بهداشتي،
73% پرستار دارد كمي- كيفي. برگزاري يك روز كارگاه شبيه سازي براي آموزش همكاري بين حرفه اي به عنوان يك استراتژي آموزشي، سنجش
ميزان كارايي و رضايت مشاركت كنندگان همكاري بين
حرفه اي و Prentice .همكاران
كاركنان بهداشتي

افزايش يادگيري،
رضايت و نمره اعتماد به نفس دانشجويان آناليز
واريانس يك طرفه محدوديت تعميم پذيري به علت انجام مطالعه در يك دوره آموزش پرستاري در يك
دانشگاه، عدم پيگيري رفتار دانشجويان در محيط هاي واقعي گزارش شده ندارد 79 دانشجوي
پرستاري دارد كمي. شركت دانشجويان در 3 بخش 4 ساعته و يادگيري
محتواي آموزشي برروي 4 مانكن
شبيه ساز، در پايان ارزيابي رضايت، اعتماد به نفس و يادگيري
دروس داخلي جراحي Swenty و همكاران.
دانشجويان پرستاري سال سوم
تسهيل يادگيري دانشجو در زمينه مهارت هاي حل
مسأله در روش شبيه سازي نسبت به سخنراني. بهبود اعتماد به نفس و مهارت برقراري ارتباط. عدم تفاوت ميزان كسب دانش ميانگين و انحراف
معيار، تست
ويلكاكسون، تست تي زوج فقدان گروه كنترل گزارش نشده ندارد 125 نفر دانشجوي پرستاري سال اول دارد كمي. قبل و بعد از مداخله. شركت در
يك جلسه سخنراني 2 ساعته و ارزيابي
از طريق پرسشنامه يك هفته بعد سپس شركت در يك دوره سه ساعته
شبيه سازي از طريق اجراي دو سناريوي شبيه سازي و ارزيابي با پرسشنامه يك هفته بعد مهارت هاي حل مسأله Burns و همكاران.
دانشجويان پرستاري سال اول
آگاهي دقيق، افزايش
يادگيري فردي، كاهش اضطراب در روابط بين شخصي و ايجاد
همكاري و مشاركت در داخل گروه ميانگين و انحراف معيار گزارش نشده گزارش نشده ندارد 10 دانشجوي
پرستاري دارد كمي كيفي. شركت در يك
سناريوي شبيه سازي شده تلاش براي خودكشي در يك مجموعه بستري روان پزشكي و ارزيابي كمي و كيفي تجربه روان پرستاري و Hermanns .همكاران
دانشجويان پرستاري
تأثير مثبت هر سه نوع شبيه سازي در عملكرد نهايي دانشجويان شمارش فراواني،
ميانگين و انحراف
معيار، آناليز
واريانس يك طرفه نمونه گيري آسان،
تفاوت هاي ذاتي ميان شركت كنندگان در گروه هاي مختلف،
فقدان روايي و پايايي پرسشنامه پيگيري، تأثير زمان در بلوغ دانشجويان، امكان
سوگيري در گفته ها يا اعمال به نمايش
گذاشته شده توسط دانشجويان گزارش شده ندارد 114 دانشجوي پرستاري دارد كمي. تجربي، ارزيابي فقط بعد از مداخله.
تقسيم تصادفي دانشجويان به 3 گروه
سپس بررسي يك مورد در يك گروه با سؤال از دانشجو و راهنمايي معلم، در
گروه ديگر ارزيابي يك بيمار شبيه سازي شده توسط دانشجويان و شروع انجام مراقبت هاي پرستاري با كمك معلم، در گروه سوم بررسي يك بيمار شبيه سازي
شده توسط يك داستان و سناريو. ارزيابي عملكرد، رضايت و اعتماد به نفس در پايان شبيه سازي و ارزيابي بقاي فعاليت هاي ياد گرفته شده 3 و 8 هفته پس از پايان مطالعه مراقبت پرستاري بيماري هاي قلبي عروقي Swanson و همكاران.
دانشجويان ترم دوم پرستاري
بهبود مشابه صلاحيت
مراقبت از بيمار به طور مشابه در هر در گروه، صرف زمان آموزشي كمتر در گروه
شبيه سازي مبتني بر كامپيوتر گزارش نشده حجم نمونه كم، اناليز نسبي منابع مصرف
شده براي دو مداخله شبيه سازي، مشخص نبودن عوامل مخدوش كننده گزارش شده ندارد 53 دانشجوي
پرستاري دارد كمي. قبل و پس از آزمون. از
طريق انتخاب تصادفي دانشجويان در دو گروه شبيه سازي مبتني بر
كامپيوتر و شبيه سازي سنتي قرار گرفته اند. در اين مطالعه شش
صلاحيت مراقبت بيمار محور مورد ارزيابي قرار كرفته است. بحران سلول
داسي در اطفال و مراقبت ويژه از
بيمار بزرگسال با ضربه شديد مغزي McKeon و همكاران.
دانشجويان پرستاري
كسب دانش و مهارت
و تجربه يادگيري براي كاربرد در بالين ميانگين، انحراف
معيار، تست تي زوج، d
كوهن (اندازه اثر) نمونه گيري آسان، زمان كوتاه بين پيش آزمون و پس از آزمون، زمان كوتاه مداخله آموزشي شبيه سازي، خود گزارشي داده ها گزارش نشده ندارد 264 دانشجوي پرستاري دارد كمي و كيفي. كمي از نوع نيمه تجربي،
قبل و بعد از آزمون. دانشجويان از طريق نمونه گيري تصادفي انتخاب شده و مطالبي را در خصوص اين عارضه خوانده اند و در يك پيش آزمون ده
سؤالي شركت كرده اند. پس از آن در گروه هاي 6 تا 9 نفره قرار گرفته و در يك جلسه شبيه سازي و كار با بيمار
استاندارد شركت كرده اند. در پايان جلسه پس آزمون و ارزيابي داده هاي كيفي
برنامه با استفاده از 4 پرسش باز پاسخ
براي جمع آوري احساسات دانشجويان، بيشترين و كمترين جنبه هاي مفيد شبيه سازي، موارد ياد گرفته شده. و علاقه به مشاركت در ساير فعاليت هاي
شبيه سازي انجام شده است. دو هفته بعد
و در پايان ترم تأثير برنامه بر عملكرد باليني بررسي شده است. آموزش پيشگيري از سقوط بيمار از تخت و DeBourgh
همكاران. دانشجويان پرستاري
عدم تفاوت ميزان
اعتماد به نفس در دو گروه، سطح دانش و
مهارت بيشتر و رضايت بالاتر از يادگيري در
گروه آموزش به كمك شبيه ساز تست
كاي اسكوئر، تست تي،
ميانگين و
انحراف معيار، همبستگي و رگرسيون،
آناليز واريانس، تست Hotelling حجم نمونه كم، امكان
تأثير زمان بيشتر حضور اساتيد
در گروه شبيه سازي براي آموزش بر نتايج گزارش شده دارد 29 دانشجوي
پرستاري دارد كمي. تجربي تصادفي كنترل شده.
دانشجويان پس از انتخاب به روش
نمونه گيري آسان به طور تصادفي در
دو گروه مطالعه (15نفر) و گروه شاهد
(14نفر ) قرار گرفتند. براي هر دو گروه جلسه سخنراني و كار عملي در
آزمايشگاه باليني برگزار گرديده است اما در گروه شبيه سازي علاوه بر آموزش
معمول يك جلسه يك ساعته آموزش با كمك شبيه ساز برگزار شده است. ارزيابي سلامت Tiffen و همكاران.
دانشجويان پرستاري
در گروه مطالعه
اطلاعات باليني بيشتر، تجديدنظر كمتر در
زمينه اطلاعات باليني، استنباط كمتر، سطوح بالاتر اعتماد به نفس، رسيدن سريع تر به تصميم نهايي ميانگين و انحراف
معيار، اندازه اثر گزارش نشده گزارش شده دارد 36 دانشجوي مامايي دارد كمي. مطالعه پس آزمون. دانشجويان
مامايي به طور تصادفي در دو گروه قرار گرفته اند. گروه مطالعه در جلسات شبيه سازي در خصوص زايمان طبيعي و يرقان فيزيولوژيك شركت كرده اند و گروه كنترل در 2 جلسه سخنراني معمول حضور داشته اند. در پايان مطالعه از طريق پس آزمون
تصميم گيري باليني دانشجويان بررسي گرديده است. زايمان طبيعي و يرقان فيزيولوژيك Cioffi و همكاران.
دانشجويان مامايي
دهند. همچنين موقع يت شب يهسازي به دانشجو اجازه مي دهـدكه يك وضع يت بحران ي را قبل از ايـن كـه مـسؤوليت يـك محيط واقعي را بر عهده بگيرد تجربه كنند (16).
محدوديت ها: عدم دسترسي به متن كامل برخـي ازمقالات از طريق منابع اطلاعاتي كشور كه منجر بـه كنـارگذاشتن آن مقالات، منابع و پايگاهها گرديد . حجـم نمونـهكم و نبود گروه كنترل در برخي از مطالعات، عـدم بررسـيطولاني مدت تـأثير ات برنامـههـ اي آموزشـي در گـزارشعملكرد باليني واقعي افراد مي توانند از محدوديت هاي ايـنپژوهش ذكر كردند.

نتيجهگيري

شبيهسازي ابزاري مهم در آموزش باليني بـه شـمارمي رود. اگر چه شب يهسازي سطوح مختلف دارد امـا شـواهدنشان مـيدهـد كـارآيي و تأثير گـذاري آن، در مقايـ سه بـاآموزش سنت ي و روشهاي مبتن ي بر سخنراني بيشتر است .
شبيهسازي ابزاري مهم در آموزش باليني با اثرات سـودمندبراي اساتيد، دانشجويان و بيماران مي باشد. بررسي متـونعلمي در ايـن خـصوص امتيـازات زيـادي از قبيـل وجـودمحيطي ايمن براي كـسب دانـش، پـرورش مهـارتهـا ازطريق تكرار و تمـرين ، يـادگيري مـؤثر و مـشاركت فعـال دانشجويان در يادگيري، بهبود تفكر انتقادي، مهـارت حـلمـسأله، قـضاوت بـاليني، يـادگيري كـار گروهـي، بهب ود همكاري و ارتباطات بين حرفهاي و مديريت موقعيتهـاي اورژانس را براي دانشجويان نشان مـي دهـد. لـذا اسـتفادهگسترده از اين متد آموزشي در حال حاضر در كشور ما بـهشدت احساس و پي شنهاد ميگـردد دانـشگاه هـا امكانـات، تجهيزات و بستر آموزشي لازم در خـصوص بـه كـا رگيري اين روش را فراهم نمايند.

تشكر و قدرداني

بدين وسيله از كليه كساني كه در انجام اين پژوهشمارا ياري نمودند تقدير و قدرداني مي شود. بحث

مطالعــات بررســي شــده از اثــرات مثبــت روش شبيهسازي در آموزش باليني حما يت نمودند . شبيهسـ ازي درهر سه حيطـه دانـش، نگـرش و عملكـرد تأثير گـذار اسـت.
امكان استفاده از سطوح مختلف شبيهسازي د ر امر يـادگيريبر حسب موضوع موردنظر، فراهم كردن موقعيت هاي متعـدديادگيري بـراي افـراد بـا سـبك هـاي مختلـف يـادگيري وشبيهسازي موقعيتهاي واقعي كه دانشجويان در محيطهاي بالين با آنها روب ه رو خواهند شد آن هم در محيطـي امـن وآرام به يادگيري مؤثر و رضايت بخش مي انجامد كه مي توانـدتجربه با ارزشي براي فـارغالتحـصيلان جديـد باشـد كـه درمحيط هاي كار با موقعيتهايي ممكن است روبه رو شوند كهقبلاً با آن روبه رو نشد هاند. در دهه گذشته شبيهسـ ازي يـكاستراتژي كليدي آموزشي براي پرورش مهارت هـاي بـالينيدر رشت ههاي مختلـف شـده اسـت. سياسـتگزاران ، اسـاتيد و بنيانگذاران، بر نياز به پرورش مهارتهاي باليني قبل از ورودبه بالين، به منظور افزايش امنيت بيمـار و كـاهش فـشار بـرمحيط هاي باليني تأكيد مي كنند (37). بنا بر اعتقاد بعـضي ازمعلمان، آموزش پزشكي مبتني بر شبيه سـازي، امـروزه يـكضرورت اخلاقي است (1).
Lapkin و همكــاران در اســتراليا، تمــام مطالعــات تجربي انگل يسي انجام شده از سال 1999 تـا 2009 در مـوردكارآيي آموزش شبيهسازي، در آمـوزش پرسـتاري را بررسـي كردند. نتايج اين مطالعه حاكي از آن بود كـ ه اسـتفاده از ايـ ن روش تدر يس دست يابي دانشجو به دانـش مـوردنظر را بهبـودبخشيده و تفكـ ر انتقـادي را در دانـشجو پـرورش مـي دهـد . رضايت دانشجو يان از يادگيري نيـ ز افـزايش يافتـه بـود (38) Cooper و ه مكاران نتايج 24 مطالعه پيرامون شبيهسـ ازي در آموزش مامايي را مورد بررسي قرار دادند و به ايـن نتيجـهرسيدند كه شبيه سازي براي يادگيري مهارت هاي مامايي مفيد است (37). Lasater (2007) يكي از فوايد مهم شبيهسازي را تجز يه و تحليل توسـط دانـشجويان عنـوان كـرده و بيـ ان مي نمايد بازخوردها در طي اين كار به دانشجويان اين فرصترا مي دهد كه تف كر انتقاد ي خود را در يك تجربه زنـده رشـد

منابع

– Desser TS. Simulation-based training: the next revolution in radiology education? J Am Coll Radiol. 2007 Nov; 4(11): 816-24.
– Butler KW, Veltre DE, Brady D. Implementation of Active Learning Pedagogy Comparing LowFidelity Simulation Versus High-Fidelity Simulation in Pediatric Nursing Education. Clinical Simulation in Nursing. 2009 Jul-Aug; 5(4): e129–e136.
– Wilson M, Shepherd I, Kelly C, Pitzner J. Assessment of a low-fidelity human patient simulator for the acquisition of nursing skills. Nurse Educ Today. 2005 Jan; 25(1): 56-67.
– Hovancsek M, Jeffries PR, Escudero E, Foulds BJ, Husebø SE, Iwamoto Y, et al. Creating simulation communities of practice: an international perspective. Nurs Educ Perspect. 2009 Mar-Apr; 30(2): 121-5.
– Thompson TL, Bonnel WB. Integration of high-fidelity patient simulation in an undergraduate pharmacology course. J Nurs Educ. 2008 Nov; 47(11): 518-21.
– Sportsman S, Bolton C, Bradshaw P, Close D, Lee M, Townley N, Watson MN. A regional simulation center partnership: collaboration to improve staff and student competency. J Contin Educ Nurs. 2009 Feb; 40(2): 67-73.
– Kassab M, Kenner C. Simulation and Neonatal Nursing Education. Newborn and Infant Nursing Reviews. 2011 Mar; 11(1): 8-9.
– Onda EL. Situated cognition: Its relationship to simulation in nursing education. Clinical Simulation in Nursing. 2012 Sep; 8(7): e273-e280.
– Lewis CB, Veale BL. Patient Simulation as an Active Learning Tool in Medical Education. Journal of Medical Imaging and Radiation Sciences. 2010 Dec; 41(4): 196–200.
– Prion S. A Practical Framework for Evaluating the Impact of Clinical Simulation Experiences in Prelicensure Nursing Education. Clinical Simulation in Nursing. 2008 Oct; 4(3): e69–e78.
– Tatli O, Tatli Z. Simulation applications in emergency medicine education. Procedia – Social and Behavioral Sciences. 2010; 9: 1825–1829.
– Hammoud MM, Nuthalapaty FS, Goepfert AR, Casey PM, Emmons S, Espey EL, et al. To the point: medical education review of the role of simulators in surgical training. Am J Obstet Gynecol. 2008 Oct; 199(4): 338-43.
– Nehring WM. U.S. boards of nursing and the use of high-fidelity patient simulators in nursing education. J Prof Nurs. 2008 Mar-Apr; 24(2): 109-17.
– Tuoriniemi P, Schott-Baer D. Implementing a high-fidelity simulation program in a community



قیمت: تومان


پاسخ دهید