00

به نام خداوند جان و خرد
مجله آموزش پرستاري
فصلنامه علمي – پژوهشي انجمن علمي پرستاري ايران
دوره سوم – شماره 4 (پياپي 10) – زمستان 1393

صاحب امتياز: انجمن علمي پرستاري ايران
مدير مسؤول و سردبير: دكتر فاطمه الحاني
مدي ر اجرايي: دكتر آذر طل
شماره پروانه انتشار وزارت ارشاد اسلامي: 4823/94 مورخ 20/2/91
شماره استاندارد بين المللي: 2322-3812
شماره بين المللي نشريه الكترونيكي: 4428-2322 e-ISSN

شوراي نويسندگان (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيلپور بندبني، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي گيلان
دكتر فاطمه الحاني، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر منير انوشه، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر زهره پارسا يكتا، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حميد پيروي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدعلي چراغي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي حسيني، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر سيده فاطمه حق دوست اسكويي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدرضا حيدري، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر ناهيد دهقاننيري، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر ناهيد رژه، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر سادات سيدباقر مداح، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر نعيمه سيدفاطمي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر آذر طل، دكتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر عباس عبادي، دانشيار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقيهاﷲ
دكتر عباس عباسزاده، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دكتر شهرزاد غياثونديان، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر علي فخرموحدي، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي سمنان
دكتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر انوشيروان كاظم نژاد، استاد گروه آمار زيستي دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عيسي محمدي، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر ندا مهرداد، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر حسن ناوي پور، استاديار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويسمرادي – عليرضا قريب
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحه آرايي: فرشته حيدري
طرا ح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علمي پرستاري ايران
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و مامايي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: [email protected] , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 3 شماره 4 (پياپي 10) زمستان 1393، 57-48 بررسي ميزان هوش معنوي دانشجويان دندانپزشكي، تهران 1393-1392

حسن سمياري، مجيده هروي كريموي، مليحه نصيري، فاطمه عربي

چكيده

مقدمه: هوش معنوي شامل توانمند يهاي فردي در تعامل فرد با جهان هستي و موضوعات فراشناختي است و امروزه ازمهمترين مباحثي است كه در كليه ابعاد سلامت انسان مطرح شده و نقش پررنگي دارد . هدف اين مطالعه تعيـين ميـزان هـوشمعنوي در دانشجويان دندانپزشكي دانشگاه هاي شهر تهران مي باشد.
روش: اين مطالعه از نوع توصيفي – مقطعي مي باشد. براساس فرمول تعيين حجم نمونه تصادفي با فرمول مورگان تعداد481 نفر از دانشجويان دندانپزشكي دانشگاههاي شهر تهران به طـور تـصادفي انتخـاب شـدند. بـراي جمـع آوري اطلاعـات، ازپرسشنامهاي مشتمل بر اطلاعات دموگرافيك (جنسيت، سن، ترم تحصيلي ، معدل، وضعيت اقتصادي ، وضعيت سكونت و تأهل)، پرسشنامه هوش معنوي عبدااﷲ زاده استفاده شد. براي تعيين تفاوت نمرات هوش معنوي با توجـه بـه متغيرهـاي دموگرافيـك از آزمون تي مستقل و آناليز واريانس يك طرفه استفاده شد.
يافتهها: يافتهها نشانگر هوش معنوي در سطح متوسط در دانشجويان دندانپزشكي شهر تهران بوده است و تفاوتي بـينزن و مرد ديده نشد. از بين ويژگيهاي جمع يتشناختي، ارتباط معناداري بين متغيرهاي سن، تـرم تحـصيلي، معـدل و وضـعيتاقتصادي با هوش معنوي مشاهده گرديد (05/0<p). ساير متغيرهاي مورد بررسي (جنسيت، وضعيت سـكونت و تأهـل ) تفـاوتمعناداري را نشان ندادند.
نتيجهگيري: با توجه به مطالعه حاضر، با افزايش سن و ترم تحصي لي و بهتر شـدن معـدل و بهبـود وضـعيت اقتـصاديهوش معنوي دانشجويان نيز افزايش يافته است. البته وضعيت كلي دانشجويان در سـطح متوسـط ارزيـابي شـد و ايـن موضـوعميتواند بر اين امر تأكيد كند كه دانشجويان دندانپزشكي نيازمند توجه بيشتر در جهت بهبود هوش معنوي خود هـستند. هرچنـ د تحليل عميقتر هوش معنوي و شناخت عوامل مرتبط با آن نيازمند مطالعاتي است كه همبستگي عوامل ديگري ماننـد سـلامتعمومي، شادكامي را با هوش معنوي مورد توجه قرار دهد.

كليد واژه ها: هوش معنوي، سلامت عمومي، دانشجو، دندانپزشكي

تاريخ دريافت: 11/5/1393 تاريخ پذيرش: 20/10/1393

مقدمه

در آخـرين سـ الهـاي قـرن بيـستم، شـواهد علـم نورولوژي، انسان شناسي، روان شناسي و علوم شناختي نشانداد كه علاوه بر بهره هوشي IQ و هوش هيجاني، هوشسومي نيز وجود دارد كه آن را هوش معنوي ناميدند. بهـرههوشي در وسايل كامپيوتري نيز ديده مـي شـود از طرفـيهوش هيجاني نيز در بعضي پستانداران ديـده مـي شـود ومختص انسان نيست در حالي كـه هـوش معنـوي كـاملاً مختص انسان است (1).
پس از گسترش مفهوم هوش بـه سـاير قلمروهـا ، ظرفيت ها و تواناييهاي انسان و به خصوص مطرح شدن هوش هيجاني در روان شناسـي، ايمـونز در سـال 1999، هـوش معنـوي را مطـرح كـرد و آن را مجموعـ ه اي از توانايي ها براي بهرهگيري از منابع ديني و معنوي دانست. هوش معنوي سازه هاي هوش و معنويت را با هم داراست، در حالي كه معنويـت جـست وجـو بـراي يـافتن عناصـر مقدس، معنايابي، هوشياري بـالا و تعـالي اسـت . هـوش معنوي شامل توانايي براي استفاده از چنـين موضـوعاتي است كه مي تواند كاركرد و سازگاري فرد را پيش بيني كند و منجر به توليدات و نتايج ارزشمندي گردد (2).
هـوش معنـوي جنبـه هـاي بيرونـي هـوش را بـا جنبـه هـاي درونـي معنويـت تلفيـق مـي كنـد و ظرفيـت خارق العاده اي در فـرد ايجـاد مـي كنـد، بـه گونـه اي كـه مي تواند معنويت را به شكلي كاربردي مورد اسـتفاده قـرار دهد (3). براساس تعريف هوش معنويت ممكن است امريشناختي- انگيزشي باشد كه مجموعـهاي از مهـارتهـ اي سازگاري و منابعي را كه حل مسأله و دستيابي به هـدف راتـسهيل مـي كننـد معرفـي نمايـد. هـوش معنـوي انجـام سازگارانه و كاربردي موارد ياد شده در موقعيتهاي خاصو زندگي روزمره است (4).
به نظر ميرسد هـوش معنـوي از روابـط فيزيكـي وشناختي فرد با محيط پيرامون خود فراتر رفتـه و وارد حيطـهشهودي و متعالي ديدگاه فرد به زندگي خود مـي گـردد . ايـنديدگاه شامل همه رويدادها و تجارب فرد مي شود كه تحـت تأثير يك نگاه كلي قرار گرفتهاند. فرد ميتواند از اين هـوشبراي چهارچوبدهي و تفسير مجدد تجارب خود بهره گيـرد.
اين فرايند قادر است از لحاظ پديدارشـناختي بـه رويـدادها وتجارب فرد معنا و ارزش شخصي بيشتري بدهد (5).
۴٩
هوش معنوي چنان مورد توجه واقع شده است كه علومي مانند علم عصب شناسـي بـه مطالعـه و تجز يـه و تحل يـل آن پرداختـه اسـت؛ ز يـرا در حـال حاضـر علـم عصبشناسي از چارچوب فرضيات جلوتر حركت مي كند و از اين رو ما ميتوانيم كاركردهاي مغز را كـشف ك نـيم و نهايتاً كاركردهاي مغز را به تجربيات، تفكرات و احساسات گوناگون انسان ربط دهيم. نتيجه چنـين تحقي قـاتي ا يـن است كه به طور واقعي مغز جاي گـاه تجرب يـات، تف كـرات و احساسات است. علم عصبشناسي ادعا دارد كـه تئـوري هوش معنوي پايه ز يـست شـناختي دارد. همـان طـور كـه مذهب پر معنا و با مفهوم اسـت، هـوش معنـوي ن يـز بـا ظرفيت هاي معنوي در ارتباط است. تحقيقات اخير مبـين تأثير مثبت اعتقادات، تعهدات و فعاليت هـاي معنـوي بـر سلامت عاطفي، فيزيكي و ارتباط بين فردي است. به نظر امونز اين تعهدات و فعاليت هاي معنوي فرد را از رفتارهاي ناهنجار و نامطلوب، از جمله رفتارهاي مخرب اجتماعي و شخصي باز مي دارد (6).
ديدگاهي كه هوش چندين توانـايي مختلـف را در بردارد، به وسيله روند اخير در عصبشناسي و روان شناسي شناختي حمايت شده است. تصور هوش معنوي ما را قادر مي سازد كه چيزها را همان طور كه هستند ببينيم، عاري از تحريفات ناهـشيار. در مقابـل اف كـار آرزومندانـه يـا درك قطعيت، تمرين هوش معنـوي ايجـاب مـيك نـد كـه بـا واقعياتي هستي گرايانه از قبيل آزادي، رنج، مرگ و درگير شدن با جستجوى دايمي براي معنا، مواجه شويم. هوش معنـوي همچنـين بـراي بـسياري از مـردم، دلالـت بـر حساسيت زيبايي شناختي و تحسين زيبايي دارد و از لحاظ فيزيكي، بعضي اوقات با حساسيت به انرژي نافذ جاري در بدن مـرتبط اسـت . روش هـايي از قب يـل مراقبـه، يوگـا و ورزش هاي رزمي كه مغز را آرام مي كنند، مي توانند آگاهي را گسترش داده و حساسيت ادراكي را به انرژي، صدا، نور و سطوح نافذ و دقيق هو شـياري پـالايش كننـد . هـوش معنوي ميتواند با روشهاي متنوعي براي تربيت توجـه، تغيير شكل دادن هيجانات و تـرويج و ترب يـت رفتارهـاي اخلاقي، رشد يابد. اين شي وهها خاصيت حصر به فرد هيچ يك از سنت هاي مذهبي يا آموزش هاي معنوي نمي باشد.
گرچه آن با رشد اخلاقي، هيجاني و شناختي مرتبط شده است، اما با هيچ يك از آنها نيز همانند نميباشـد . ز يـرا انواع مختلف هوش به ميزان متفاوتي توسعه مييابند. يك
نفر ممكن است بيشتر در يكي از حيطه ها رشد يابد ولـي در حيطه هاى ديگر نه. وقتي مباحـث و مـسايل اخلاقـي هيجاني حل نشده باقي مي مانـد ، دقيقـاً از رشـد معنـوي بازداري مي شود. رشد معنوي، جلـوهاي از هـوش معنـوي است كه، شامل درجـه اي از رشـد اخلاقـي و هي جـاني و همچنين رفتار اخلاقي است (7).
در جمع بندي مطالب ذكر شده مي توان گفـت بـهطور كلي هوش معنوي زمينه تمـام آن چيزهـايي اسـتكه ما به آن ها اعتقاد و باور داريم. سؤال هـاي جـدي درمورد اين كه از كجا آمدهايم، به كجا مي رويـم و هـدفاصلي زندگي چيست، از نمودهاي هوش معنـوي اسـت. افراد با هوش معنوي كساني هستند كه مي دانند »چرا« انجام مـي دهنـد و »چـه چيـزي« را انجـام مـي دهنـد . هميشه براساس يك رسالت مشابه عمل مي كنند. آن ها براساس خدمت رساني به ديگران زندگي مي كنند. آن هـاديگران را به خاطر چيزي سرزنش نمي كننـد و همـوارهمسؤوليت بخشش خود و عملكردهايشان را مـي پذيرنـد .
براي رضـايت داشـتن از خودشـان نيـازي بـه تـصديقديگران ندارنـد. از وابـستگي بـه ديگـران بـراي كـسبايمني رها هستند، چون اعتقاد دارند ايمنـي از خودشـاناست نه از بيرون. آن ها كـار را مكـاني بـراي خلاقيـت،اعتماد به نفس و يـادگيري، جـايي كـه پـول و پـاداش،ثانويه است، مي دانند. آن ها افراد محيط كار را به عنوانانــسان هــايي بــا قــوت، ضــعف، نگرانــي، نيازهــا وخواستههاي خودشان در نظـر مـي گيرنـد، بـراي آن هـاروابط، همواره قبل از كار است.
لذا با توجه به اهميت معنويت در دانـشجويان بـهخصوص دانشجوي ان دندانپزشكي كه اغلب بـا بيمـارانيسروكار دارند كه نيازمند حمايت قوي مي باشـند و بايـدبه گون هاي از نظر روحي و رواني آماده گردنـد كـه ايـننق ش را ب ا كفاي ت و اعتم اد بپذيرن د . در قال ب اي ن پژوهش بر آن شـديم كـه تحقيقـي را بـا هـدف تعيـين ميـزان هـوش معنـوي دانـشجويان دندانپزشـكي شـهر تهران انجام دهيم.

روش مطالعه

روش اين مطالعه از نـوع توصـيفي- مقطعـي بـود . زمان آن سـال 93-92 بـوده و مكـان آن دانـشكده هـاي دندانپزشكي شهر تهران شامل دانشگاه آزاد، تهران، شـاهدو شهيد بهشتي و پرديس آزاد كيش بود.
جامعــه مــورد پــژوهش در ايــن مطالعــه شــاملدانشجويان مـشغول بـه تحـصيل دوره دكتـري حرفـهاي دندانپزشكي در دانشگاههاي شهر تهران بـود. كـه شـامل2600 نف ر م ي ش ود. معياره اي ورود ب ه مطالع ه ب راي دانــشجويان عبــارت بود نــد از تحــصيل در دوره دكتــري حرفهاي دندانپزشكي در يكي از دانشگاههاي تهران شـهيدبهشتي، شاهد، دانشگاه آزاد و پرديس آزاد كيش كه تمايلبه شركت در ايـن تحقيـق را داشـتند . نمونـه هـ ا بـه روشتـصادفي انتخـاب شـدند. دانـشجو يان براسـاس شـماره دانشجويي، شماره گذاري شده و سـپس از طر يـق جـدول اعداد تصادفي نمونه اي از دانشجويان به نـسبت جمع يـت دانشجوي دندانپزشكي هـر دانـشگاه ، بـه عنـوان نمونـه انتخاب شدند. دانـشجويان بـا اخت يـار و علاقـه خـود بـه پرسشنامه ها پاسخ دادند؛ به علاوه به آنان اطمينـان داده شد كه پاسخ هاي آنان كاملاً محرمانه باقي مي ماند.
حجم نمونه براساس فرمول تعيـي ن حجـم نمونـه
تـصادفي ب ه روش Krejcie و Morgan (8) جه ت جامعه 2600 نفـري دانـشجويان دوره دكتـري حرفـهاي دانشگاههاي سطح شهر تهران با سـطح اطمينـان 95%، 335 نفر تعيين شد . ولي براي جلوگيري از اشـكالات بـه وجود آمده ناشي از حذف احتمالي برخي از نمونهها، 481 نمون ه جم ع آوري ش د. ب راي جمـع آوري اطلاع ات از پرسشنامهاي استفاده شد كه شامل قسمتهاي ذيل بود: در قــسمت اول پرســشنامه ويژگــ ي هــاي دموگرافيــك شركتكنندگان در پژوهش شامل سن؛ جنسيت، وضعيتتأهل، ترم تحصيلي، وضعيت اقتـصادي، محـل سـكونتقبل از پذيرش دانشگاه و وضعيت محل سكونت فعلـي ودر قسمت دوم پرسـشنامه هـوش معنـوي در ايـران كـهتوسط عبداﷲ زاده و همكاران 1387 با 29 عبارت طراحيگرديده است مورد بررسي قرار گرفت. اين ابزار در ايـرانبا توجه به ويژگيهاي فرهنگي جامعـه تـدوين و سـپساعتبارسنجي شده است. پايايي اين پرسشنامه كه برروي 280 نفر گروه نمونه اجرا شد 89/0 بـه دسـت آمـد . در چرخش واريماكس، 2 عامل اصـلي »درك و ارتبـاط بـا سرچشمه هستي« با 12 سؤال و »زندگي معنوي يا اتكاء به هسته دروني« با 17 سؤال به دست آمد.
گويههاي ابزار مـذكور داراي گزينـههـ اي كـاملاًمخالفم، مخـالفم، تاحـدودي، مـوافقم و كـاملاً مـوافقماست. براي نمر هگذاري آزمون به گزينه كـاملاً مخـالفمنمره يك، مخالفم دو، تاحـدودي سـه، مـوافقم چهـار وكاملاً موافقم نمره پنج داده مي شود. دامنه تغييـرات 29 تا 145 مي باشد. تفـسير امتيـاز كـسب شـده دختـران وپسران متفاوت است. جدول تفسير نمـرات دختـران بـهشرح ذيل است: كسب نمره 137 به بالا: به منزله امتيازخيلي بالا؛ كسب نمره 129 تا 136: امتيـاز بـالا؛ كـسب نمره 111 تا 128: امتيـاز متوسـط، كـسب نمـره 94 تـا110: نمره پايين ، كسب نمره كمتر از 93: خيلي پـايين.
جدول تفسير نمرات پسران به شرح ذيـل اسـت: كـسبنمره 135 به بالا : به منزله امتياز خيلي بالا؛ كسب نمره124 تا 134: امتياز بالا؛ كسب نمره 106 تا 123: امتياز متوسط؛ ك سب نمره 85 تا 105: نمره پايين؛ كسب نمـرهكمتر از 84: خيلـي پـايين. پايـايي و روايـي پرسـشنامهمذكور مورد تأييد قرار گرفته است (9).
كليه اطلاعات پرسشنامه هـ ا وارد نـرم افـزارSPSS v.16 شد . از آمار توصيفي جهت توزيع فراوانـي و ميـانگينتمام ابعاد هوش معنوي استفاده شد. همچنين جهت توصيفمشخــصات دموگرافيــك از آمــار توصــي في اســتفاده شــد. همچنــين بــراي بررســي نرمــاليتي داده هــا از آزمــون كولمـوگروف-اسـميرنوف اسـتفاده گرديـد و بـراي بررسـي هموژنيتي از آزمون لـون اسـتفاده شـد و چـون p-value بيش از 0/05 بود، هر دو فرض نرماليتي و هموژنيتي برقـراربود. د ر ضمن، به منظور بررسي تفاوت نمرات هوش معنوي با توجه بـه متغيرهـاي جنـسيت و وضـعيت تأهـل ، سـنواتتحصيلي، سن و پيشرفت تحصيلي و همچنين بررسي رابطهبين اجزاي هوش معنـوي از معيارهـا، آزمـونهـ ا و ضـرايب مربوطه ( آزمون تـي مـستقل، آنـاليز واريـانس يـك طرفـه) استفاده شد. سطح معناداري (05/0<p) در نظر گرفته شد.

يافتهها

در اين مطالعه 481 دانشجوي دندانپزشكي مـشغولبه تحصيل در دانشگاههاي سطح شهر تهران وارد مطالعـهشدند. از اين تعداد، 284نفر (59%) مـرد و 197نفـر (41%) زن بودند.
اطلاعات دموگرافيـك دانـشجويان بـه تفكيـك در جدول شماره 1 قابل م شاهده مي باشد.
ميانگين نمـره هـوش معنـوي دانـشجويان در ايـنمطالعـه 51/17±89/110 بـود كـه در دانـشجويان دختـر 83/16±61/111 و پسر 44/18±84/109 مي باشد. بـرايمشخص نمودن اختلاف نمره دانشجويان دختـر و پـسر ازتــست Independed Sample T-test اســتفاده كرديم كه تفاوت معناداري نشان نداد (0/275=p) (جـدولشماره 2).
براي تعيين رابطه بين هوش معنوي با جنس، محلسكونت، محل اقامت قبل از پذيرفته شدن، وضعيت تأهـل از آزمون تي مـستقل اسـتفاده شـد. هـيچ كـدام از متغيرهـاارتباط معناداري با هـوش معنـوي نداشـتند. بـراي تعيـينرابطه هوش معنوي با سن، ترم تحصيلي، معدل و وضعيتاقتصادي از آزمون آناليز واريانس استفاده شد. ارتبـاط بـينتمام متغيرهاي بالا و هوش معنوي معنادار شد بـه طـوريكه با افزايش سـن، تـرم تحـصيلي، معـدل و بهتـر شـدنوضعيت اقتصادي ميانگين نمـره هـوش معنـوي افـزايشمييابد. اطلاعات تكميلي در جدول شماره 3 قابل مشاهده است.
اطلاعات جز يي تر پيرامون هر كـدام از حيطـههـ اي هوش معنوي در جدول شماره 4 قابل دسترسي مـي باشـد .
همچنين لازم به ذكر است كه نتايج آزمون بونفروني نشانداد كه اختلاف دو به دو بين هر سه متغيـر معنـادار اسـت (001/0<p).
*p-value نمره هوش معنوي
ميانگين و انحراف از معيار جمعيت
61/111 ±83/16 دانشجويان دختر =n (284)
**0/275 84/109 ± 44/18 دانشجويان پسر=n (197)
89/110 ± 51/17 مجموع=n (481)
* Independed Sample t-test
**تفاوت غير معنادار جدول 1- اطلاعات دموگرافيك دانشج ويان دانشكده هاي دندانپزشكي شهر تهران سال تحصيلي 92-93
درصد (٪) تعداد (نفر) متغير 59٪
41٪ 284
197 مذكر
مؤنث جنسيت
47/ 8٪
7/40٪
9/ 4٪
2/ 1٪ 230
196
45
10 22-18
27-23
32-28
بالاتر از 32 سن (سال)
44/ 7٪
36/ 2٪
15 /6٪
3/ 5٪ 215
174
75
17 4-1
8ـ 5
12ـ 9 بيشتر از 12 ترم تحصيلي
15/ 6٪
51/ 8٪
32/ 6٪ 75
249
157 زير 14
14ـ17
17 به بالا معدل
57/ 6٪
42/ 4٪ 277
204 خوابگاه
خانه وضعيت سكونت فعلي
42/ 8 %
54/ 9 %
1/ 7 % 206
264
8 تهران
شهرستان
خارج از ايران وضعيت سكونت قبل از دانشگاه
16٪
42/ 4٪
33/ 9٪
7/ 7٪ 77
204
163
37 عالي خوب
متوسط ضعيف وضعيت اقتصادي
41 ٪
54/ 1 ٪
3/ 3 ٪
1/ 7 ٪ 197
260
16
8 مجرد
متأهل مطلقه متاركه وضعيت تأهل

جدول 2- نمره هوش معنوي به تفكيك جنسيت در دانشجويان دانشكده هاي دندانپزشكي شهر تهران سال تحصيلي 92-93 جدول 3- رابطه ميزان هوش معنوي و متغيرهاي دموگرافيك دانشجويان دانشكده هاي دندانپزشكي شهر تهران سال تحصيلي 92-93
نتيجه آزمون ميانگين و انحراف معيار درصد (٪) تعداد (نفر) متغير
0/275 61/111±16/ 83
109/84 ±82/ 44 59٪
41٪ 284
197 مذكر
مؤنث جنسيت
0/009 108/17 ± 18/ 58
113/47 ± 15/ 80 114/11±10/16
108/00 ± 22/ 30 47/ 8٪
40/ 7٪
9/ 4٪
2/ 1٪ 230
196
45
10 22-18
-23 27
32-28
بالاتر از 32 سن (سال)
0/024 77/108 ±19/09
11/111 ±16/60
16/115 ± 45/14
53/116 ± 04/14 44/ 7٪
36/ 2٪
15/ 6٪
3/ 5٪ 215
174
75
17 4-1
8ـ 5
12ـ 9 بيشتر از 12 ترم تحصيلي
<0/001 88/92 ± 16/14
110/37 ± 41/27
122/20 ± 11/61 15/6٪
51/8٪
32/6٪ 75
249
157 زير 14
14ـ17
17 به بالا معدل
0/487 110/01 ± 17/52
112/07 ± 17/46 57/6٪
42/4٪ 277
204 خوابگاه
خانه وضعيت سكونت فعلي
0/716 49/61 ±61/12
05/61 ± 18/13 42/8 %
54/9 % 206
204 تهران
شهرستان وضعيت سكونت قبل از دانشگاه
<0/001 00/66 ± 53/12
45/62 ±11/40
59/23 ± 13/01
40/52 ± 90/15 16٪
4/42٪
9/33٪
7/7٪ 77
204
163
37 عالي خوب
متوسط ضعيف وضعيت اقتصادي
<0/001 10/58 ±91/13 19/67 ± 30/7 41 ٪
54/1 ٪ 197
260 مجرد
متأهل وضعيت تأهل

جدول 4- ميانگين و انحراف از معيار نمره هوش معنوي و حيطههاي آن در رابطه با دانشجويان دانشكدههاي دندانپزشكي شهر تهران سال تحصيلي92-93
ميانگين و انحراف از معيار
n=481 متغير
110/89 ± 17/51
46/09 ± 8/05
64/80 ± 10/98 نمره كل هوش معنوي
درك و ارتباط با سرچشمه هستي
زندگي معنوي

بحث

يك ي از دوران ه اي پرچ الش و مه يج در زن دگي امروزه جوانان، دوران دانشجويي مي باشـد . از آنجـايي كـهدانشجويان در اين دوره با عوامل استرسزاي زيادي مواجه ميشوند لذا جهت سازگاري بيشتر مـي بايـست از سـلامترواني و عمومي و خوداتكايي بيشتري برخـوردار باشـند تـابتوانند اين دوران را با موفقيت طي نموده و بدون مـشكليبه درجات عالي تحصيلي و علمي برسند. در بين رشتههاي دانـشجويي، گـروه هـاي علـوم بـاليني از جملـه پزشـكي، دندانپزشكي و پرستاري رشتههاي پراسترستر ي ميباشند چرا كه علاوه بر استرسهاي محيط آموزشي، استرسهاي محيط باليني و بيماران نيز وجود دارند. ميزان استرس يكياز عواملي است كه باعث افت تحصيلي و بـروز اخـتلالاتروحي در اين دانشجويان مي شود. شناخت عوامل مرتبط باسلامت روان دانشجويان ميتواند در هـدايت برنامـههـ اي آموزشي كمك نمايـد (10). در سـال هـاي اخ يـر، هـوش معنوي به عنـوان يكـي از مفـاهيم جد يـد هـوش توجـه بسياري از متخصصان علوم رفتاري را به خود جلب كرده اسـت . ا يـن حـوزه جد يـد، تحقيقـات گـسترده اي را در زمينه هاي مختلف برانگيخته است.
يافتههاي ايـن پـژوهش نـشان داد ميـانگين نمـرههوش معنوي دانشجويان دندانپزشكي دانشگاههاي سـطح
شهر تهران در سطح متوسط قرار دارد. اين يافت ه ها مطـ ابق مطالعه هروي و همكـاران بـرروي دا نـشجويان پرسـتاريمي باشد (11). نتايج تحقيـق محبـي و همكـاران و غنـا وهمكاران نشان داده كه نمـره هـوش معنـوي دانـشجويانپرستاري در سطح بالا قرار دارد (12و13). از طـرف ديگـرحميد و همكاران هوش معنوي دانشجويان علـوم پزشـكيكرمانشاه را 16/43 گزارش كرده كه در سطح خيلي پـايينقرار مي گيرد (14). اين تفاوت در مقادير مي تواند بـه علـتاستفاده از پرسشنامههـ اي متفـاوت هـوش معنـوي باشـد.
همچنين هـر جمعيـت جغرافيـايي و انـساني داراي سـطحمتفاوتي از فرهنگ و معنويت مي باشد كه اين مـسأله هـمممكـن اسـت علـت تفـاوت در ميـزان هـوش معنـوي در مطالعات مختلف باشد.
در مطالعه حاضر تفاوت معناداري بين نمـره هـوشمعنوي در پسران و دختران ديده نشد. اكثر مطالعا ت داخلياز جمله هروي و همكاران، رقيب و همكاران، خدابخشي وهمكاران و حميد و همكـاران نتيجـه مـشابهي را گـزارشكردند (11،15و16). مطالعات خا رجي نيز به نتيجـه مـشابهاين مطالعـه رسـيدند. مطالعـهYang بـرروي پرسـتارانچيني وYang وWu برروي پرستاران تـايواني نيـز بـهنتيجه مشابه خـتم شـد (17و18). امـا مطالعـه George نتيجه مخـالف مطالعـات ديگـر نـشان داد (19). بـه نظـرمي رسد هوش معنوي برخلاف ساير هـوشهـ ا تفـاوتي درافراد مذك ر و مؤنث ندارد . رقيب و همكاران معتقدنـد عـدمهم خواني يافت ههاي فوق، ميتواند نشانگر فرصتهاي رشدبرابر در بين زنان و مردان جامعـه باشـد كـه زمينـه بـرايدستيابي زنان به سطح بالاي هوش معنوي را فراهم نمودهاست (20). هروي و همكاران نيز معتقدند نگـرش دينـي ومذهبي رايج در جامعه، به همه افراد اين فرصت را مي دهد كه در مقابل واقعيتهاي مادي و معنوي حساس باشـند ومعنويت را يكي از اركان محوري در زندگي خود قرار دهند (11).
يافتههاي پژوهش حاضر نشان داد هوش معنوي بـاسن، تـرم تحـصيلي، معـدل و وضـعيت اقتـصادي ارتبـاطمعنادار دا رد و با ساير پارامترها از جملـه محـل سـكونت ووضعيت تأهل ارتباطي ندارد. غنا در پـژوهش خـود رابطـه معناداري بين سن، جنس، رابطه معناداري ندارد كه مخالفنتايج مطالعه حاضر بود (12). نتايج مطالعـه هـروي رابطـهمعناداري بين هوش و سن و ترم تحصيلي نشان نـداد كـه
۵۴
در همه موارد مخالف مطالعـه حاضـر بـود (11). رقيـب در مطالعه خود رابطه معناداري با سن نديد كه بـا مطالعـه مـامخالفــت دارد (20). يافتــه هــاي مطالعــه Wiggles worth وFairholm ارتباط معنادار بين سن و هـوش
معنوي را نشان داده اسـت كـه مطـابق بـا نتـايج مـا بـود (21و22). در پ ژوهش حاض ر س ن ش ركت كنن دگان ب ه صورت باز هاي پرسش شد و سن دقيق آن هـا گرفتـه نـشدكه ممكن است يكي از علل تفاوت با ساير مطالعات باشد.
Duffy معتقد است در دوران جـواني افـراد تحـت تـأثير نگرش همسالان بوده و از هـوش معنـوي بلـوغ يافتـهاي برخوردار نمي باشند (23). شـركتكننـدگان در مطالعـه مـادانشجويان دندانپزشكي بودند كه طـول مـدت تحـصيل وترمهاي تحـصيلي آنهـا بيـشتر از دانـشجويان پرسـتاريمي باشد لذا طيف ترم تحصيلي گستردهتري دارند و ممكناست تفاوت در نتايج رابطه ترم و هوش معنـوي بـا سـايرمطالعات كه اكثراً دانشجويان كارشناسي را بررسي كردنـداز اين منظر باشد.
مطالعه حاضر ارتباطي بين تأهل و هوش معنـوي رانشان نداد . يافتههاي مطالعه حق شناس، غنا و هـروي نيـزمشابه بود (11،12و24). اما مطالعه رقيب مخالف مطالعه مابــود (12). ميــزان درصــد افــراد م تأهــل در نمونــه هــاي مطالعههاي ذكر شده متفاوت است مثلاً در مطالعه هـروي16/3% نمونهها م تأهل و در مطالعـه رقيـب 59% بـود كـهممكن است تفاوت در پراكندگي باعـث اخـتلاف در نتـايجباشد ضمن آن كه حجم نمونه مطالعات نيز متفاوت است.

نتيجهگيري

ميانگين هـوش معنـوي دانـشجويان دندانپزشـكيتهران در سطح متوسطي مي باشد. دانشجويان دندانپزشكينيازمند ح مايتهـ اي معنـوي جهـت بهبـود سـطح هـوشمعنوي هستند . هوش معنوي در محيط هاي بـاليني باعـثسازگاري بيشتر و باعث بهبـود ارتباطـات بـين درمـانگر وبيماران مي شود.
البته در ارتباط با محدوديتهـ اي ايـن مطالعـه نيـزمي توان به ايـن اشـاره كـرد كـه هـوش معنـوي فـارغ ازتفاوتهاي فرهنگي و مذهبي موجود در نمونههـ ا گـزارششده است. از آنجايي كه 9/54% دانشجويان مطالعـه مـا ازشهرستان هاي ديگر بودنـد مـسلماً پراكنـدگي فرهنگـي ومذهبي زيادي در بين نمونهها وجود دارد . ضمن آن كـه در
انجام شود تا نتايج يافتهها با قطعيـت بيـشتري تأييـدگردد.

تشكر و قدرداني

اين مقاله حاصل پايان نامـه دانـشجويي اسـت كـهتوسط معاونت پژوهشي دانشگاه شاهد، تصويب و حمايـتشده است . پژوهشگران ايـن كـار تحقيقـاتي، برخـود لازمم ي دانن د مراتـب ت شكر و ق درداني خـود را از معاونـتپژوهشي و مس ؤولين دانشكده هاي دندانپزشكي شهر تهران و دان شجويان ش رك تكنن ده در اي ن مطالع ه بـه خ اطرهمكاري و صبر و اعتمادشان به محققين و كليه عزيزانـيكه ما را در اجراي اين طرح ياري كردند، ابراز كنند. مطالعات پرسشنام هاي ملاك صـداقت افـراد در پاسـخ بـهپرسشنامهها مي باشد و با هيچ ابزاري نمي توان صـداقت رااندازه گيري كرد.
لذا با توجه به تفاوت در نتايج مطالعـات مـشابهدر شهر هاي ديگر، پيشنهاد مي شـود مطالعـات مـشابهديگري در سـاير كـلان شـهرها و شهرسـتانهـ ا نيـزصورت بگيرد تا بتوان نتيجهگيـري جـامعتـر ي انجـامداد. همچنين پيشنهاد مي شود رابطه هـوش معنـوي وســاير ســاز ه هــاي موجــود در رويكــرد روان شناســي مثبت گـرا از جملـه خلاقيـت، تـاب آوري، شـادكامي وهمچنين كيفيت زندگي بررسي گـردد. و نيـز پيـشنهادمي شود اقدامات مداخلهاي جهت بهبود هوش معنـوي

منابع

– Samadi P. Spiritual intelligence. Andishe haye novine tarbiati Journal. 2007; 3(3,4): 99-114 (Persian)
– Asgari vaziri A, Zarei matin H. Spiritual intelligence and its role in the workplace, with an emphasis on religious teachings.Islam va Pazhuheshhaye Modiriyati. 2012; 1(3): 63-90 (Persian)
– Asharlus V, Dadashi Khas E. Spiritual Intelligence influence of managers on the performance of public organizations. Ingenuity in the Humanities. 2012; 2(3): 97-133 (Persian)
– Ghobari bonab B, Salii M, Soliani L, Noorimoghadam S. Spiritual intelligence. Andishe Novine Dini. 2007; 3(10): 125-147 (Persian)
– Nasel DD. Spiritual Orientation in Relation to Spiritual Intelligence: A consideration of traditional
Christianity and New Age/individualistic spirituality; Doctoral thesis. Australia: The University of South Australia 2004.
– Zarei Matin H, Kheirandish M, Jahani H. Identify and measure the components of spiritual intelligence in the workplace, a case study in Tehran Labbafinezhad hospital. Public Management Research, 2011; 1(1): 71-94 (Persian)
– Sohrabi F. Foundations of Spiritual Intelligence. Journal of Mental Health. 2009; 1(1): 14-18 (persian)
– AS Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities, Educational and Psychological Measurement. 1970, 30: 10-6
– Abdollah Zadeh H, Kashmiri M, Arab-Ameri F. Construction and Standardization of spiritual intelligence questionnaires. Psychometric Press; 2009 (Persian)
۵۵
– Akbarizadeh F, Hatami H. The relationship between spiritual intelligence, hardiness and public health in nurses. Journal of improve. 2011; 15(6): 466-472 (Persian)
– Heravi-Karimooi M, Rejeh N, Sharifnia S-H. The relationship of nursing students’ spiritual intelligence to general health in Tehran, 2012. (Approved research project), Tehran, Shahed University, 2013 (Persian)
– Ghana S, et al. Correlation of spiritual intelligence with some of demographic and educational factors among the students of Golestan University of Medical Sciences. Health Promotion Management Journal. 2012; 2(1): 17-23 (Persian)
– Mohebbi P, Rastgari L, Jafari A, Sepehrinia M. Spiritual intelligence in nursing college students and its correlation with demographic variables. Journal of Nursing Care. 2012; 2 (2): 29-56 (Persian)
– Hamid N, Keykhosrovani M, Babamiri M, Dehghani MThe relationship between mental health, spiritual intelligence with resiliency in student of Kermanshah University of Medical Sciences. Jentashapir Journal. 2012; 3(2): 338-331 (Persian)
– Hamid N, Zemestani M. The relationship between spiritual intelligence, personality traits and quality of life in medical students. Hormozgan Medical Journal. 2013; 17(4): 347-355 (Persian) 16 – Yaghoubi A. Investigate the relationship between spiritual intelligence and happiness in students of Bu-Ali Hamadan University. Research in educational systems. 2010; 4(9): 55-65 (Persian) 17 – Yang KP, Wu XJ, intelligence Spititual sociacal Chinese nurses in two systems: a comparative cross-sectional study. J nursery Research. 2009, 17(3): 98-189.
– Yang KP, Spiritual Intelligence of Nurses in Taiwan. J the nursery. 2006, 14(1): 24-35.
– George M. Practical application of spiritual intelligence in the workplace. Human Resource Management International Digest. 2006; 14(5): 2-5.
– Raghib MS, Ahmadi SJ, Siadat SA. Analysis of spiritual intelligence and its relationship with demographic characteristics in students of Isfahan University. Journal of Educational Psychology.2009; 5(8): 39-56 (Persian)
– Wiggles worth. C. Spiritual intelligence and why it matters 2004.Available From: www.consciouspursuits.com.
– Fairholm MR. Conceiving leadership: exploring five perspectives of leadership by investigating the conception and experiences of selected metropolitan Washington area municipal managers. Public Administration. Ann Arbor, MI: UMI 2002
– Duffy RD. Spirituality, Religion, and Career Development: Current Status and Future Directions. The Career Development Quarterly. 2006; 55(1): 52-63.
– Haghshenas M, Noorbala A. Akaberi A. Students investigate the relationship between attachment style and spiritual intelligence. Journal of Medical Ethics. 2010; 4(14): 181-168. (Persian)
۵۶
Spiritual intelligence in the dental students of Tehran Universities 2013-2014

Semyari H (Ph.D) – Heravi karimooi M (Ph.D) – Nasiri M (Ph.D) – Arabi F (Student Dentistry).

Abstract
Introduction: Spiritual intelligence refers to the individual ability in interacting with universe and metacognitive. The present aimed at determining the level of spiritual intelligence of dental students in Tehran universities.
Method: This was a cross sectional-descriptive study. A total of 481 dental students of different universities in Tehran, Iran were randomly enrolled in the study. Date were collected using spiritual intelligence questionnaire of Abdullah Zadeh including demographic data such as: gender, age, semester, GPA, economic situation, residential, and marital status. Then data was analyzed using SPSS and inferential statistics such as independent t-test and ANOVA.
Results: Spiritual intelligence in dental students of Tehran universities was moderately high; however, no statistically significant difference was found between male and female students. A significant relationship was found between spiritual intelligence and age, study courses, GPA, and economic status (P<0.05). However, no significant difference was found between spiritual intelligence and other variables including gender, marital status, and residence.
Conclusion: Spiritual intelligence of the students increased with the increase of age, GPA, economic status, and years in the university. Intermediate level students need more attention in order to improve their spiritual intelligence. However, deeper analysis of spiritual intelligence and better understanding of associated factors revealed the need to conduct further studies that show correlation between other factors such as public health and welfare with spiritual intelligence.

Key words: Spiritual intelligence, public health, student, dentistry

Received: 2 August 2014 Accepted: 10 January 2015

۵٧
00



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید