00

به نام خداوند جان و خرد
مجله آموزش پرستاري
فصلنامه علمي – پژوهشي انجمن علمي پرستاري ايران
دوره سوم – شماره 4 (پياپي 10) – زمستان 1393

صاحب امتياز: انجمن علمي پرستاري ايران
مدير مسؤول و سردبير: دكتر فاطمه الحاني
مدي ر اجرايي: دكتر آذر طل
شماره پروانه انتشار وزارت ارشاد اسلامي: 4823/94 مورخ 20/2/91
شماره استاندارد بين المللي: 2322-3812
شماره بين المللي نشريه الكترونيكي: 4428-2322 e-ISSN

شوراي نويسندگان (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيلپور بندبني، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي گيلان
دكتر فاطمه الحاني، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر منير انوشه، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر زهره پارسا يكتا، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حميد پيروي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدعلي چراغي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي حسيني، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر سيده فاطمه حق دوست اسكويي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدرضا حيدري، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر ناهيد دهقاننيري، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر ناهيد رژه، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر سادات سيدباقر مداح، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر نعيمه سيدفاطمي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر آذر طل، دكتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر عباس عبادي، دانشيار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقيهاﷲ
دكتر عباس عباسزاده، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دكتر شهرزاد غياثونديان، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر علي فخرموحدي، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي سمنان
دكتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر انوشيروان كاظم نژاد، استاد گروه آمار زيستي دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عيسي محمدي، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر ندا مهرداد، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر حسن ناوي پور، استاديار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويسمرادي – عليرضا قريب
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحه آرايي: فرشته حيدري
طرا ح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علمي پرستاري ايران
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و مامايي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: info@jne.ir , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 3 شماره 4 (پياپي 10) زمستان 1393، 36-29
مقايسه تأثير آموزش الكترونيك و پمفلت بر آگاهي زنان از بهداشت دوران پس از زايمان

شهلا محمديريزي، مسعود بهرامي، فاطمه مرادي

چكيده

مقدمه: آموزش الكترونيك در آموزش به بيمـاران مزا يـاي متعـدي دارد . بـا ايـ ن وجـود مطالعـات محـدودي در زمينـهبه كارگيري اين روش صورت گرفته است. لذا اين مطالعه با هدف مقايسه تأثير بسته آموزشي الكتورنيك بر آگـاهي زنـان دربـارهبهداشت دوران پس از زايمان انجام شد.
روش: اين پژوهش يك مطالعه نيمه تجربـي اسـت كـه سـال 1392 در بيمارسـتن شـهيد بهـشتي شـهر اصـفهان بـا نمونه گيري 72 زن شكم اول به صورت در دسترس و تخصيص آن ها در دو گروه آموزش الكترونيك و پمفلت (هر گروه 36 زن باردار) به صورت تصادفي انجام گرديد. شركتكنندگان بسته آموزشي الكترونيك و پمفلت را به مدت دو هفته دريافـت نمودنـد.
پرسشنامه آگاهي زنان توسط هر دو گروه در قبل و دو هفته پس از زايمان تكميـل شـد. داده بـا اسـتفاده از نـرم افـزارSPSS v.11.5 و آزمونهاي آماري توصيفي ، تي تست، تي زوجي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. سـطح معنـاداري كمتـر از 05/0 درنظر گرفته شد.
يافتهها: نتايج آزمون تيمستقل نشان داد كه نمره آگاهي قبل از مداخله در هر دو گروه مداخله و كنترل از ن ظـر آمـاريتفاوت معناداري نداشت در حالي كه 2 هفتـه بعـد از مداخلـه نمـره آگـاهي در هـر دو گـروه اخـتلاف معنـا داري وجـود داشـت (013/0=p). نتايج آزمون تيزوجي نيز نشان داد كه نمره آگاهي در دو هفته بعد از مداخله در هر دو گـروه كنتـرل و الكترونيـك اختلاف معناداري داشت (ب ه ترتيب 021/0=p=0/014 ، p).
نتيجهگيري: بسته آموزشي الكترونيك و پمفلت ميتواند موجب افزايش سـطح آگـاهي در زنـان پـس از زايمـان شـودبنابراين برنامهريزي و پايهگذاري اين آموزش به عنوان يك آ موزش مؤثر توصيه مي گردد.

كليد واژه ها: الكترونيك، آموزش، آگاهي، زنان، بهداشت

تاريخ دريافت: 1/5/1393 تاريخ پذيرش: 13/10/1393

مقدمه

دوره پس از زايمان دوره بسيار حساسي است كه درسلامت مادر و نوزاد نقش بسيار مهمي دارد . توجه به ارايـه خدمات پس از زايمان مهـم تـرين عامـل در جلـوگيري ازپيامدهاي ناخواسته مادري و نوزادي مي باشـد (1). در ايـنراستا يكي از مه م ترين محتواي آموزشي پس از زايمـان ازسوي وز ارت بهداشت و درمان و آموزش پزشـكي، رعايـتبهداشت توسط مادران در دوران بعـد از زايمـان مـي باشـد (2). مطالعات انجام شـده نـشان داده وسـعت مـشكلات بهداشتي بعد از زايمان در طي سال هـاي اخيـر بـه طـور واضح افزايش يافته است به طـوري كـه در بررسـي هـاي كشورهاي مختلف مشخص نموده زنان بعـد از زايمـان از مشكلات رواني، جسمي شديد شاكي هستند (3). علاوه بر اين نتايج بررسي محمدي ريزي در سـال 1392 نـشان داد كه آگاهي زنان دوره پس از زايمان از مراقب تهاي مربـوطبه نوزادان در سطح پاييني است . بـ ه طـوري كـه نداشـتنآگاهي مي تواند مـانع بزرگـي در بهـره بـردن از ايـن نـوعمراقبتها، شناخت عوامل خطر و در نتيجه ضعف عملكـردآنان شود (4). به طور كلي به نظر مي رسد كه بـه رغـم دردسترس بودن خـدمات بهداشـتي در دوره پـس از زايمـانميزان استفاده از آن به ويژه خدمات مامايي در حـد بـسيارنامطلوبي باشد . در نتيجه بهتر است برنامههاي آموزشي دراين موارد و بالا بردن كيفيت مراقبتهاي پـس از زايمـانبر ميزان آگاهي زنان مؤثر واقـع شـود (5). بـا توجـه بـه فراواني مشكلات سلامتي مادران تازه زايمان كرده و عدم توجه كافي به رفع اين مشكلات جاي آن دارد كه نسبت به تغيير سيستم فعلي مراقبتي بعد از زايمان و توجه بيشتر به مشكلات مادران در طي شـش هفتـه بعـد از زايمـان اقدامات اساسي انجام گيرد. با توجه به ايـن مـسأله، امـرآموزش مادران در مورد مراقبت هاي بعد از زايمان از خود و نوزادان اهميت بيشتري پيدا مي كند (6). در يك بررسي، ماماها و پرستاران، ناكافي بودن تعداد كاركنـان و كمبـود وقت را از جمله موانع آموزش هـاي مطلـوب بـه مـادران مطرح كردند. به همين دليل، بسياري از نيازهاي آموزشي كه از ديد مادران اهميت بيشتري داشـته اسـت بـرآورده نمي شود. در واقع مراقبان همان را آموزش مـي دهـد كـه تصور مي كنند بيشتر مورد نياز مادران است (7) تحقيقات نشان داده است كه ميزان مراقبت و محتوي آموزشي در نظر گرفته شده براي مادران با توجه به محدوديت زماني زياد اسـت (8). در حقيقـت سـريع تـرين راه رسـيدن بـه سلامت جامعه، طب پيشگيري و ارتقـاي آگـاهي افـراد از طريق آمـوزش اسـت (9). تـاكنون روش هـاي آموزشـي مختلفي در زمينه هاي مختلف به كار برده شـده اسـت . در اين بين گسترش روزافزون دسترسي به سـخت افزارهـا و نـرم افزارهـاي مناسـب بـراي آمـوزش الكترون يكـي، افـقجديدي را پيش روي مؤسسات آموزشي نهاده است (10).
به نظر مي رسد استفاده از اين امكانات براي آمـوزش، بـهتحقق برخي از آرمان هايي كـه بـه عنـوان مـلاك هـاي كيفيت آموزش شناخته ميشوند، از جملـه فراگي رمحـوري، يادگيري مادامالعمر، يادگيري فعال، تعامل در يـادگيري و الكتروني كي بودن، كمك كند (11). آموزش الكترونيك به نظـام آموزشـي اطـلاق مـي شـود كـ ه آمـوزش دهنـده و آموزش گيرنده، به كمك وسايل و ابزارهايي كه فناوري در اختيار آنها قرار داده، با يكديگر در ارتباطنـد (10). البتـه آموزش با كمك رايانه محدودي تهاي خاص خـود را ن يـز داراست، از جملـه ا يـن كـه شـايد نتوانـد جانـشين معلـم،تعاملات انساني و عاطفي و ارتباط چهره به چهره كـه در كلاس درس ايجاد ميگردد، شود (11). از آنجا كه مادران در دوره پس از زايمان مسؤول مراقبت و بهداشت از خود و نوزاد مي باشند و آموزش به مددجو در مراكز بهداشـتي ودرماني از مهم تـرين اجـزاي مركـزي آن مركـز بـه شـمار ميرود (12) و از سوي ديگر با ظهور رايان هها و گـسترش روزافزون فنآوري ارتباطات و اطلاعات، تمام ابعاد زندگي بشر به طور خواسته و يا ناخواسته تحت تأثير قرار گرفتـهاست (13) با توجه به اهميت موضوع و اين كـه مطالعـاتمحدودي در زمينه ب ه كـارگيري ا يـ ن روش بـراي بيمـارانصورت گرفته است، لذا اين مطالعه با هدف مقايـسه تـأثير آموزش الكترونيك برآگاهي زنان از بهداشت دوران پس اززايمان انجام شد.

روش مطالعه

اين پژوهش يك مطالعه مداخلـه اي از نـوع نيمـه تجربي است. 72 نفر از زنان شكم اول كـه جهـت انجـامزايمان در سال 91-1392 بـه بيمارسـتان شـهيد بهـشتيشهر اصفهان در طي مهرماه تـا اسـفندماه 1392 مراجعـهكرده و داراي شرايط ورود و عدم ورود بـه مطالعـه شـاملبارداري شكم اول، سن حاملگي بالاي 37 هفتـه، توانـايياستفاده از كامپيوتر و با دسـتگاه ويـدئو، توانـايي خوانـدن،نوشتن، و ديدن و شنيدن و عدم وجود حاملگي پرخطـر دردوره قبل از زايمان بودند، بـه روش نمونـه گ يـري آسـان انتخاب و به طور تصادف ي در گروه مداخلـه و كنتـرل قـرارگرفتند. روند كار به اين ترت يـ ب بـود كـ ه پـس از توضـيح اهداف طرح، محرمانه بودن نتا يج و اخذ رضايت آگاهانـه از زنـان در دوره بعـد از زايمـان و در بخـش بعـد از زايمـان بيمارستان شهيد بهشتي شهر اصفهان، ه ر يك از نمونه هـا به تصادف براساس قرعه كـشي انتخـاب و در هـر يـك ازگروههاي آموزشي الكترونيك و پمفلت قرار گرفتند . حجـمنمونه براساس فرمول زير تعيين گرديد.

و براساس مطالعه مـشابه انجـام گرفتـه اسـت (4).
(ضريب اطم ينـان 95%=96/1، تـوان آزمـون 90%=28/1، ميـانگين تفـاوت نمـره آگـاهي نـسبت بـه آمـوزش هـاي شيردهي قبل و بعد از مداخله در گروه آموزش الكترونيـك21/29=

، ميـانگين تفـاوت نمـره آگـاهي نـسبت بـه آموزشهاي شيردهي قبل و بعد از مداخله در گـروه جـزوه9/40=

، انحراف معيار تفاوت نمره آگـاهي نـسبت بـهآموزشهاي شي ردهي قبل و بعد از مداخله در گروه آموزشالكترونيك 4/4S1= ، انحراف معيار تفاوت نمـره آگـاهي نسبت به آموزشهاي شـيردهي قبـل و بعـد از مداخلـه در گروه جزوه 1/4S2=). كه به صورت تخصيص تـصادفي به دو گروه تقسيم شدند. ابزار گردآوري داده ها پرسشنامه بود. پرسشنامه ها براساس منابع علمي موجود تدوين شد و مشتمل بـر 2 بخـش بـود: بخـش اول سـؤالات شـامل مشخصات فردي/باروري و بخش دوم 15 سؤال مربوط به آگاهي از بهداشـت فـردي/روانـ ي و جنـسي دوره پـس اززايمان. جهت بررسي روا يـي علمـي پرسـشنامه از روش روايي محتوا استفاده شد بدين ترتيب كه پرسـشنام ه هـ ا در اختيار 5 تن از اعضاء هيأت علمي دانشگاه علـوم پزشـكي اصفهان قرار گرفت و پس از لحـاظ نمـودن پ يـشنهادات واصلاحات لازم، ابزار نهايي برا ي تع يـين پا يـايي در مرحلـهبعد آمـاده شـد. پايـايي پرسـشنامه آگـاهي بـا اسـتفاده ازآزمون-آزمون مجدد با فاصله دو هفته ( بـرروي ده زن) بـاضريب پايايي 94% تأييد شد . در اين مطالعه معيار سنجشآگاهي از بهداشت دوران پس از زايمان امتيازي بوده كه ازپاسخ به 15 سؤال 3 گزينه اي در پرسـشنامه حاصـل شـدهاست. امتيازدهي به اين ترتيب بود كه چنانچه جهت سؤال درست بود نمره (1) و در صورتي كه گزينه نمي دانـم و يـاپاسخ غلط بود نمره (0) تعلق مي گرفت. پرسشنامه آگـاهي پيش آزمون قبل از شروع هر نوع آموزشي توسط پرسـنل،براي نمون ههاي هر دو گـروه آموزشـي توسـط پژوهـشگرتكميل شد. زنان پرايم ي پار گروه آزمون علاوه بر اين كـهآم وزش معم ول دوران پ س از زايم ان را در بيمارس تان موردنظر دريافت كردند، بسته آموزشي الكترونيـك مربـوطبه بهداشت دوران پس از زايمان را نيز دريافت مي نمودنـد .
اين برنامه نرمافـزاري چندرسـانهاي بـ ه صـورت ديـداري،شنيداري و به مدت 30 دقيقه تهيه شد كه قابليـت نـصببرروي دستگا ههاي كـامپيوتر و تلفـن همـراه و همچنـينسـاير دسـتگاههـاي ويـدئويي بـه فرمـت هـاي mpeg, mp4,avi تهيه شد. از مزاياي قابل ذكـر ايـن نـرم افـزارآموزشي مي تـوان بـه بكـارگيري حـواس چند گانـه بـراييادگيري، تمرين بيشتر جهت رسـيدن بـه تـسلط، تـسهيلمشاركت براي ايجاد ارتباط بـين مفـاهيم، تـسهيل تكـرارمطالب براي كاربرد مجدد، مقرون به صرفه بودن از لحـاظاقت صادي و انعط اف پ ذير ب ودن برنام ه در مقاب ل ني ازيادگيرندگان نام بـرد. مـادران گـروه آمـوزش پمفلـت نيـزعلاوه بر آموزش معمـول توسـط پرسـنل مامـايي پمفلـتآموزشي را نيز دريافت مي كردند. محتواي هر دو نـرم افـزارآموزشي و پمفلت يكسان و در مورد بهداشت فردي/روانـيو جن سي دوران پس از زايمان تدوين شد كه بـا توجـه بـهآم وزش ه اي دوران پ س از زايم ان برنام ه ك شوري وبراساس منابع علمي موجود (13) تنظيم گرديده بود بعـد ازگذشت 2 هفته از پايان آمـوزش، پرسـشنامه پـس آزمـون (آگاهي از بهداشت پس از زايمان) مجـدداً توسـط همكـارپژوهشي براي نمونههاي هر دو گـروه آموزشـي از طريـقتلفن تكميل گرديد. لازم بـه ذكـر اسـت روايـي محتـوا وپايايي نرم افزار آموزشي نيز توسط 5 تن از اعـضاي هيـأت علمي دانشگاه علوم پزشكي اعم از گروه مامايي و آموزشپزشكي تعيين و تأييد شد . اعتبار نرمافزار نيز توسـط گـروهآموزش پزشكي اصفهان مورد تأييد قرار گرفت و در اختياروزارت بهداشت و آموزش پزشكي قرار گرفـت و در سـايتاين وزارت قرار گرفته است (14). تجزيه و تحليل داده هـا بـا اسـتفاده از نـرم افـزار آمـاري SPSS v.11.5 و آزمون هاي آماري تي مستقل، تي زوج (نرماليته متغير نمـرهآگــاهي بــا اســتفاده از آزمــون كولمــوگروف اســميرنوف مشخص شد 067/0=p) و كاي دو انجام شد سطح معنادار كمتر و مساوي 05/0 در نظر گرفته شد.

يافتهها

نتايج نشان داد 54% افراد سن 26-19 سـال، 64% شاخص توده بدني 6/19-9/25 كيلوگرم بـر مجـذور متـر،61% تحـــصيلات ديـــپلم و كمتـــر و 39% تحـــصيلات دانشگاهي،90% خانه دار و 10% شاغل، 89% سـطح درآمـددرحد كفاف، 87% تمايل به بارداري و 13% عدم تمايل بـهبارداري داشتند . علاوه بر اين 92% از همسران زنـان سـن
جدول 1- توزيع فراواني برخي ويژگي هاي زنان شكم اول در دوره پس از زايمان مراجعه كننده به بيمارستان شـهيد بهـشتي شـهر اصـفهان در سـال1392 در دو گروه آموزش الكترونيك و پمفلت
نتيجه آزمون گروه پمفلت گروه الكترونيك مشخصات
تعداد(درصد) تعداد (درصد) آزمون تي مستقل 234/0=p
t=-0.23 2/7 1 2/7 1 <20 سن (سال)
83/3 30 88/8 32 20-29 13/8 5 8/33 3 >29 آزمون تي مستقل
p=0/331 t=-0. 48 66/6 24 72/2 26 خانه دار شغل
33/3 12 27/7 10 شاغل آزمون تي مستقل 098/0=p 15.0-=t 52/7 19 44/4 16 ديپلم و كمتر تحصيلات
47/2 17 55/5 20 دانشگاهي آزمون تي مستقل 801/0=p 31.1-=t 2/7 1 5/5 2 بيكار شغل همسر
97/2 35 94/4 34 شاغل آزمون تي مستقل 129/0=p 94.0-=t 41/6 15 27/7 10 ديپلم و كمتر تحصيلات همسر
55/5 20 69/4 25 دانشگاهي آزمون تي مستقل 083/0=p 22.3-=t 94/4 34 91/6 33 بلي خواسته بودن حاملگي
5/5 2 8/3 3 خير p=0/505 t=-0.17 27/7 10 22/2 8 كمتر از كفاف درامد خانواده
66/6 24 69/4 25 در حد كفاف 5/5 2 8/3 3 بيشتر از كفاف
جدول 2- مقايسه نمره آگاهي آگاهي از بهداشت دوران پس از زايمان قبل و بعـد از مداخلـه در زنـان شـكم اول پـس از زايمـان مراجعـه كننـده بـهبيمارستان شهيد بهشتي شهر اصفهان در سال 1392 در دو گروه الكترونيك و پمفلت
نتيجه آزمون تي مستقل نمره آگاهي گروه هاي آموزشي
انحراف معيار ±ميانگين p=0/380 ، t=1/29 6/23±2/1 قبل از مداخله آموزش الكترونيك
13/61±2 بعد از مداخله p=0/021 ، t= -3/42 نتيجه آزمون تي زوجي
p=0/013 ، t=-1/23 6/10±0/1 قبل از مداخله آموزش پمفلت
10/01±1/2 بعد از مداخله p= 0/014 ، t=-1/80 نتيجه آزمون تي زوجي

بالاي 25 سـال، 74% تحـصيلات ديـپلم و كمتـر و 93% شاغل بودند . بيشترين منبع كسب اطلاعات زنان بـاردار در قبل از مداخله در هر دو گروه به ترتيب پرسنل بهداشتي ودرماني (43%) و مادر (27%) بود. نتايج نـشان داد زنـان دوگروه مورد مطالعه از لحاظ سن، تحصيلات و شـغل مـادر،تحصيلات و شغل همسر و سطح درآمد خانواده و خواسـتهبودن بارداري همگن بودند (جدول شماره 1). علاوه بر ايننتايج آزمون تي مستقل نـش ان داد كـه بـين دو گـروه در 2 هفته بعد از مداخله از لحاظ نمره آگاهي نسبت به بهداشتدوران پس از زايمان تفاوت آماري معناداري وجـود داشـت (جدول شماره 2).
بحث

نتايج مطالعه حاضر نشان داد كه آموزش الكترونيك مراقبتهاي بهداشتي دوره پس از زايمان توانـسته موجـبارتقاي سطح آگاهي مادران شكم اول شود. برنامه آموزش الكترونيك علاوه بر اين كه موجب افزايش سطح آگاهي و رضايت مادران مي شـود موجـب صـرفه جـويي در وقـت وهزينههاي احتمالي مي گردد. در اين راسـتا نتـايج مطالعـهKuo نشان داد كه ميزان يادگيري زنـان بـاردار در مـوردمراقبت از نوزاد نسبت در گروه آموزش از طريـق آمـوزشالكترونيكي نسبت به گروه كنترل (آموزش معمول ) بيـشتربوده است (15). مطالعهHuang نيز در تايپـه مطالعـهاي تجربي 2 گروهه با هدف تعيين تأثير برنامه آموزش مبتنـيبر شبكه بر آگاهي و نگرش زنان باردار انجام دادند . نتـايجنشان داد كه نمره آگاهي در گروه مـورد در مرحلـه بعـد ازمداخله افزايش يافته بود. نمره نگرش نسبت بـه شـيردهينيز افزايش يافت ه بود . علاوه بر اين بـين دو گـروه از نظـرآگاهي و نگرش نسبت به شيردهي تفاوت معناداري وجـودداشــــت (001/0<p) (16) در مطالعــــه Casazza و همكاران آموزش رايانه اي نسبت به شيوه سخنراني باعث كـاهش مـصرف وعـده هـاي غـذايي غيرمف يـد در گـروه نوجوانان شد (17). در واقع روش هاي فعال و مكالمه تأثير بيـشتري بـر مخـاطبين داشـته اسـت. بـه طـوري كـه در مطالعات گذشته ، مكالمـات و ارتباطـات جمعـي را موجـبتأثيرپذيري بيشتر مخاطبين گزارش كردند (18). در مطالعه Campbell در مورد تأثير برنامه آموزشـي رايانـهاي بـربهبود تغذيه اي زنان نتايج نشان داد كه آموزش بـا ك مـك سي دي منجر به افزايش خودكارآمدي و افزايش در سطح دانش و آگاهي در مورد مصرف رژيم كم چرب مي شـود ، اما بر تبعيت از مصرف رژيم كم چرب تأثيري ندارد (19).
علاوه بر اين نتايج مطالعه Unk با استفاده آموزش مبتنيبر چندرسانهاي نشان داد كه بين دو گروه از افراد (آموزش مبتني بر كامپيوتر و بروشور) از نظر تبعيت از مـصرف داورو پذيرش درماني تفاوت آماي معناداري يافـت نـشد (20).
علاوه بر موارد ذكر شـده نتـايج مطالعـهGustafson وهمكاران در ايالات متحده آمريكا با استفاده آموزش مبتنيبر كامپيوتر نشان داد كه بـين دو گـروه از افـراد (آمـوزشمبتني بر كامپيوتر و بروشور) از نظر بهبود نمـره آگـاهي ازسرطان پستان تفاوت آمـاي معنـا داري يافـت نـشد (21).
Murray و همكاران در ايالت كينگدام نيز نشان داد كـهاستفاده از كامپيوتر و آموزش الكترونيـك هرچنـد موجـبافزايش آگاهي بيماران از مراقبـتهـ اي اوليـه مربـوط بـههيپرتروفي پروستات شده بود اما اين اختلاف بين دو گروه(آموزش الكترونيك و معمول) از نظر آماري معنادار نـشدهبود (22). در حالي كه نتايج مطالعه ما حـاكي از اثربخـشيهر دو روش آموزش الكترونيك و جزوه مصور بوده اسـت.
در مطالعه منگلي در گروه مداخله از پمفلتهـ اي آموزشـيمحتوي تغييرات جسمي و رواني در زنان باردار استفاده شدو قبـل و يـك مـاه بعـد از توزيـع پمفلـت هـاي آموزشـي رضايتمندي زناشويي سنجيده شد. نتايج نـشان داد كـه درگروه مداخلـه ميـزان رضـايتمندي زناشـويي از 7/168 بـه3/187 بعد از آموزش با پمفلتها افزايش يافته بـود (23). مطالعهDavis نشان داد كه ارايـه پمفلـت و بـستههـ اي آموزشي مؤثرتر از رو شهاي معمول بود كه علاوه بر ايـنتعداد ويزيت پزشكان بعد از ارايه آموزش با جزوه آموزشـياز 20% ب ه 2% رس يده ب ود (24). در ح الي ك ه مطالع ه حسيني نشان داد كـه روش آموزشـي پمفلـت بـر آگـاهي دانش آموزان بيتأثير بوده كه دليل اصـلي ايـن موضـوع راعدم مطالعـه پمفلـت عنـوان كردنـد (25). در حقيقـت درآموزش الكترونيك (چندرسـانهاي) اطلاعـات بـ ه صـورتنوشتاري همراه با كلام و انيميشن مي توانـد در منـزل، بـههنگام مسافرت و در هر زمـاني در اختيـار آنـان قـرار دادهش ده و در موق ع ض روري پرين ت گرفت ه ش ود . تنظ يم برنامههاي آموزش مادران شاغل با برنامه كاريـشان يكـيديگر از مزيتهاي اين روش آموزشي اسـت در حـالي كـهعدم توانايي استفاده از كامپيوتر و سرعت پايين اينترنـت و همچنين عدم دانلـود بـسياري از برنامـه هـاي آموزشـي ازمحدوديتهاي آموزش مبتني بر شبكه مي باشد. همچنـينبراي بسياري از مـردم كـه عـادت بـه خوانـدن كتـابهـا ومقالات ندارند، اين برنامه الكترونيـك مـي توانـد يـك منبـعاطلاعاتي مهم بهداشتي باشد. علاوه بر اين هرچنـد كـه در تمامي تحقيقات، ملاك ميزان يادگيري نمره به دست آمـدهاز آزمون بوده اسـت، ولـي بـه نظـر مـي رسـد كـه در روشآموزش الكترونيك با توجه به اين كه فراگير خود مـسؤول يت يادگيري را بر عهده مي گيرد، يادگيري عميق تري ايجاد شودچنانكه در روش آموزش الكترونيك تأكيد آموزش بر ساخت دانش و نه الزاماً بر كسب دانش است (26).
آموزش مراقبين بهداشتي به همراه جزوه و يا مـوادآموزشي ديگر هميشه پاسخ گوي سطوح مختلف انتظـاراتزنان و جلب رضـايت آنـان نمـي شـود (19). امـا در روشآموزش الكترونيك افراد ياد مي گيرند كه چگونه ياد گيرند.
اين روش هيچ گونه م حدوديت زمـاني و مكـاني نداشـته واف راد مـي توانن د بـه ص ورت خودخـوان در من زل و يـامحيط هاي ديگر از آن استفاده نموده و مطالب را براسـاس جدول زمان بندي يادگيري خود تنظيم نمايند علاوه بر ايندر اين روش مادران شاغلي كه زمان كافي بـراي مراجعـهبه درمانگاه و يا دريافـت آمـوزش هـاي پرسـنل بهداشـتيندارند مي توانند بدون اضطراب يا استرسي مطالب آموزشيرا فراگيرند (16). نتـايج مطالعـه مـا نيـز نـشان داد سـطحآگاهي در گروه كنتـرل بـا اسـتفاده از جـزوه نيـز موجـبافزايش معنادار سطح آگاهي زنان در مورد بهداشـت دورانپس از زايمان شـده بـود. در حـالي كـه براسـاس مطالعـهLangkamp آموزش كلامي به همراه آموزش نوشتاري
مفيدتر از آموزش كلامـي بـه تنهـايي مـي باشـد (27). در حقيقت در آموزش الكترونيك اطلاعات بـ ه صـورت مـتنهمراه با كلام و انيميشن مي توانـد در منـزل و يـا در هـرمكان و هر زمان ديگر مورد استفاده قرار گيرد كه اين خود از مهم ترين مزي تهاي روش آموزشـي الكترونيـك اسـت. البته يافتههاي اين تحق يق بايد در كنار محدود يت هـاي آن مورد توجه قرار گيرد از جمله مي توان به موارد زيـر اشـارهنمود: تفاوت در توانايي ذهن ي زنان براي يادگيري مطالـبارايه شده ميتواند بر ميزان آگاهي آنان مؤثر باشد كه ايـ ن عامل تا حد امكان با انتخاب تصادفي نمون ه ها كنتـرل شـد
153188157423

منابع
اما كنترل كامل آن امكانپذير نبود . پژوهشگر خود مسؤول آموزش و پيگيري زنان بود، لذا انجام مطالعـه بـه صـورتدوسوكور امكان پذير نبوده و به صورت يك سـوكور انجـامشد. براساس يافت ههاي اين پـژوهش پيـشنهاد مـي گـردد،آموزش الكترونيك در كنار آموزش معمول به دليل صـرفهزينه كمتـر و مـدت زمـان كمتـر در مراكـز بهداشـتي ودرماني مورد استفاده قرار گيرد. علاوه بر ايـن انجـام ايـنتحقيـق در دوره بـارداري و پيگيـري آن در دوره پ ـس اززايمان توصيه مي گردد.

نتيجهگيري

نت ايج اي ن تحقي ق حـاكي از تأثيرگ ذاري بي شتر آموزش الكترونيك است و نشان مي دهد كه افزايش ميزانآگاهي به روش الكترونيك بيشتر از پمفلت بوده اسـت لـذا اين روش مي تواند راهگشاي مديران در جهت برنامهريزي براي اصلاح برنامه آموزشي دوران بارداري و ارتقاي سطحرضـايت ايـن فراگيـران بـوده و موجبـات هزينـه و زمـان كمتري را براي پرسنل بهداشتي و مراقبين فراهم نمايد.

تشكر و قدرداني

اين مطالعه حاصل طرح تحقيقاتي مصوب به شـماره291090 دانــشگاه علــوم پزشــكي اصــفهان اســت كــهبدين وسيله از حمايت و همكاري معاونت پژوهشي دانـشگاهسپاسگزاري مي شود. همچنين از همكاري مادران و پرسـنلبيمارستان شهيد بهشتي شهر اصفهان قدرداني مي گردد.

– Blencowe H, Cousens S, Mullany LC, Lee AC, Kerber K, Wall S, et al. Clean birth and postnatal care practices to reduce neonatal deaths from sepsis and tetanus: a systematic review and Delphi estimation of mortality effect. BMC public health. 2011; 11(Suppl 3): S11.
– Mirmolaei S, Amelvalizadeh M, Mahmoudi M, Tavakol Z. Effect of Home Postpartum Care on Quality of Life of Low Risk Mothers. Hayat. 2011; 17(2): 42-51. (Persian)
– Torkan B, Parsay S, Lamyian M, Kazemnejad A, Montazeri A. Postnatal quality of life in women after normal vaginal delivery and caesarean section. BMC pregnancy and childbirth. 2009; 9(1): 4-9. (Persian)
– Mohamadirizi S, Fahami F, Bahadoran P. The Effect of E-learning Education on Primipar Women’s Knowledge about Neonatal Care. Iranian Journal of Neonatology IJN. 2013; 4(1): 24-7.
– Feinstein L, Dimomfu BL, Mupenda B, Duvall S, Chalachala JL, Edmonds A, et al. Antenatal and delivery services in Kinshasa, Democratic Republic of Congo: care-seeking and experiences reported by women in a household-based survey. Tropical Medicine & International Health. 2013; 18(10): 1211-21.
٣۴
– Kim EH, Lee E, Kim M-J, Park DY, Lee SH. Effects of an educational program of pregnancy and delivery on pregnancy related knowledge, newborn care knowledge, and postpartum care self-efficacy of marriage immigrant women. Journal of Korean Academy of Nursing. 2010; 40(1): 78-87.
– Sanagu A, Jouybari L, Shahini Z. Comparative study of the perspective of mothers and nurses on the importance of nursing activities in a postpartum unit]. Journal of Gorgan Bouyeh Faculty of Nursing & Midwifery. 2009; 15(6): 22-30. (Persian)
– Wiegers TA. The quality of maternity care services as experienced by women in the Netherlands. BMC pregnancy and childbirth. 2009; 9(1): 18.
– Saeedinejat S, Vafaeenajar A. The effect of e-learning on students’ educational success]. Iranian journal of medical education. 2011; 11(1): 1-11. (Persian)
– Zandi S, Abedi D, Changiz T, Yousefi A, Yamani N, Kabiri P. Electronic learning as a new educational technology and its integration in medical education curricula. Iranian Journal of Medical Education. 2004; 4(1): 61-70. (Persian)
– Zolfaghari M, Mehrdad N, Parsa Yekta Z, Salmani Barugh Z, Bahrani N. The effect of lecture and e-learning methods on learning mother and child health course in nursing students]. Iranian journal of medical education. 2007; 7(1): 31-39. (Persian)
– Wofford JL, Smith ED, Miller DP. The multimedia computer for office-based patient education: a systematic review]. Patient Education and Counseling. 2005; 59(2): 148-57.
– Mohamadirizi S, Fahami F, Bahadoran P. Comparison of the effect of multimedia and illustrated booklet educational methods on women’s knowledge of prenatal care. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research. 2014; 19(2): 127.
– http://www.healthtube.ir/NSite/Service/Video/?&Serv
– Kuo S, Chen Y, Lin K, Lee T, Hsu C. [Evaluating the effects of an Internet education programme on newborn care in Taiwan]. Journal of Clinical Nursing. 2009; 18: 1592-1601.
– Huang M, Kuo S, Avery M, Chen W. [Evaluating effects of a prenatal web-based breastfeeding education programme in Taiwan]. Journal of clinical nursing. 2007; 16(8): 1571-9.
– Casazza K, Ciccazzo M. [The method of delivery of nutrition and physical activity information may play a role in eliciting behavior changes in adolescents]. Eat Behav. 2007; 8(1): 73-82.
– Bahadoran P, Oreizy H. The Effect of Different Educational Methods in Changing Girl Students’ Negative Attitude towards Menstruation, in Intermediate Schools of Isfahan. Iranian] Journal of
Medical Education. 2006; 6(2): 27-33. (Persian)
– Campbell MK, Carbone E, Honess-Morreale L, Heisler-Mackinnon J, Demissie S, Farrell D. Randomized trial of a tailored nutrition education CD-ROM program for women receiving food assistance. J Nutr Educ Behav. 2004 Mar-Apr; 36(2): 58-66.
– Unk JA, Brasington R. Efficacy study of multimedia rheumatoid arthritis patient education program. Journal of the American Association of Nurse Practitioners. 2013.
– Gustafson D.H, Hawkins R, Pingree S, McTavish F, Arora NK, Mendenhall J, et al., Effect of computer support on younger women with breast cancer, J. Gen. Intern. Med. 2001; 16(7): 435-445. 22 – Murray E, Davis H, Tai SS, Coulter A, Gray A, Haines A. Randomised controlled trial of an interactive multimedia decision aid on benign prostatic hypertrophy in primary care. Br Med J. 2001; 323: 493-6.
– Mangeli M, Ramezani T, Mangeli S. The Effect Of Educating About Common Change In Pregnancy Period And Way To Cope With Them On Marital Satisfaction Of Pregnant Women. Iranian Journal Medical Education. 2009; 8(2): 305-311. (Persian)
– Davis T, Fredrickson D, Bocchini C, Arnold C, Green K, Humiston S, Wilder E, Bocchini J. Improving Vaccine Risk/Benefit Communication With An Immunization Education Package: A Pilot Study. AMBULATORY PEDIATRICS. 2002; 2(3): 193-200.
– Hosseini H. Journal Of North Khorasan University of Medical Sciences. 2011; 2(4): 13-18. (Persian)
– Mohamadirizi S, Bahadoran P, Fahami F. Effect of E-learning on primigravida women’s satisfaction and awareness concerning prenatal care. Journal of education and health promotion. 2014; 3.
– Langkamp DL, Hoshaw-woodard S, Boye ME, Lemeshow S. [Delay In Receipt Of Immunizations In Low-birth-weight Children: A Nationally Representative Sample]. Arch Pediatr Adolesc Med. 2006; 155(2): 167-175.
٣۵
Comparison of the effect of electronic education and pamphlet on the knowledge of women about their post partum hygiene

Mohamadirizi Sh (MSc.) – Bahrami M (Ph.D) – Moradi F (B.Sc Student).

Abstract
Introduction: E-learning has a great role in patient education. This study aimed at comparison of the effect of electronic education and pamphlet on the knowledge of women about their post partum hygiene.
Method: This quasi-experimental study was conducted in Shahid Behshti hospital, Isfahan, Iran in 2013. A total of 72 primipara women were enrolled in the study. They were randomly divided into two intervention and control groups. Intervention group received education using electronic and booklet package for 2 weeks. A questionnaire was completed by both groups before and 2 weeks after the test. Collected data was entered into SPSS v.11.5. Descriptive statistics, independent t-test, paired t-test, and chi-square were used for analysis of data. The significant level was considered less than 0.05.
Results: Before intervention findings did not show any significant difference between knowledge scores in intervention and control groups, while a statistically significant difference was observed 2 weeks after the intervention (P=.013). Paired t test showed a statistically significant difference in knowledge scores of both groups after the intervention (P=.021, P=.014).
Conclusion: Electronic and pamphlet educational packages can increase the level of knowledge in postpartum women; hence, the importance of using this teaching materials.

Key words: Electronic, education, knowledge, women, health

Received: 23 July 2014 Accepted: 3 January 2015

٣۶
00



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید