00

به نام خداوند جان و خرد
مجله آموزش پرستاري
فصلنامه علمي – پژوهشي انجمن علمي پرستاري ايران
دوره سوم – شماره 3 (پياپي 9) – پاييز 1393

صاحب امتياز: انجمن علمي پرستاري ايران
مدير مسؤول و سردبير: دكتر فاطمه الحاني
مدي ر اجرايي: دكتر آذر طل
شماره پروانه انتشار وزارت ارشاد اسلامي: 4823/94 مورخ 20/2/91
شماره استاندارد بين المللي: 2322-3812
شماره بين المللي نشريه الكترونيكي: 4428-2322 e-ISSN

شوراي نويسندگان (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيلپور بندبني، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي گيلان
دكتر فاطمه الحاني، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر منير انوشه، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر زهره پارسا يكتا، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حميد پيروي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدعلي چراغي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي حسيني، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر سيده فاطمه حق دوست اسكويي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدرضا حيدري، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر ناهيد دهقاننيري، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر ناهيد رژه، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر سادات سيدباقر مداح، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر نعيمه سيدفاطمي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر آذر طل، دكتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر عباس عبادي، دانشيار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقيهاﷲ
دكتر عباس عباسزاده، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دكتر شهرزاد غياثونديان، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر علي فخرموحدي، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي سمنان
دكتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر انوشيروان كاظم نژاد، استاد گروه آمار زيستي دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عيسي محمدي، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر ندا مهرداد، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر حسن ناوي پور، استاديار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويس مرادي – عليرضا قريب
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحه آرايي: فرشته حيدري
طراح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علمي پرستاري ايران
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و مامايي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: info@jne.ir , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 3 شماره 3 (پياپي 9) پاييز 1393، 49-42
تأثير آموزش الكترونيكي تلفيقي بر يادگيري و خودكارآمدي دانشجويان پرستاري در درس مراقبت هاي ويژه قلبي عروقي

فاطمه معافيان، عصمت نوحي، عباس عباس زاده

چكيده

مقدمه: بهكارگيري سيستم آموزش الكترونيكي تلفيقي كه در آن از فوايد هر دو روش آموزش الكترونيكي و كلاس هـاي حضوري استفاده مي شود مي تواند گزينه مناسبي براي نظام آموزش عالي از جمله آموزش پرستاري باشد. پژوهش حاضر با هدف تعيين تأثير آموزش الكترونيكي تلفيقي بر يادگيري و خودكارآمدي دانشجويان پرستاري در درس اختلالات قلبـي عروقـي بـودهاست.
روش: اين مطالعه مداخله اي از نوع پژوهشهاي نيمه تجربي است. جامعه پژوهش كليه دانشجويان پرستاري سال 90-
91 ترم شش دانشگاه علوم پزشكي لار (49 نفر ) بودند كه به صورت تصادفي در دو گروه مورد و شاهد تقسيم شدند و در هـر دوگروه پيش آزمون و پس آزمون انجام شد . به گروه مورد علاوه بر آموزش معمول بسته آموزشي الكترونيكـي ( لـوحهـ اي فـشرده پوياي آموزشي ) كه متناسب با اهداف آموزشي دوره و به تناسب موضوع درس طراحي شده بود، ارايه شد . بعد از اتمـام دوره (16 ساعت)، يادگيري و خودكارآمدي آنها در زمينه تشخيص آريتميها، مراقبتها و روش هاي درماني از طريق پرسشنامه پژوهشگر ساخته سنجيده شد. دادهها با استفاده از آزمون تي (مستقل و زوجي) آزمون من ويتني يو و ضريب همبستگي پيرسون و با استفادهاز نرم افزار SPSS v.14 تحليل شد.
يافتهها: نتايج نشان داد ميانگين نمره يـادگيري دانـشجويان پرسـتاري كـه از طريـق آمـوزش تلفيقـي (الكترونيكـي وسخنراني) در زمينه اختلالات قلبي عروقي آموزش ديده بودند (59/2±7/21)، نسبت به دانشجوياني كه روش معمول (به وسـيله سخنراني) مطالب را دريافت كرده بودند (02/5±9/18) از دانش بالاتري برخوردار بودند (02/0<p). همچنين دانشجويان گـروهآموزش تلفيقي، در مديريت اين بيماران نمره خودكارامدي بيشتري داشتند.
نتيجه گيري: با توجه به نارساييهاي سيستم فعلي آموزش و روشهاي سنتي در آماده نمودن دانشجويان و با استناد بهنتايج مطالعه، استراتژي آموزش تركيبي نه تنها در جهت افزايش عمق يـادگيري و كارآمـدي پرسـتاران توصـيه مـي شـود بلكـه مي تواند برنامه ريزان را در مديريت بيماري هاي قلبي و ارتقاء خدمات دانش آموختگان حمايت نمايد.

كليد واژه ها: روش هاي آموزشي، يادگيري، خودكارآمدي، دانشجويان پرستاري

تاريخ دريافت: 1/2/1393 تاريخ پذيرش: 1/7/1393

مقدمه

جهت نوآوري در آموزش پرستاري، اساتيد بـه طـورمداوم به دنبال راههايي هـستند كـه آمـوزش را مـؤثر تر وراحت تر مي سازد (1). روشهاي آموزش همان گونه كـه درنحوه اجرا با هم تفاوت دارند، نتايج گوناگوني را نيز در امـريادگيري به دنبال خواهنـد داشـت و هـر روش تعـدادي ازاهداف خاص را تقويت كرده و ممكن است بعضي دي گـر ازاهداف را تأمين ننمايد و در صورتي كه تركيب مناسـبي ازروشهاي مختلف اسـتفاده شـود تـأثير ات بيـشتري را بـهدنبال خواهد داشت (2و3). يكي از روشهـاي ي كـه باعـثكاهش هزينه ها شده و امروزه به طور وسيعي مورد استفادهقرار گرفته است آموزش تلفيقي مي باشد. سيـستم آمـوزشالكترونيكـي تركيبـي بـا بـه كـارگيري ابزارهـاي متنـوع و فنآوريهاي پيـشرفته سـعي در بهبـود كيفيـت يـادگيريدارد. اين روش مشتمل بـر دورههـاي آمـوزش رودررو درمحيط كلاس و آموزش الكترونيكي مي باشد (1و2).
استفاده از سيستم آموزش الكترونيكي تركيبـي كـهدر آن از فوايـ د هـ ـر دو روش آمـ وزش الكترونيكـ ي و كلاسهاي رودرو استفاده مي شود مي تواند گزينه مناسـبيبراي نظام آموزش عالي در ايران باشد (4). قدمت يادگيري الكترونيكي در آموزش پرستاري به سال 1969 ميلادي برمي گردد (5). در مراحل اوليه يادگيري الكترونيكي آمـوزشاز طريــق كــامپيوتر جهــت گــسترش فر آينــد تــدريس و يادگيري مورد اسـتفاده قـرار گرفـت (6). در حـال حاضـريادگيري الكترونيكي به عنوان يك استراتژي انتخابي برايارايه اطلاعات و مهارتهاي تدريس در آموزش پرسـتاريمدنظر قرار گرفته است. يـادگيري الكترونيكـي تركيبـي ازمفاهيم و روشهاي آموزشي از طريق كامپيوتر مي باشد كهبراي تسهيل در ساخت دانش و مهارت هـا مـورد اسـتفادهقرار گرفته است (7). يادگيري الكترونيكي شامل شيوههاي متنوع طراحي و تهيه محتواي آموزشـي بـا بهـرهگيـري ازاينترنت و تهيه نوارهاي صوتي و تصويري، پخش ماهواره -اي، تلويزيون تعاملي و لوحهـاي فـشرده مـيباشـد (8). از آنجايي كه آموزش الكترونيك با محدوديتهـايي از جملـه زمان بر بودن، مديريت اطلاعات همراه است. همچنين بـهويژه در بعضي دروس عملي كه تعاملات به طور جدي بـهآزمايشگاه ها و رسانههاي مختلف متكي هستند اين مشكلبيش از پـيش جلـوه گـر مـي شـود . راه حلـي كـ ه آمـوزشالكترونيكي برا ي مواجه با اين مش كلات اتخاذ نموده است، رويكرد آموزش تركيبي است. آموزش تركيبي به طور كلي به معناي بهكارگيري بيش از يك روش، راهبرد، تكنيك يا رسانه در امر آموزش، جهت ارايه محتوا و مطالب آموزشـي است (4و9). طي همين مسير، مزاياي استفاده از يـادگيريالكترونيكي در آموزش دانشجويان پرستاري مقطع ليسانسدر مواري از قبيل ارتباطات و تعـاملات علمـي در آمـوزش باليني و در كنترل عفونت مورد بررسي قـرار گرفتـه اسـت
(9و10).
مدرسين پرستاري همـواره در آمـوزش دانـشجويانبراي حرفه اي شدن كه منجـر بـه ايجـاد دانـش عميـق ومهارتهاي تـصميمگيـ ري شـود، دچـار چـالش بـودهانـد .
روشهاي آموزش الكترونيكي اگرچه نمـيتوانـد جانـشينكاملي بـراي معلـم باشـد، ولـي بـا اسـتفاده از روشهـاي يادگيري الكترونيكـي بـه صـورت تركيـب بـا روشهـاي معمول، فر آيند ياددهي – يادگيري در آمـوزش پرسـتاري راتسهيل مي كند و پاسخگوي تغيير سر يع و مداوم قافله علمو دانش و نيازهاي دانشجويان خواهد بود (3).
خودكارآمدي فرآيند شناختي است كه بر نقش افرادنسبت به توانايشان در انجـام رفتـار كـه از آنهـا خواسـتهشده، اشاره دارد و يكي از سازههاي مهم آن خودكارآمـدياست. خودكارآمدي قضاوت فرد در مورد تواناييهـايش درمـورد انجـام يـك عمـل مـشخص محـسوب مـي گـردد. خودكارآمـدي درك شـده توسـط فـرد مؤلفـهاي مهـم در عملكرد او قلمداد ميشود و ميتوان از طريق ايجاد زمينـهمناسب در جهـت كـسب مهـارتهـا و دانـش مـورد نيـازوحصول موفقيت در آن، خودكارآمدي و توانمندي شـخصرا افزايش داد (11و12).
دانشجويان پرستاري قبـل از ورود بـه بخـش هـايقلب و CCU بايـد در زمينـه خوانـدن الكتروكـارديوگرام،تشخيص آريتمي ها و اقدامات درماني ويژه توانمند باشـند .
در مطالعه اي كه توسطJang و همكـارانش انجـام شـد،مشخص گرديد كه پرستاران شاغلي كه از طريق آمـوزشالكترونيكي در زمينه تفسير الكتروكارديوگرام آموزش ديدهبودند، به نسبت پرستاراني كه به وسيله سخنراني مطالب رادريافت كرده بودند، از دانش بالاتري برخوردار بودند (13).
با توجه بـه ميـزان بـالاي اخـتلالات قلبـي و نقـشي كـهتشخيص و درمان به موقع اختلالات ريتم قلبي در كاهشمرگ و مير بيماران دارد هرگونه اقدامي در جهت افـزايشكارآمدي پرستاران در ايـن زمينـه مـيتوانـد بـه مـديريتبيماريهاي قلبي كمك كند. بـا توجـه بـه نارسـاييهـايسيستم فعلي آموزش و روشهاي سنتي در آمـاده نمـودنحرفهاي دانشجويان و با عنايت به نياز مبرم گروه پزشـكيبه دانش نوين و جامع، بايد روشها و شيوه هـاي آموزشـيكــه قــادر باشــد دانــشجويان را خودمحــور، خــود راهبر و برخ وردار از ق درت اس تدلال و ق ضاوت ب ار آورد، م ورداستفاده قرار داد (14). از اين رو پژوهش حاضـر بـا هـدفتعيين تـأثير آمـوزش الكترونيكـي تلفيقـي بـر يـادگيري و خودكارآم دي دان شجويان پرس تاري در درس اخ تلالات قلبي عروقي صورت گرفته است.

روش مطالعه

اين پژوهش يك مطالعه نيمه تجربي اسـت جامعـهپژوهش كليه دانشجويان پرستاري سال 90-91 ترم ششدانشگاه علوم پزشكي لار بودند كه به صـورت سرشـماري انتخاب شدند . در ايـن پـژوهش، كليـه دانـشجويان واجـدشرايط (كه دوره درسي داخلـي جراحـي 3 گذرانـده واحـدمراقبتهاي قلبي – عروقي را انتخاب نموده بودند) در ايـنطرح وارد شدند. تخصيص دانشجويان به دو گروه بر اساس ليست اسامي و به صورت تـصادفي بـود، كـه در دو گـروهمورد و شاهد (25 =n نفر در گـروه آزمـون و 24 =n نفـر گروه شاهد ) تقسيم شدند . در هر دو گـروه پـيش آزمـون وپس آزمون انجام شد . به گروه مـورد، عـلاوه بـر آمـوزشمعمول لوح فشرده آموزشي پويا كه متناسب با طـرح درسو اهداف آموزشي دوره طراحي شده بود ، به تناسب موضوعدرس تحويل داده شـد و بعـد از اتمـام درس، يـادگيري وخودكارآمدي آنها در زمينه تشخيص آريتمي ها و راههـايدرمان آنهـا سـنجيده شـد. روش آمـوزش معمـول مـورداستفاده سخنراني و در بعـضي مـوارد همـراه بـا پرسـش وپاسخ بوده است.
محتواي آموزشـي درس مراقبـت هـاي ويـژه قلبـيعروقي براساس رئوس مطالب انقلاب فرهنگـي و اهـدافدرس به صورت هماهنگ با استفاده از منبـع اصـلي درس(كتاب برونر) و منابع معتبر علمـي ضـمن نظـر خـواهي ازصاحب نظران پرستاري و پزشـكي، تهيـه گرديـد و جهـت تهيه سي ديهاي آموزشي پويـا (آموزشـي الكترونيـك) بـاهم اهنگي مهندس ين واح د آم وزش الكتروني ك مرك ز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشكي كرمان انجام شـد.
برنامه آموزشي با هماهنگي با آموزش دانشكده با اسـتفادهاز م درس يكــسان در دو نيم ه تــرم ب ه شــيوه معمــول (سخنراني) براي گروه شاهد (نيمـه اول) و تركيبـي بـرايگ روه م ورد (نيم ه دوم) اراي ه گردي د. اب زار جم ع آوري اطلاعـات در اي ن مطالعـه پرس شنامه پژوهـشگر س اخته متشكل از سه بخش بود: بخش اول ويژگـي هـاي فـردي(شامل سن، جنس، تأهل، وضـعيت سـكونت)، بخـش دومسؤالات، در ارتباط با سنجش يـادگيري شـناختي و شـامل30 سؤال چهار گزينهاي (نمره 1 پاسخ صحيح و نمره صفرپاسخ غلط) در ارتباط با اهداف درس بود. استخراج سؤال از بانك سؤال گروه داخلي جراحي و سالهـاي پـيش انجـامشد لذا سؤالاتي كه داراي ضريب تميز و دشواري مناسـببودند (7/0=r) و ضـمن توجـه بـه قواعـد طراحـي سـؤال (رعايت قواعد ميلمن) (15) وحفـظ تاكـسونومي، سـؤالا ت طراحي و انتخاب شد. نمره نهايي با استفاده از جمع نمراتصحيح (نمره 1)، محاسبه شد. روايي پرسشنامه با اسـتفادهاز نظر استادان صاحبنظر سنجيده شد و پايايي درونـي آن نيز با استفاده از آزمـون كـودر ريچاردسـون سـنجيده شـد (76/0=r). بخش سوم پرسشنامه خودكارآمـدي اسـت كـهشامل دو قسمت مي باشد: بخش اول خودكارآمدي عمومي(شامل 10 سؤال) كه براساس مقياس 5 در جهاي ليكرث از
كاملاً مي توانم (نمره 5) تا نمـي تـوانم (نمـره 1) سـ نجيده مي شود كه روايي و پايايي آن (7 /0=r) قبلاً مورد بررسـيقرار گرفته است (12) و بخـش دوم پرسـشنامه پژوهـشگرساخته خود كارآمدي اختصاصي (شامل 10 سؤال) در ارتباطبا آريت مي ها بـود كـه روايـي آن بـا نظرخـواهي از اسـاتيد صاحب نظر و استناد به منابع علمي معتبر تأييد شد و پاياييآن با استفاده از روش آزمون مجدد برروي گروه منتخب ازدانشجويان خارج از مطالعه (87/0=r) انجام شد.
داده ها با نرم افزار SPSS v.14 تحليـل شـد و بـاجداول توزيع فراواني و شاخص هاي مركـزي و پراكنـدگيبيـان شـد. از آزمـون هـاي آمـاري پارامتريـك (تـي زوج و تي مستقل) و آزمون آماري غيرپارامتريك مـنويتنـي يـو و ضريب همبستگي پيرسون جهت تحليـل داده هـا اسـتفادهشد.
در اين پـژوهش مـوارد اخـلاق پـژوهش: از جملـه بي نام بودن پرسشنامهها، محرمانه نگـه داشـتن اطلاعـاتمشاركت كنندگان، جلـب رضـايت شـركت كننـدگان، ارايـ ه معرفـي نامـه و اخـذ كـد اخـلاق بـا شـماره 470/90/k از معاونت پژوهشي دانشگاه، اخذ اجازه از مسؤولين دانـشكدهلار، رعايت گرديد و سپس اقدام به انجـام مطالعـه، توز يـ ع پرسشنامه و جمعآوري اطلاعات گرديد.

يافتهها

از 49 نفر آزمودني ، 25 نفر (51%) در گروه تركيبـيو 24 نفر (49%) در گروه سخنراني قرار گرفتنـد . ميـانگيننمره يادگيري دانشجويان پرستاري كه از طريـق آمـوزشتركيبي (الكترونيكي و سخنراني) در زمينه اختلالات قلبـيعروقي آموزش ديده بودند قبل و بعد از مداخله، به ترتيـب 40/3±6/14 و 59/2±7/21 بود و روش معمول (به وسيله سخنراني) به ترتيب 8/4±1/14، 02/5±9/18 بود (جداول
جدول 1- مقايسه ميانگين نمره خودكارآمدي و يادگيري در گروه مورد و شاهد قبل از آموزش

تلفيقي

معمول

گروه

آموزش

از

قبل

اصلي

متغيرهاي

معيار

انحراف
±
ميانگين

معيار

انحراف
±
ميانگين

آزمون

(
t

test
)

p

value

يادگيري

40
/
3
±
6
/
14

8
/
4
±
1
/
14

71
/
0

خودكارآمدي

6
/
4
±
08
/
28

7
/
5
±
75
/
29

27
/
0

تلفيقي

معمول

گروه

آموزش



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید