00

به نام خداوند جان و خرد
مجله آموزش پرستاري
فصلنامه علمي – پژوهشي انجمن علم ي پرستار ي ايران
دوره سوم – شماره 1 (پياپي 7) – بهار 1393

صاحب امتياز: انجمن علم ي پرستار ي ايران
مدير مسؤول و سردبير: دكتر فاطمه الحاني
مدي ر اجرايي: دكتر آذر طل
شماره پروانه انتشار وزارت ارشاد اسلامي: 4823/94 مورخ 20/2/91
شماره استاندارد بينالمللي: 2322-3812
شماره بين المللي نشريه الكترونيكي: 4428-2322 e-ISSN

شوراي نويسندگان (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيل پور بندبني، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي گيلان
دكتر فاطمه الحاني، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر منير انوشه، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر زهره پارسا يكتا، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حميد پيروي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدعلي چراغي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي حسيني، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر سيده فاطمه حق دوست اسكويي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدرضا حيدري، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر ناهيد دهقان نيري، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر ناهيد رژه، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر سادات سيدباقر مداح، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر نعيمه سيدفاطمي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر آذر طل، دكتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر عباس عبادي، دانشيار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقيهاﷲ
دكتر عباس عباسزاده، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دكتر شهرزاد غياثونديان، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر علي فخرموحدي، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي سمنان
دكتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر انوشيروان كاظم نژاد، استاد گروه آمار زيستي دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عيسي محمدي، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر ندا مهرداد، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر حسن ناوي پور، استاديار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويس مرادي – عليرضا قريب
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحهآرايي: فرشته حيدري
طرا ح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علم ي پرستار ي ايران
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و ماما يي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: [email protected] , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 3 شماره 1 (پياپي 7) بهار 1393، 40-32 رابطه قاطعيت و تفكر انتقادي در دانشجويان پرستاري

ترانه تقوي لاريجاني1، مرجان مرداني حموله 2، نسرين رضائي3، فتانه قديريان4، اعظم رشيدي5

چكيده

مقدمه: قاطعيت و تفكر انتقادي به دانشجويان پرستاري در جهت عملكرد تحصيلي آنـان يـاري مـي رسـاند . هـدف ايـنمطالعه تعيين رابطه بين قاطعيت و تفكر انتقادي در دانشجويان پرستاري بوده است.
روش: اين مطالعه تحليلي و همبستگي با مشاركت 213 نفر از دانشجويان پرستاري دانشكده پرسـتاري دانـشگاه علـومپزشكي تهران در سال 1391 انجام شد. روش نمونهگيري به صورت در دسترس بود. ابزار جمع آوري داد هها پرسشنام ههاي تفكرانتقادي كاليفرنيا و قاطعيت گمبريل و ريچي بودند. تحليل داد ه هـا بـا اسـتفاده از نـرم افـزارSPSS v.16 و بـا بهـره گيـري از آزمونهاي آناليز واريانس، كايدو و ضريب همبستگي پيرسون انجام شد.
يافتهها: نمره كلي قاطعيت دانشجويان 79/12±15/68 و نمره كلي تفكـر انتقـادي آنـان 38/3±32/9 بـه دسـت آمـد.
7/89% دانشجويان سطح قاطعيت متوسط داشتند و 8/94% آنان تفكر انتقادي زير سطح هنجـار داشـتند. بـين قاطعيـت و تفكـرانتقادي دانشجويان پرستاري همبستگي مستقيم وجود داشت (045/0=r) در حالي كه از نظر آماري معنادار نبود (510/0=p).
نتيجهگيري: با توجه به نتايج مطالعه حاضر، لازم است در راهبردهاي آموزشي برنامه درسـي پرسـتاري جهـت ارتقـايمهارتهاي تفكر انتقادي دانشجويان پرستاري، بازنگري صورت گيرد. در صورتي كه هدف، توسعه حرفهاي و تربيـت پرسـتارانقاطع باشد، كوش شها بايد در جهت شناسايي و كمك به دانشجويان به ويژه آنان كه از تفكر انتقادي پـايين برخـورد مـي باشـند،متمركز گردد.

كليد واژه ها: قاطعيت، تفكر انتقادي، دانشجوي پرستاري

تاريخ دريافت: 18/8/1392 تاريخ پذيرش: 18/1/1393

– استاديار گروه روان پرستاري، دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشكي تهران، تهران، ايران
– دانشجوي دكتراي پرستاري، دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشكي تهران، تهران، ايران (نويسنده مسؤول)
[email protected] :پست الكترونيكي
– دانشجوي دكتراي پرستاري، مربي گروه روان پرستاري، دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشكي زاهدان، زاهدان، ايران
– دانشجوي دكتراي پرستاري، دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشكي تهران، تهران، ايران
– كارشناس ارشد روان پرستاري، دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشكي تهران، تهران، ايران
مقدمه

دانشجويان به عنوان يكي از گروههـ اي اجتمـاعي، بيشتر از ديگر گروههـا در معـرض فـشارهاي روانـي قـراردارند، به همين دليل به سلامت روان مطلـوبي نيـاز دارنـد (1). در واقع، هرچه فـرد در برخوردهـاي اجتمـاعي تف كـ ر انتقادي بالاتر و رفتارهاي قاطعانه صحيحتري داشته باشـدبيشتر قادر است با ديگران ارتبـاط نزديـك برقـرار كنـد و دامنه وس يعي از نيازها و افكار خود را ابـراز كنـد، بـي آنكـهاحساس اضطراب نمايد يا بـه حقـوق ديگـران لطمـه وارد نمايد. در مقابـل، نداشـتن قاطعيـت و پـايين بـودن تفكـ ر انتقادي يك نقص بزرگ به شمار م يرود (2). در اين بـين، وضعيت سـلامت روانـي دانـشجويان پرسـتاري در دوراندانشجويي نه تنها بر عملكرد تحصيلي آنان بلكه بر كيفيت عملكرد حرف هاي آن ها در آينـده نيـز تـأثير دارد (3). قـرار گرفتن در سيستم آموزش پرستاري به عنوان يك دانشجو، قاطعيت و تفكر انتقاد ي افراد را كاهش مـيدهـد (4). لـذاپرداختن به قاطعيت و تفكر انتقاد ي مي تواند تأثير به سزايي در ار تقاي بهداشت روان دانشجويان پرستاري داشته باشد.
قاطعيت داشتن يعني عقايد و نظرات ما و ديگران بـه يـكاندازه اهميت دارن د. بنابراين، ضرورت قاطعيـت داشـتن در دانشجويان پرستاري براي كسب مهارتهـاي اجتمـاعي وبهبود سلامت روان آنان احساس ميگردد. قاطعيت موجبرفتارهاي اج تمـاعي مثبـت، تعـاملات اجتمـاعي مطلـوب ، افزايش توانايي حل مسأله و خودآگاهي ميشود كه همگياي ـن عوام ل ت ضمين كنن ده س ـلامت روان هــستند (5).
همچنين موجب خلـق مهـارت هـاي مقابلـهاي و كـاهشرفتارهاي خود تخريبي ميشود (6). قاطعيت مي توانـد بـه عنوان ابـزاري بـراي كنتـرل مـؤثر تـنش درك شـده در دانشجويان پرستاري به كار رود و دانـشجويان پرسـتاري براي مقابله با استرس هاي احتمالي كه در طـي آمـوزش خود تجربه مي كننـد ، نيازمنـد سـطوح بـالايي از مهـارت قاطعيت هستند (7). پرستاران داراي قاطعيت بالا نيز قـادربه ارا يه خدمات مراقبتي بهتري به مـددجويان هـستند (8).
در مقابل ، آموزش پرستاري به علت داشـتن ويژگـيهـاييمانند برنامه سنگين آموزشي مـيتوانـد منجـر بـه كـاهش قاطعيت دانشجويان گردد (5). به طـوري كـه ياقتـههـ اي مطالعه سيدفاطمي و همكاران در شهر تهـران گويـاي آنبود كه اكثريـت دانـشجويان كارشناسـي پرسـتاري داراي
٣٣
مهارت قاطعيت در سطح متوسط بوده اند (9).
از طرفي تفكر انتقاد ي استدلال ي است كه بر تصم يم در انجام كاري يا باور به چيزي تأكيد م يورزد و بر مبنـاي ارزيابي دق يق از قضايا پـيش مـيرود (10). افـزون بـر آن، بقاي دانشگاه ها در گرو پويايي آن است كه اين پو يايي بـرپايه تف كر انتقاد ي ش كل مي گ يـرد (11). ايـن تفكـر باعـثتوسـعه توانـايي حـل مـسأله، تـصميمگيـري و يـادگيري هميشگي در دانشجويان ميگردد (12) و سـبب مـيشـوددانشجويان پي ببرند كـه چگونـه هنجارهـاي مختلـف بـرافكار آنان تأثير ميگذارد. بنابراين داشتن مهارت هاي تفكرانتقادي براي آنـان الزامـي اسـت (13). در پژوهـشي كـهتوسط پارياد و همكاران در شهر رشت انجام گرفـت، 86% دانــشجويان كارشناســي پرســتاري داراي توانــايي تفكــر انتقادي ضـعيف بودنـد (14). در هـر حـال، برخـورداري ازمهارتهاي قاطعيت و تفكر انتقاد ي ابزار ي ارزشمند بـراي دانــشجويان رشــته پرســتاري اســت چــرا كــه پــس از فارغ التحصيلي در محيط پيچيده بالين مشغول بـه فعاليـ ت خواهند شد و بهرهگيري از ايـن مهـارتهـا مـيتوانـد بـهعملكرد بهتر آنان در بالين ياري رساند. به بيـان ديگـر، ازآن جا كه دانشجويان پرستاري در طول گذراندن دوره هاي باليني، از يك سو در تعامل نزديك با افراد مختلف از جمله بيماران و همراهان آنان قرار ميگيرند و از سويي ديگر به يادگير ي مهارتهاي باليني نيـز مـيپردازنـد و در شـرايطحياتي فعاليتهاي مراقبتي خـود را ارا يـه مـي دهنـد، لازماست كه جهت ارايه اين فعاليتها از مهارتهاي قاطعيـتو تفكر انتقادي بالايي برخوردار باشـند . لـذا بـا توجـه بـه مطالـب پـيش گفـت و بـا عنايـت بـه آن كـه در جامعـه دان ـشجويان پرس تاري اي ران تحقي ـق م شابهي در ايــنخصوص صورت نگ رفته است و پرستاري نيز از حرفه هايي است كه پـرداختن بـه آن نيازمنـد برخـورداري از سـطوحسلامت رواني مطلوب ميباشد، پژوهشگران بـر آن شـدند تا مطالعه اي با هدف تعيين رابطه قاطعيت و تفكر انتقـادي در دانشجويان رشته پرستاري انجام دهند.

روش مطالعه

اين پژوهش يك مطالعه تحليلي و همبستگي بـود.
جامعه پژوهش كليه دانشجويان مقطـع كارشناسـي رشـتهپرستاري شاغل به تحصيل در دانشكده پرستاري دانـشگاهعلوم پزشكي تهران در سـال 1391 بو دنـد . حجـم نمونـه
2
11811009928

براساس فرمول 3+ ⎠⎟⎞n= ⎜⎝⎛z1−α2 +2z1−β و با فرض ا يـن
dكه چنان چه ضـريب همبـستگي ميـان متغيرهـاي تفكـرانتقادي و قاطعيت حداقل 2/0 باشد تا ارتباط آنها از نظـرآماري معنـا دار تلقـي گـردد و بـا در نظـر داشـتن ضـريباطمينان 95%(آلفاي 05/0) و توان آزمون 80%(بتـاي 2/0) مع ادل 225 نف ر ب رآورد گردي د. روش نمون ه گي ري در دسترس براي نمونهگيري در اين تحقيق به كار گرفته شد.
به اين منظور، پژوهشگر جهت دسترسي به نمونـه هـا بـا همـاهنگي دفتـر برنامـ هريـزي آمـوزش دانـشكده بـه كـلاس هـاي درس و بخـش هـاي كـارآموزي بـاليني در بيمارس تان ه ا مراجع ه نم ود. جمـع آوري اطلاع ات از دانشجويان پرستاري مقطع كارشناسـي بـا بهـرهگيـري ازپرسشنامه انجام شد و با در نظـر گـرفتن احتمـال ريـزشنمونهها تعداد 10 پرسشنامه مازاد نيز تكثيـر گرديـد لـيكن12 پرسشنامه به پژوهشگر عـودت داده نـشد و تعـداد 10 پرسـشنامه دريـافتي نيـز مخـدوش بودنـد كـه در نهايـت آزمونهاي آماري بـرروي 213 پرسـشنامه انجـام گرديـد.
براي جمع آوري داد هها از پرسشنامههاي اطلاعات فـردي،پرســشنامه ســنجش قاطعيــت Richi و Gambrill و پرسشنامه تف كر انتقاد ي كاليفرنيا اسـتفاده شـد. پرسـشنامهاطلاعات فردي شامل سن، جنس، وضـعيت تأهـل ، سـالتحصيلي، معدل، وضعيت اقتصادي و محل سـكونت بـود . پرسشنامه سنجش قاطعيت داراي 40 س ؤال پنج گزينـهاي به صورت اصلاً ناراحت نمي شوم تا خيلي ناراحت مي شوم، است كه از 1 تا 5 نمر هگذاري مي گردد و جمع امتيازات آن بين 200-40 مي باشد. امتياز كمتر نـشان دهنـده قاطعيـتبالاتر و امتياز بالاتر نـشان دهنـده قاطعيـت كمتـر اسـت وقاطعيت را در سه سطح به صـورت قاطعيـت پـايين (150 نمره به بالا)، متوسط (150-50 نمره) و بالا (50 نمـره بـهپايين) طبقه بندي مي نمايد. در پژوهش تقوي و همكـاران، ضريب پايايي پرسـشنامه قاطعيـت بـا اسـتفاده از ضـريبآلفاي كرون باخ 96/0 گز ارش شده است (5). در اين مطالعهنيز روايي پرسشنامه قاطعيـت بـا اسـتفاده از روش روايـيمحتوا انجام شد كه ميانگينCVR محاسبه شـده بـرايآن به ميزان 17 وCVI به ميزان 8/0 محاسبه گرديد كهبيانگر روايي محتواي مناسب براي اين ابزار مي باشد. براي ارزيابي تف كر انتقاد ي نيز از فرم ب آزمـون تفكـر انتقـادي
٣۴
كاليفرنيــا اســتفاده شــد . ايــن آزمــون شــامل 34 ســؤالچندگزينهاي است و در صورت پاسخ صحيح از سوي آزمونشونده با توجه به دستو رالعمل راهنما، براي هر پاسخ صـح يح 1 امت ياز منظور مي گردد و براي تحل يل نمرات آزمـون، نمـرهكلي آزمون ملاك عمل قـرار مـي گ يـرد. آزمـون شـوندگانمي توانند از حداقل صفر تـا حـداكثر 34 نمـره در كـ ل ايـ ن آزمون كسب كنند. در اين آزمون نمرات كلي بيشتر از 10 بهعنوان الگو ي سطح هنجـار و نمـرات ك لـي كمتـر از 10 بـهعنوان ال گوي كمتر از سطح هنجار منظور مـي گـردد. مـدتزمان پيشنهادي جهت پاسخ به اين آز مون 45 دقيقه در نظـرگرفته شده است. در ا يـران، روا يـي محتـواي ايـ ن آزمـون وهنجاريابي آن انجام شده است (15) و پا يايي آن بـا اسـتفادهاز فرمول 20 كوريچاردسون 62/0 به دست آمده است (16).
لذا با توجه به اين كه ايـن آزمـون اسـتاندارد مـي باشـد و درمطالعات زيادي در داخل كشور مـورد اسـتفاده قـرار گرفتـهاست (16-12)، در اين مطالعـه روايـي و پايـايي آن گرفتـهنشد. تحليل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS v.16 و با بهرهگيري از آمار توصيفي (ميانگين و انحراف معيـار ) و آمـاراستنباطي ( آزمـون هـاي آمـاري آنـاليز واريـانس، كـاي دو وضريب همبستگي پيرسون) انجـام شـد. مجـوز انجـام ايـنپژوهش از كميته اخلاق دانشگاه علوم پزشكي تهـران اخـذشد و كليه ملاحظات اخلاقي در تمام طول تحقيـق رعايـتشد. به اين منظور هدف از انجـام پـژوهش بـراي نمونـههـ ا تشريح شد و آنها با رضـايت آگاهانـه در پـژوهش شـركتنمودند. به علاوه، بـه آنـان در خـصوص حفـظ بـي نـامي ومحرمانه ماندن اطلاعات و تمايل به دريافـت نتـايج نهـاييتحقيق توضيحاتي ارايه شد . همچنين به نمونهها اعلام شـدكه هرگاه بخواهند مي توانند از مشاركت در انجـام پـژوهشانصراف دهند.

يافتهها

مطـابق يافتـ ه هـا 2/89% (190نفـر) از دانـشجويان پرستاري م جرد و 9/85% (183 نفر ) از آنان مؤنث بودهانـد . مي انگين س ن نمون ه ه ا ني ز 83/2±83/21 ب ود. س اير مشخصات فردي نمونـههـ ا در جـدول شـماره 1 مـشاهده مي شـود. نمـره كلـي قاطعيـت نمونـههـ ا 79/12±15/68 گزارش گرديد . يافتهها نشان داد اكثريت نمونههـ ا (7/89% معادل191 نفر ) قاطعيت مت وسط و 3/10% از آنـان (معـادل 22 نفر ) قاطعيت بالا داشتهاند و هيچ كدام از آنان قاطعيتپايين نداشت هاند. شايان ذكر است كه در اين مطالعه، پايايي پرسشنامه قاطعيت با بهرهگيري از ضريب آلفـاي كرونبـاخ94/0 به دست آمد. نتايج آزمون آناليز واريـانس نـشان دادنمــرات قاطعيــت در واحــدهاي پــژوهش در ســا ل هــاي تحصيلي مختلف تفاوت آماري معناداري ندارد (275/0=p، 30/1=df=3 ،F). مطابق آزمون كـاي دو بـين متغيرهـايجـــنس (032/0=p) و وضـــعيت ســـكونت (041/0=p) دانشجويان پرستاري با نمرات قاطعيت آنان تفاوت آمـاريمعنادار وجود داشت، بـه گونـهاي كـه ميـزان قاطعيـت دردانشجويان مؤنث و دانـشجويان غيرخوابگـا هي در سـطحبالاتري قرار داشت اما بين ساير متغيرهاي فردي آنـان بـاقاطعيت تفاوت آماري معنادار ديده نشد. نمـره كلـي تفكـرانتقادي دانشجويان پرستاري 38/3±32/9 به دسـت آمـد.
مطابق نتايج به دست آمده 8/94%(202 نفـر) دانـشجويانپرستاري تفكر انتقادي زيـر سـطح هنجـار داشـتند و تنهـا

جدول 1- مشخصات فردي واحدهاي پژوهش
درصد فراواني متغير 13/1
29/1
32/9 24/9 28
62
70 53 اول دوم
سوم چهارم سال تحصيلي
86/4
13/6 184 29 خوابگاهي
غيرخوابگاهي وضعيت سكونت
21/1
71/4
7/5 45
152
16 خوب
متوسط ضعيف وضعيت اقتصادي
2/3
46/5 51/2 5
99
109 كمتر از 14
14-17
بيشتر از 17 معدل
جدول 2- همبستگي بين نمرات قاطعيت و تفكر انتقادي در واحدهاي پژوهش برحسب سال تحصيلي
ضريب همبستگي و
p-value تفكر انتقادي ميانگين± انحراف معيار قاطعيت ميانگين± انحراف معيار سال تحصيلي
r=+0/492
p=0/081 3/73±9/96 12/48±68/71 1
r=ـ0/016 p=0/904 3/05±8/90 12/07±69/40 2
r=ـ0/134 p=0/265 3/70±8/74 14/33±65/71 3
r=+0/102
*p=0/047 2/91±10/23 11/43±69/62 4
r=+0/045
p=0/510 3/38±9/32 12/79±68/15 كل
*معنادار
٣۵

2/5% آنان (11 نفـر) داراي تفكـر انتقـادي بـالاي سـطحهنجار بود هاند. نتايج نشان داد بين نمـرات تفكـر انتقـاديدانشجويان با سال تحصيلي آنان در سـال چهـارم ، تفـاوتآم ـاري معن ادار وج ود دارد (045/0=p). مط ابق آزم ون كاي دو، بي ن متغير جنس با تفكـر انتقـادي تفـاوت آمـاريمعنادار وجود داشت (025/0=p)، به طوري كه نمره تفكـرانتقادي دانشجويان مذكر در مقايسه با دانـشجويان مؤنـثبهتر بوده است. ديگر يافتـههـ ا نـشان داد مطـابق آزمـونضريب همبستگي پيرسون بين قاطعيـت و تفكـر انتقـاديدانشجويان پرسـتاري در كـل همبـستگي مـستقيم وجـودداشته است (045/0=r) در حالي كه اين همبستگي از نظرآماري معنادار نبود (510/0=p). ميانگين و انحـراف معيـارنمرات قاطعيت و تفكر انتقادي و همبـستگي بـين ايـن دومتغير در هر يك از گـروه هـاي چهارگانـه دانـشجويان درجدول شماره 2 مشاهده مي شود.
بحث

در اين مطالعه اكثريت دانشجويان پرسـتاري دارايقاطعيت در سطح متوسط بودهانـد . در همـين راسـتا نتـايج پژوهش تقوي و همكاران نشان داد كه 5/59% يعني بيش از نيمــي از دانــشجويان كارشناســي پرســتاري دانــشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي تهـران داراي قاطع يـت درسطح متوسط بودهاند (5). به علاوه، يافتهها نشان داد كـههيچ كدام از دانشجويان پرستاري داراي قاطعي ت در سـطحپـايين نبـوده انـد؛ در حـالي كـه نتـايج پـژوهش تقـوي و همكـاران نـشان داد 6/11% دانـشجويان پرسـتاري داراي قاطعيت در سطح پايين بودهانـد (5). مطالعـات ديگـر نيـزحكايت از سطوح پايين قاطعيت در دانـشجويان پرسـتاريدارد. به طوري كه Unal و همكار ان به بررسـي مهـارتقاطعي ـت در 274 نف ر از دان شجويان مقط ع كارشناس يپرستاري در تركيه اقدام نمودند و در نتـايج تحقيـق بيـانداشتند بيش از نيمي از دانـشجويان پرسـتاري در بـالين ازقاطعيت پايين برخوردار بود هاند (17). Ibrahim در مصرنيز با بررسي 207 دانشجوي كارشناسـي رشـته پرسـتاريدريافت كه 6/39% آنان قاطعيت پايين داشتهاند و قاطعيتآن ها با توانمندي رواني شان رابطه مثبت داشته است (18).
Unal و همكاران در مطالعه خود اعـلام داشـتند كـه بـهدليل برخورداري دانشجويان پرستاري از سـطوح قاطعيـتپايين لازم است اين دانشجويان از سوي مربيان، پرستارانشاغل در بخش و پزشكان مورد حمايت قرار گيرنـد (17). با توجه به اهميت مفهوم قاطعيـت در پرسـتاري، Yin در چين ضمن مطالعه قاطعيت در پرستاران، اظهـار نمـود كـهداشتن قاطعيت منجر به افـزايش حرمـت حرفـهاي بـرايپرستاران مي شـود و پرسـتاران برخـوردار از قاطعيـت بـالامي توانند با بيان احساسات و نقطه نظرات شخصيشـان درزمان و مكان صحيح، قدرت مواجهه با مشكلات حرفـهاي خود را بهبود دهند و از قضاوت هاي اشـتباه در ايـن زمينـهاجتناب ورزنـد (19). در همـين راسـتا، Ibrahim نيـز در مطالعه خود اظهار داشت، مربيان پرستاري بايد دانشجويانرا به بيان عقايد و احقاق حقوق فردي خود تشويق نماينـدتا ضمن ارتقاي توانمنديهاي روانـي، اسـتقلال آنـان نيـزافزايش يابد (18). از سوي ديگـر در مطالعـه حاضـر بـيننمرات قاطعيت نمونهها در سـالهـ اي تحـصيلي مختلـفتفاوت آماري معناداري وجود ندا شته اسـت. ايـن در حـالي
٣۶
است كه انتظار مي رود با ارتقاي دانشج ويان به سـالهـ ايتحصيلي بالاتر ، ميزان قاطعيت آنها نيز افزايش يابـد (2). در يافت ه ه اي تحقي ق تق وي و همك اران، ناهم سو ب ا يافتههاي اين بخش از پژوهش مـا، بـين ميـزان قاطعيـتدانشجويان كارشناسي پرسـتاري بـا سـال تحـصيلي آنـانارتباط معنادار آماري وجود داشت بـه ايـن صـورت كـه بـاارتقاي سال تحصيلي بر ميزان قاطعيت آنها افزوده شـدهاست (5). يافتههاي تحقيق حاضر نشان داد ميزان قاطعيتدر دانشجويان مؤنث و دانشجويان غيرخوابگاهي در سـطحبالاتري قرار داشته است. اين در حالي است كه يافتههـ اي مطالعات ديگري كه در داخل كـشور در خـصوص مهـارتقاطعيت دانشجويان پرستاري انجام شد، بيانگر آن بودهانـد كه متغير جنس با ميزان قاطعيت اين دانشجويان ارتبـاطينداشته است (5و20). همچنين مطابق يافت ههـ اي پـژوهش ديگري نيز كه در كـشورمان ايـن مهـارت را در پرسـتارانشاغل مـورد بررسـي قـرار داد، متغيـر جـنس بـا قاطعيـتپرستاران راب طـهاي نداشـته اسـت (21). شـايد علـت ايـنتفاوت در نتايج را كه ميان اين مطالعـه و سـاير مطالعـاتذكر شده وجود دارد، بتوان به نوع مطالعـه و حجـم نمونـهآنها نسبت داد. از سوي ديگر، به نظر مي رسد زنـدگي درمحيط هاي خوابگاهي با مشكلات و مـسايل خـاص خـود،قاطعيت دانشجو يان را تحت تأثير قرار داده باشد چـرا كـهزندگي در محيط هاي خوابگاهي بـه دليـل شـلوغ بـودن وفقدان ام كانات رفاهي مناسب، از يك سو و از سوي ديگـردوري از خانواده و تنشهايي كه بـه دانـشجويان تحميـلمي نمايد، مي تواند بر سطح قاطعيت آنان اثرگـذار باشـد. در پ ژوهش حاض ر ب ين قاطعي ت دان شجويان ب ا وض عيت اقتصادي آنـان رابطـهاي مـشاهده نـشد در حـالي كـه در مطالعه Ibrahim كه در مصر انجـام شـد بـين قاطعيـتدانشجويان پرستاري با وضعيت اقتصادي آنان رابطه مثبت وجود داشت (18).
در اين مطالعه اكثريت دانشجويان پرسـتاري داراي تفكر انتقادي زير سطح هنجار بودنـد . يافتـههـ اي مطالعـهبرخورداري در شهر يزد، نيز همسو با مطالعه ما، نـشان دادكه اكثريت دانشجويان پرسـتاري داراي تفكـر انتقـادي درسـطح پـايين بـوده انـد (22). از سـوي ديگـر، يافتـه هـاي مطالعهاي در شاهرود، نشان داد كـه ميـانگين نمـره تفكـرانتقـادي بـراي اكثريـت دانـشجويان پرسـتاري در سـطح متوسط قرار داشته است (23) ليكن يافت ههاي مطالع هاي در
سال 2010 ميلادي در كشور نروژ نشان داد كـه اكثريـتپرستاران تازه فارغالتحـصيل داراي تفكـر انتقـادي در حـدمطلوب مي باشند (24). يافتههاي تحقيق حاضر نـشان دادنمره تفكر انتقـادي دانـشجويان سـال چهـارم نـسبت بـهسالهاي ديگر بهتر بوده است. يافتههاي مطالعه بخشي وآهنچيـان در شـاهرود نيـز نـشان داد كـه تفكـر انتقـادي دانشجويان پرستاري بـا افـزايش سـنوات تحـصيلي آنـانافزايش داشته است (23). Van نيز در مطالعه خود اعـلامنمود با پيشرفت دانشجويان به سالهاي تحصيلي بالاتر برميزان تفكر انتقاد ي آن ها افزوده شده اسـت (2). Rogal وYoung در استراليا طي مطالعهاي كه با هدف سنجشمهارت تفكر انتقادي دانشجويان كارشناسي پرستاري سالاول تا سـال آخـر انجـام شـد، دريافتنـد ميـانگين نمـراتمهارتهاي تفكر انتقادي دانشجويان از سال اول تـا سـالچهارم افزايش داشته است (25). در حالي كـه يافتـههـ اي پژوهش برخورداري ناهمسو با نتايج تحقيق حاضـر نـشانداد بين نمره تفكر انتقادي دانشجويان پرستاري ترم اول وترم آخر در شهر يزد تفاوت آمـاري معنـا دار وجـود نداشـتهاست (22). در پـژوهش قريـب و همكـاران نيـز ميـانگيننمرات مهارت تفكر انتقاد ي در دانشجويان ترم اول و تـرمآخر مورد مقايسه قرار گرفت و تفاوت معناداري بين آن هـامــشاهده نــشد (13). در همــين راســتا نتــايج مطالعــهSuliman وHalabi در كشور اردن نيز نشان داد نمرهتفكر انتقاد ي دانـشجويان كارشناسـي پرسـتاري برحـسبسال تحصيلي تفاوت معنـادار آمـاري نداشـته اسـت (26).
همان طور كه ذكر گرديد، در يافتههاي مطالعـات مختلـفگوناگوني وجود دارد كه ممكن است ايـن يافتـههـ ا تحـتتأثير عوا مل متعددي از جمله زمينـه هـاي فرهنگـي، نـوعمطالعات انجام شده و حجم نمونههاي آن هـا قـرار گرفتـهباشند.
ديگر يافت ههاي اين پژوهش نـشان داد نمـره تفكـرانتقادي دانشجويان مذكر در مقايسه با دانـشجويان مؤنـث بهتر بوده است. اين يافته پژوهش در ساير مطالعات مـوردتأييد قرار نگرفته است، به گونهاي كه شفيعي و همكـاران در پژوهشي خاطر نشان نمودند ، بين ميانگين نمرات تفكـرانتقـادي دانـشجويان دختـر و دانـشجويان پـسر در رشـته پرستاري تفاوت معنادار مشاهده نشده است (15). پژوهش اطهري و همكاران نيـز نـشان داد در مقايـسه نمـرات بـهدست آمده در دانشجويان پسر و دختر در نمره كل آزمـونتفكر انتقادي ، تفاوت معناداري مشاهده نشده است (12). باتوجه به اين كه اكثـر دانـشجويان شـركت كننـده در ايـنمطالعه مؤنث بود هاند، اين يافته دور از انتظار مي باشـد . لـذاتوصيه مي شود مطالعات مشابهي در اين زمينه انجام شوند.
به علاوه در مطالعه ما بين نمره تفكر انتقـادي و ميـانگينمعدل ارتباطي ديده نشد در حالي كه در پـژوهش پاريـاد وهمكاران ارتباط معنادار آماري بين نمـره تفكـر انتقـادي وميانگين معدل ترمهاي قبل دانشجويان پرستاري مـشاهدهشد (14). اين امر مي تواند از تفاوتهاي محيط آموزشي دردو مطالعه حاصل شده باشد. نظر به داشتن تفكـر انتقـاديدر سطح هنجار بـراي دانـشجويان پرسـتاري، Chan در پژوهش خود كه طي مـصاحبههـ اي نيمـه سـاختارمند بـامشاركت 36 دانشجوي پرستاري در چين انجـام داد، بيـانداشت تفكر انتقـادي يكـي از مفـاهيم اساسـي در برنامـهآموزشي رشته پرستاري قلمـداد مـي شـود (27). ايـن امـراهميـت توجـه بـه مهـارت هـاي تف كـر انتقـادي را بـرايدانشجويان رشته پرستاري آشكارتر مـي نمايـد زيـرا ا يـن مهارت ها مي تواند آنان را بـه بررسـي وضـعيت بيمـاران ، جمعآوري، تجزيه و تحل يـل اطلاعـات ، طراحـي، ارا يـه و بالاخره ارزشيابي مراقبت از بيمار، قادر سازد. نتايج مطالعه Wood و Toronto ك ه ب ا م شاركت 85 دان شجوي كارشناسي رشته پرستاري در كشور آمريكا انجام شـد نيـزگوياي آن بود كه تفكر انتقادي عملكرد اين دانشجويان رادر بالين ارتقا بخشيده اسـت (28). در عـين حـال Gul و Boman بر اين باورنـد كـه سـنجش تفكـر انتقـادي درپرستاري چالش برانگيز است (29). يافتههـ اي تحقيـق درخــصوص همبــستگي بــين قاطعيــت و تفكــر انتقــاديدانشجويان پرستاري در كل نـشان داد كـه ميـان ايـن دومتغير همبستگي مستقيم وجود داشته است به اين مفهـومكه با افزايش قاطعيت دانشجويان پرستاري، بر ميزان تفكرانتقادي آنان نيز افزوده شده است ولي ايـن همبـستگي ازنظر آماري معنادار نبود. در پايان لازم است به محـدوديتاين پژوهش اشاره نماييم كه تعداد زياد سؤالات پرسشنامهتفكر انتقادي و نحوه پاسخگويي به آن كه به وقت زيـادينياز دارد براي برخي از دانشجويان خـارج از حوصـله آنـانبـوده اسـت و ايـن امـر منجـر بـه عـدم همكـاري فعـال دانشجويان با پژوهشگر در ايـن خـصوص شـد. همچنـينحالات رواني نمونه ها در هنگـام پاسـخگويي بـه سـؤالات پرسشنامه ها نيز از كنترل پژوهشگر خارج بوده است.
2897150150921نتيجهگيري
با توجه به يافتههاي متناقضي كه ميان نتـايج ايـنتحقيق در مقايسه با ساير تحقيقات مشاهده شـد و كمبـودمطالعاتي كه به بررسـي تـوأم دو متغيـر قاطعيـت و تفكـرانتقادي پرداخته باشند، پيشنهاد مي گردد تحقيقات بيشتريدر اين خصوص توسط ساير محققين پرستاري انجام شـود زيـرا دانـشجويان پرسـتاري بـراي كـسب موفقيـت هـاي تحصيلي و حرفهاي لازم است از سطوح بالاي قاطعيـت وتفكر انتقادي برخوردار باشند . همچنين با عنايت به اين كهاكثريت دانشجويان پرستاري داراي تفكر انتقادي در سطحزير هنجار بوده اند، به منظور پرورش تفكـر انتقـادي آنـانمواردي چون استفاده بيشتر از راهبردهاي يادگيري فعـالفردي و گروهي، توانمندسازي اساتيد در تهيه آزمون هايي كه سطوح بالاي حيطه شناختي دانشجويان را مدنظر قرار

153188157424منابع
مي دهند، توجه به نظرات دانـشجويان، پرسـيدن سـؤالاتسطح بالا توسط اسـتاد، آمـوزش ضـمن خـدمت اسـاتيد دانـشكده پرسـتاري بـراي تـدريس بـا اسـتفاده از استراتژي هاي تفكر انتقادي، افزايش ميزان دسترسي بـه منابع يادگيري متنوع تر و تدريس به صورت مباحثـه هـاي گروهي را بايد مدنظر داشت.

تشكر و قدرداني
اين مقالـه برگرفتـه از طـرح تحقيقـاتي بـه شـماره
16918-28-01-91 مربـوط بـه دانـشگاه علـوم پزشـكيتهران مي باشد. بدين وسيله از معاونـت پژوهـشي دانـشگاهمذكور و يكايك دانشجويان كارشناسي پرستاري دانـشكدهپرستاري آن دانشگاه كه در انجام اين تحقيـق يـاريگر مـابودند، سپاسگزاريم.

– Naderi H, Rohani A, Aizan H, Sharir J, Kumar V. Self-esteem, Gender and academic achievement of undergraduate students. American Journal of Scientific Research. 2009(3): 26-37.
– Van Daalen-Smith C. Living as a chameleon: girls, anger, and mental health. The Journal of School Nursing. 2008; 24(3): 116-23.
– Ni C, Liu X, Hua Q, Lv A, Wang B, Yan Y. Relationship between coping, self-esteem, individual factors and mental health among chinese nursing students: A matched case-control study. Nurse education today .2010; 30: 338-343.
– Edward D. A longitudinal study of stress and self esteem in student nurses. Nurse Education Today. 2010; 30: 78-84.
– Taghavilarighani T, Sharifi Neyestanak N, Aghagani M, Mehran A. [Relationship between assertiveness and anxiety in nursing and midwifery students]. Hayat. 2010; 15(2): 61-72. (Persian)
– Sahebazamani M, Norozinia R, Alilo L, Rashidi A. [Effect of self Expression training on promoting female high school students self-esteem and firmness]. Urmia Medical Journal. 2011; 1: 48-53. (Persian)
– Deltsidou A. Undergraduate nursing students’ level of assertiveness in Greece: a questionnaire survey. Nurse Educ Pract. 2009; 9(5): 322-30.
– Zare N, Daneshpajooh F, Amini M, Razeghi M, Fallahzadeh M. [The relationship between self esteem, general health and academic achievement in students of Shiraz university of medical sciences]. Iranian Journal of Medical Education. 2007; 7: 59-66. (Persian)
– Seyedfatemi N, Moshirabadi Z, Borimnejad L, Haghani H. [Relationship between problem solving and assertiveness skills among nursing students]. Hayat, Journal of School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences. 2013; 19(3): 70-81. (Persian)
– Abrami CP, Borokhovski E, Wade A, Michael A. Instructional interventions affecting critical thinking skills and dispositions: a stage 1 meta-analysis. Review of Educational Research. 2008; 78(4):
1102-34.
– Zygmont DM, Schaefer KM. Assessing the critical thinking skills of faculty: what do the findings mean for nursing education? Nursing Education Perspectives. 2006; 27(5): 260-8.
– Athari Z, Sharif M, Nematbakhsh M, Babamohammadi H. [Evaluation of critical thinking skills in Isfahan University of Medical Sciences’ Students and its relationship with their rank in university entrance exam rank]. Iranian Journal of Medical Education. 2009; 9(1): 5-11. (Persian)
– Gharib M, Rabian M, Salsali M, et al. [Critical thinking skills and critical thinking in students]. Iranian Journal of Medical Education. 2009; 15(2): 125-35. (Persian)
– Paryad E, Javadi N, Atrkar Roshan, Fadakar K, Asiri SH. [Relationship between critical thinking and clinical decision making in nursing students]. Iranian Journal of Nursing. 2011; 24(73): 63-71. (Persian)
– Shafiee Sh, Khalili H, Mesgarani M. [Evaluation of critical thinking skills in nursing student]. Teb & Tazkie. 2004; 8: 20-25. (Persian)
– Mirmolaee S, Shabani H, Babaee Gh, Abdehagh Z. [Compare the critical thinking in Midwifery students]. Hayat. 2004; 10: 69-77. (Persian)
– Unal S, Hisar F, Gorgulu U. Assertiveness levels of nursing students who experience verbal violence during practical training. Contemporary Nursing. 2012; 42(1): 11-9.
– Ibrahim SA. Factors affecting assertiveness among student nurses. Nurse Education Today. 2011; 31(4): 356-60.
– Yin YC. The assertive nursing administrator. Hu Li Za Zhi. 2011; 58(3): 17-20.
– Taghavi Larijani T, Rezayat F, Seyedfatemi N, Mehran A. [The effect of the assertiveness training program on nursing students’ assertiveness skill]. Journal of Nursing Education. 2013; 1(2): 42-52. (Persian)
– Borimnejad L, Mardani Hmouleh M, Seyed Fatemi N, Mostaghaci M. [Relationship between assertiveness and reporting of job errors among nurses]. Occupational Medicine Quarterly Journal. 2013; 5(2): 60-65. (Persian)
– Barkhordary M. [Comparing critical thinking disposition in baccalaureate nursing students at different grades and its relationship with state anxiety]. Iranian Journal of Medical Education. 2012; 11(7): 768-778. (Persian)
– Bakhshi M, Ahanchian MR. [A proposed model to predict academic achievement: The role of critical thinking and self-regulated learning strategies]. Iranian Journal of Medical Education. 2013; 13(2): 153-63. (Persian)
– Wangensteen S, Johansson IS, Björkström ME, Nordström G. Critical thinking dispositions among newly graduated nurses. J Adv Nurs. 2010; 66(10): 2170-81.
– Rogal SM, Young J. Exploring critical thinking in critical care nursing education: a pilot study. Journal of Continuing Education Nursing. 2008; 39(1): 28-33.
– Suliman WA, Halabi J. Critical thinking, self-esteem, and state anxiety of nursing students. Nurse Education Today. 2007; 27(2): 162-8.
– Chan ZC. Critical thinking and creativity in nursing: Learners’ perspectives. Nurse Education Today. 2013; 33(5): 558-63.
– Wood RY, Toronto CE. Measuring critical thinking dispositions of novice nursing students using human patient simulators. The Journal of Nursing Education. 2012; 51(6): 349-52.
– Gul RB, Boman JA. Concept mapping: A strategy for teaching and evaluation in nursing education. Nurse Education in practice. 2006; 6(4): 199-206.

Relationship between assertiveness and critical thinking in
nursing students

Taghavi Larijani1 T (Ph.D) – Mardani Hmouleh2 M (MSc.) – Rezaei3 N (MSc.) – Ghadiriyan4 F (MSc.) – Rashidi5 A (MSc.).

Abstract
Introduction: Assertiveness and critical thinking help improve the academic practice of nursing students. Therefore, the aim of this study was to determine the relationship between assertiveness and critical thinking in nursing students.
Method: This analytical and correlation study was performed on 213 nursing students in Tehran University of Medical Sciences using convenient sampling. Main study tools were California critical thinking skills test (CCTST) and assertiveness inventory of Gambril & Richi. Data were analyzed by SPSS 16 software using ANOVA, chi square and Pearson correlation coefficient test.
Results: Mean scores of assertiveness and critical thinking for nursing students were 68.15±12.79 and 9.32±3.38. Many students had moderate level of assertiveness (89.7%) and most of them had unusual level of critical thinking (94.8%). Pearson correlation coefficient test showed a direct correlation between assertiveness and critical thinking (r=0.045) with no significant difference between the two variables (P=0.51).
Conclusion: It is necessary to revise the teaching strategy to improve the level of critical thinking in nursing curriculum. To achieve assertiveness training in nurses, efforts should be made to identifying and support nursing students who have low levels of critical thinking.

Key words: Assertiveness, critical thinking, nursing student

Received: 9 November 2013 Accepted: 7 April 2014

– Assistant Professor, Dept. of Psychiatric Nursing, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran
– Corresponding author: Ph.D Candidate, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of
Medical Sciences, Tehran, Iran e-mail: [email protected]
– Ph.D Candidate, School of Nursing and Midwifery, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran
– Ph.D Candidate, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran
– MSc. in Nursing, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran
۴٠
00



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید