00

به نام خداوند جان و خرد
مجله آموزش پرستاري
فصلنامه علمي – پژوهشي انجمن علمي پرستاري ايران
دوره دوم – شماره 4 (پياپي 6) – زمستان 1392

صاحب امتياز: انجمن علمي پرستاري ايران
مدير مسؤول و سردبير: دكتر فاطمه الحاني
مدي ر اجرايي: دكتر آذر طل
شماره پروانه انتشار وزارت ارشاد اسلامي: 4823/94 مورخ 20/2/91
شماره استاندارد بين المللي: 2322-3812
شماره بين المللي نشريه الكترونيكي: 4428-2322 e-ISSN

شوراي نويسندگان (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيلپور بندبني، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي گيلان
دكتر فاطمه الحاني، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر منير انوشه، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر زهره پارسا يكتا، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حميد پيروي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدعلي چراغي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي حسيني، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر سيده فاطمه حق دوست اسكويي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدرضا حيدري، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر ناهيد دهقاننيري، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر ناهيد رژه، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر سادات سيدباقر مداح، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر نعيمه سيدفاطمي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر آذر طل، دكتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر عباس عبادي، دانشيار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقيهاﷲ
دكتر عباس عباسزاده، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دكتر شهرزاد غياثونديان، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر علي فخرموحدي، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي سمنان
دكتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر انوشيروان كاظم نژاد، استاد گروه آمار زيستي دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عيسي محمدي، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر ندا مهرداد، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر حسن ناوي پور، استاديار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويس مرادي – عليرضا قريب
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحهآرايي: فرشته حيدري
طراح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علمي پرستاري ايران
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و مامايي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: info@jne.ir , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 2 شماره 4 (پياپي 6) زمستان 1392، 79-72 بررسي مشكلات آموزش باليني در بخش اطفال از ديدگاه دانشجويان و دانش آموختگان پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بوشهر

فائزه جهان پور، احمدرضا زارعي، مريم رواني پور، نجمه رزازان، سميه حسيني

چكيده

مقدمه: آموزش باليني يكي از اركان اساسي در برنامه آموزش پرستاري است و اگر ايـن آمـوزش نتوانـد مهـارت لازم رابراي ارا يه خدمات بهداشتي درماني در دانشجويان فراهم كند از وظيفه اصلي خود كوتاهي كرده است. دانـشجويان پرسـتاري بـامشكلات عديد هاي در حيطه آموزش باليني در بخش اطفال روبه رو هستند . لذا اين مطالعه به منظور بررسـي مـشكلات آمـوزشباليني در بخش اطفال انجام شد.
روش: روش اين مطالعه توصيفي- مقطعي با نمون ه گيري سرشماري كه شامل دانشجويان سال چهارم مقطع كارشناسـيپيوسته رشته پرستاري و دانشجويان فارغالتحصيل از دانشكده پرستاري و مامايي بوشهر مـشغول بـه طـرح در بيمارسـتانهـ اي وابسته به دانشگاه علوم پزشكي بوشهر در سال 92-1391 بودند. ابزار گردآوري دادهها پرسش نامهاي مشتمل بـر دو بخـش بـود:
1- مشخصات دموگرافيك 2- پرسشنامه مشكلات آموزش باليني در بخش اطفال. روايي و پايايي پرسشنامههـ ا مـورد سـنجشقرار گرفت و بعد از آن جهت تكميل شدن در اختيار نمونههاي پژوهش قرار گرفت. تجزيه و تحليل دادهها بـه وسـيله نـرم افـزارآماري SPSS v.18 و با استفاده از آمار توصيفي (جداول توزيع فراواني) انجام شد.
يافتهها: مهم ترين مشكلات آموزش باليني در بخش اطفال از ديدگاه دانشجويان عبارت بود از كمبود امكانـات رفـاهي، عدم دسترسي به اينترنت و سايت هاي علمي، كمبود مجلات معتبر علمي در حيطه اطفال در كتابخانه بيمارسـتان محـل كـارورزي، مناسب نبودن محل كتابخانه بيمارستان براي مطالعه، عدم ارزشيابي مربيان از فعاليتهاي دانشجويان براسـاس اهـداف كـارورزي ، غيرشفاف بيان شدن اهداف كارورزي و طرح درس باليني توسط مربيان و ناتواني مربيان در اداره و مديريت كارورزي.
نتيجهگيري: پيشنهاد مي شود كه مسؤولين مربوطه و برنامهريزان آمـوزش پرسـتاري بـا اسـتفاده از نتـايج پـژوهش بـاشناسايي موانع پيش روي آموزش باليني بخش اطفال دانشجويان و مربيان در جهت بهبود انگيزه و يـادگيري دانـشجويان گـامبردارند.

كليد واژ هها: آموزش باليني، بخش اطفال، دانشجويان پرستاري، دانشآ موختگان پرستاري

تاريخ دريافت: 11/8/1392 تاريخ پذيرش: 20/12/1392

مقدمه

از قر نها پيش آموزش پزشكي بر دستيابي به حجم زيادي از اطلاعات به همـراه اسـتفاده از مـدل كـارآموزي تأكيد داشته است (1). آموزش باليني يكي از اركان اساسيدر برنامه آموزش پرستاري است (2) و بخش جدايي ناپـذيرآموزش پرستاري اسـت (3). بـيش از 50% از برنامـههـ اي آموزشي در دانشجويان پرستاري بـه آمـوزش هـ اي بـالين ي اختصاص دارد (4). آموزش باليني فرآيندي است كه در آندانشجويان با حضور در بالين بيمـار بـه صـورت تـدريجيتجربيات كسب نموده و ذهن خود را با استفاده تجربيات وتفكر منطقي براي حل مشكلات بيمار آماده مي سازند. اين آموزش اهميت حياتي در شكلدهي هويـت حرفـهاي داردبه گون هاي كه قلب آموزش حرف هاي خوانـده مـي شـود . در اين مرحله از آموزش كه در آن مربي باليني و دانـشجو بـهيك اندازه مشاركت دارند، آموختههـ ا بـه عمـل در آمـده ومهارتها آموزش داده مي شود (5). آموزش باليني از ابعـادحساس و مهم برنامههاي آموزشي در حرفه پرستاري استكه طي آن توانمنديهاي حرف هاي دانشجويان پايـهريـزيمي گردد. اگر اين آموزش نتواند مهارت لازم را براي ارايـ ه خدمات بهداشتي درماني در دانـشجويان بـه وجـود آورد ازانجام وظيفه اصلي خود كوتـاهي كـرده اسـت (2). هـدفنهايي آموزش پرستاري كسب تبحر باليني است كه شامل مهـارت هـاي شخـصي و حرفـ ه اي، نگـرش و ارزش هـاي ضروري براي ورود به سيستم مراقبت بهداشتي و به طـوركلي تربيت گروه متخصص مي باشد. با وجود اهميـت ايـنمــسأله يافتــه هــاي تحقيقــات نــشان مــي دهنــد كــهفارغ التحـصيلان پرسـتاري در سـال هـاي اخيـر از تبحـر،مهارت و كارآيي لازم در محيط هاي باليني برخوردار نبودهو عموماً در انجام وظايف داراي نواقص عديدهاي هـستند. بي ترديد تجربه باليني يكي از مؤلفه هـاي بـسيار سـخت در آموزش پرستاري است كه براي دانشجويان مي تواند بـسيار پراسترس باشد. آن ها ممكن است با چالش هـا و مـشكلات عديده اي در محيط بـاليني روبـه رو شـوند ماننـد چگـونگي استفاده از تجهيزات پيچيده پزشكي، نحوه برقراري ارتباط با پرسنل و مربيان و … كه ممكن اسـت ايـن تجـارب بـاليني آن ها را دچار استرس كند (6). در همـايشهـ اي سراسـري»آموزش پزشكي « و »آموزش بـاليني « كـه در سـال هـاي اخير در كشور اجرا شده است بسياري از مقالات ارا يـه شـده
٧٣
به ذكر مشكلات آمـوزش بـاليني از ديـدگاه دانـشجويان و مربيان پرداخته است. از جملـه در همـايش آمـوزش بـاليني سال 1385 تبريز، گزارش هاي تحقيقي نشان مي دهنـد كـه بين 40 تا 90 درصد دانشجويان، عدم استفاده از آموختـه هـا در كار باليني، عدم استقلال در تصميم گيري بـاليني و عـدم تطابق اهداف و محتواي آموزش باليني و تئوري را به عنوان مشكلات آموزش باليني برشمرده اند (2). علي رغم ا يـن كـه اصـلي تـرين بخـش آمـوزش پرسـتاري را آمـوزش بـاليني تشكيل ميدهـد، متأسـفانه نتـايج تحقيقـات پژوهـشگران آموزش پرستاري نشان داده كيفيت آموزش باليني مطلوب نبوده و نارسايي هايي در ارتباط با آن وجـود دارد. مطالعـات انجام شده در ساير كشورها نشان مي دهد عواملي چون بها ندادن به آموزش باليني، عدم دسترسي كـافي بـه مرب يـان باليني، فقدان هماهنگي مناسب ميان آموزش هـاي بـاليني دانشكده و امكانات عملكرد در بيمارستان ها، مناسب نبودن زمان لازم تماس با هر مورد بيماري بـراي تمـرين كامـل آموختهها در محيط باليني، عدم يك پـارچگي بـين آمـوزش نظري و باليني و نامطلوب بودن نمرات فارغ التحـصيلان از مشكلات آموزش باليني مي باشد (6و7). يافتـه هـاي برخـي مطالعات در ايران ميزان دستيابي دانشجويان پرسـتاري بـه صلاحيت بـاليني را متوسـط و ضـعيف گـزارش مـيكننـد .
تجارب عيني برخي دانشآموختگان پرستاري، عدم آمـادگي آنهـا را بـراي ورود بـه محـيط كـار نـشان داده اسـت. در مطالعاتي كه در دانشگاه علوم پزشكي تبريز و جندي شـاپور اهواز برروي دانشجويان پرسـتاري و مربيـان بـاليني آن هـا صـورت گرفـت مـشخص گرديـد كـه توانمنـدي حرفـه اي دانشجويان كارآموزي در عرصـه پرسـتاري و مهـارت هـاي باليني آنها مناسب نيست و در سطح پـاييني قـرار دارد (8).
همچنين در مطالعهاي كـه عابـديني و همكـاران بـا هـدف بررسـي مـشكلات آمـوزش بـاليني از ديـدگاه دانـشجويان پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي هرمزگان در سـال 1387 انجام دادند 59 نفر از دانشجويان سال آخر كارشناسي مامايي و پرستاري به صـورت سرشـماري انتخـاب شـدند و نظـرات آن هـا در زمينـه مـشكلات آمـوزش بـاليني مـورد سنجش قرار گرفت كه براسـاس آن مهـم تـرين مـشكلات آموزش باليني از ديدگاه دانشجويان كمبود امكانات رفـاهي ، كمبود فضاي آموزشي مناسب جهت كارورزي، عدم استفاده از وسايل كمك آموزشي در محـيط بـاليني، ناكـافي بـودن امكانات و تسهيلات مراكـز آموزشـي و كمبـود مربيـان بـا تجربه براي آموزش در محيط هاي آموزش بـاليني گـزارش شد (9). از طرف ديگر مطالعات نشان مي دهد كه در كـشور ما فاصله بين آموزش هاي نظري و عملي مشكلي است كـه عامل ايجاد تنش براي دانشجويان در طـي آمـوزش بـاليني مي كند به طوري كه آمـوزش بـاليني موجـود ، توانـايي لازم براي احراز لياقت و مهارت باليني را به دانشجو نمي دهـد . در مطالعهاي در ايتاليا ديـدگاه دانـشجويان پرسـتاري در مـورد ترك اين حرفه مورد بررسي قرار گرفـت كـه از مهـم تـرين دلايــل آن نقــص در ارتبــاط بــين دانــشجو و كاركنــان و مشكلات مربوط بـه يـادگيري بـود (10). تحقيقـات نـشان مي دهد كـه دانـشجويان پرسـتاري در بخـش كودكـان بـا استرس ها و چالش هاي فراوانـي در هنگـام كـار بـا كـودك روبه رو مي شوند كه ممكن اسـت عملكـرد بـاليني آن هـا را تحت تأثير قرار دهد و كيفيت مراقبت هاي پرسـتاري را نيـز كاهش دهد. براي مثال تجربه برخورد با پرسنل بيمارستان و بخش كودكـان باعـث احـساس تـرس بـراي دانـشجويان مي شود و يا اين كه ايـن دانـشجويان معمـولاً نگـران ايـن هستند كه به واسطه اشتباهات آن ها كودك دچار آسـيب يـا متحمل درد بيشتري شـود (11). مـروري بـر متـون نـشان مي دهد كه مطالعـات زيـادي در زمينـه مـشكلات آمـوزش باليني دانشجويان پرستاري در بخش اطفال صورت نگرفتـه است. شايد يكي از دلايل آن ميزان كـم واحـد بـاليني ايـن درس نسبت به كل دروس باليني باشد. تجربيـات شخـصي پژوهشگر نيز در زمينه كـارآموزي در بخـش اطفـال نـشان مي دهد كه دانشجويان پرستاري براي انجـام مراقبـت هـاي پرستاري و كسب مهارت هاي باليني با مشكلات عديـده اي روبه رو هستند و از طرفـي ديگـر چـون شـرايط محيطـي و فيزيكي اين بخش و نوع كارآموزي آن با ديگر بخـش هـاي داخلي- جراحي متفاوت است بر آن شديم كـه مطالعـه اي را در اين زمينه و مشكلات آمـوزش بـاليني ناشـي از آن را در شهر بوشهر انجام دهيم. اين مطالعـه كوشـشي بـراي درك بيشتر مـشكلات ، نقـاط ضـعف و قـوت آمـوزش بـاليني در بخش هاي اطفال از ديد دانشجويان است. قطع به يقين اين پژوهش به تنهايي نمي تواند آيينه اي از وضعيت موجود را در اختيار ما قرار دهد بلكه مـي توانـد پايـه اي بـراي تحقيقـات جامع تر در اين زمينه باشد تا بتوان با ترميم نيازها به حداكثر كارآيي دانشجويان و مربيان در ايـن بخـش دسـت يافـت و موجـــب رضـــايت خـــاطر دانـــشجويان و مربيـــان و آموزش دهندگان را نيز فراهم نمود. با توجه به مطالب بيـان
٧۴
شده پژوهشگر اقدام به انجـام پژوهـشي بـا هـدف تع يـين مـشكلات آمـوزش بـاليني در بخـش اطفـال از ديـدگاه دانشجويان و فـارغ التحـصيلان پرسـتاري دانـشگاه علـوم پزشكي بوشهر نمود تا شايد به اين وسيله يكـي از عوامـل مؤثر بر كيفيت و كميت آموزش باليني در اين بخش مـورد شناسايي دقيق تر قرار گيرد و زمينه را براي برنامه ريزي هاي واقع گرايانه در راستاي توانمند ساختن دانشجويان پرستاري و ارتقاي سطح خدمات مراقبتي توسط برنامه ريزان آموزشي مهيا سازد و با آگاهي از مـشكلات آمـوزش بـاليني بخـش اطفال، محدود نمـودن آن و يـا بـالا بـردن سـطح آگـاهي دانشجويان، سازگاري آنان را نسبت به موقعيت هاي مختلف افزايش داده و محيط مناسبي براي آموزش فراهم آورد.

روش مطالعه

اين پژوهش يك مطالعه توصـيفي – مقطعـي اسـت .
مطالع ه حاض ر ب ـرروي دان شجويان س ـال 4 پرس ـتاري و فارغ التحـصيلان پرسـتاري دانـشكده پرسـتاري و مامـايي بوشهر مشغول به طرح در بيمارستانهاي وابسته به دانشگاه علوم پزشـكي بوشـهر انجـام شـد . نمونـهگيـري بـه روش سرشماري انجام شد كه بر اين اساس 28 نفر از دانشجويان سال چهارم مقطع كارشناسي پيوسته دانـشكده پرسـتاري و مامايي و30 نفر از پرستاران فارغالتحصيل مشغول به طـرح در بيمارستان هاي وابسته به دانشگاه علوم پزشـكي بوشـهر انتخاب شدند. معيار ورود : دانـشجويان كارشناسـي پيوسـتهواحد كارآموزي در بخش اطفال را گذرانده باشند و اين كه دانشآموختگان از دانـشكده پرسـتاري و مامـايي دانـشگاهعلوم پزشكي بوشـهر فـارغ التحـصيل شـده باشـند. معيـارخروج: دانشجوياني كه به هر نحو در بيمار ستانهـ اي غيـروابسته به دانشگاه علوم پزشكي بوشـهر مـشغول بـه كـارهستند از اين مطالعه خارج شدند. به منظور رعايت موازيناخلاقي تمـام مـوارد (رضـايت واحـدهاي پـژوهش بـرايشركت در مطالعه، كسب اجازه از مسؤولين ذيربط، آشنايي دانشجويان با اهداف پژوهش، در اختيـار قـرار دادن نتـايجپژوهش در صورت تمايل در اختيار نمونـههـ اي پـژوهش) رعايت گرديد . جهـت جمـع آوري داد ه هـا از پرسـشنامهاي محقق ساخته براي هر يك از دانشجويان استفاده شد كـهشامل: 1- مشخصات دموگرافيك شامل 10 سؤال بـرايدانشجو و پرستار 2- پرسشنامه مشكلات آمـوزش بـالينيدر بخش اطفال از ديدگاه دانشجويان كه شامل 20 سـؤالبود و براساس مقياس ليكرت (اصلاً نمره 1، كـم نمـره 2، تاح دودي نم ره 3، زي اد نم ره 4، خيل ي زي اد نم ره 5) نمرهگذاري شـده بـود. 3- پرسـشنامه مـشكلات آمـوزشباليني در بخش اطفال از ديدگاه فارغ التحصيلان پرستاريمشغول به طرح كه شامل 20 سؤال مـي باشـد و براسـاسمقياس ليكرت (اصلاً نمره 1، كم نمره 2، تاحـدودي نمـره3، زياد نمره 4، خيلي زياد نمره 5) نمرهگذاري شد . جهـتتعيين روايي پرسـشنامه از روش روايـي محتـوي اسـتفادهگرديد به اين صورت كه پرسشنامهها به 10 نفر از اعضاي هيأت علمي دانشكده پرستاري و مامايي داده شد و نظرات آنها مورد بررسي قرار گرفت. همچنين براي تعيين پايايياز روش آلفاي كرونباخ استفاده گرديـد كـه 91%=r مؤيـدپايايي پرسشنامه بود. جهت جمع آوري داد هها با مراجعه بهبخش اطفال و آشـنايي بـا دانـشجويان و توضـيح اهـدافپژوهش و كسب موافقت آن هـا ، پرسـشنا مه در اختيارشـانقرار گرفت و پس از تكميل جمعآوري شد. تجزيه و تحليل داده ها بـه وسـيله نـرم افـزار آمـاريSPSS v.18 و بـااستفاده از آمار توصيفي (جداول توزيع فراواني) انجام شد.

يافتهها

از مجمــوع 58 پرســشنامه 52 عــدد آن تكميــل و برگردانده شد. دانشجوياني كه در اين مطالعه شـركت كردنـدبيشترين مشكلات آموزش باليني در بخش اطفال را كمبـود امكانات رفاهي در بخش اطفال، عدم دسترسي بـه اينترنـت و سايت هاي علمي، كمبود مجلات معتبر علمي در حيطه اطفال در كتابخانه بيمارستان محل كارورزي، عدم حمايـت مربيـان باليني از دانشجو در برابر پرسنل بخش اطفال، مناسب نبـودن محل كتابخانه بيمارستان براي مطالعـه ، برخـورد غيرمناسـب پرستاران بخش اطفال، برخورد غيرمناسـب پزشـكان بخـش اطفال، عـدم ارزشـيابي مربيـان از فعاليـت هـاي دانـشجويان براساس اهداف كارورزي بخش اطفال، غيرشفاف بيان شـدن اهداف كارورزي و طـرح درس بـاليني توسـط مربيـان ، عـدم توانايي مربيان در مديريت و اداره كارورزي برشمردند.
جدول 1- فراواني و درصد فراواني مشخصات دموگرافيك نمونه هاي پژوهش
درصد فراواني(فراواني) مشخصات دموگرافيك
(35) %62/5 مؤنث جنس
(21) %37/5 مذكر (30) %53/6 مجرد وضعيت تأهل
(26) %46/4 متأهل (50) %89/3 بومي منطقه
(6) %10/7 غيربومي (40) %76/9 خوابگاه محل سكونت
(7) %13/5 منزل شخصي (2) %3/8 منزل استيجاري در بوشهر (3) %5/8 رفت و آمد به شهرستان (3) %5/8 اولين بار تعداد دفعات حضور
در بخش اطفال
(36) %69/2 دومين بار (13) %25 سومين بار (8) %16/3 خيلي زياد علاقه به رشته پرستاري
(20) %40/8 زياد (16) %32/7 متوسط (5) %10/2 عدم علاقه
٧۵
جدول 2- فراواني (درصد فراواني) ديدگاه واحدهاي پژوهش نسبت به مشكلات آموزش باليني در بخش اطفال
اصلاً كم تاحدودي زياد خيلي زياد گويه ها
(%5/8) 3 (%25) 13 (%42/3) 22 (%19/2) 10 (%7/7) 4 علاقه به كارآموزي در بخش اطفال
(%3/8) 2 (%3/8) 2 (%36/5) 19 (%46/2) 24 (%9/6) 5 اعتماد به نفس جهت انجام مراقبت پرستاري براي كودك
(%21/2) 11 (%19/2) 10 (%34/6) 18 (%19/2) 10 (%5/8) 3 برخورد مناسب پرسنل بيمارستان (پرستار)
(%32/7) 17 (%17/3) 9 (%30/8) 16 (%15/4) 8 (%3/8) 2 برخورد مناسب پرسنل بيمارستان (پزشك)
(%5/8) 3 (%1/9) 1 (%13/5) 7 (%63/5) 33 (%15/4) 8 مناسب و محترمانه بودن ارتباط مربيان
(%3/8) 2 (%5/8) 3 (%32/7) 17 (%48/1) 25 (%9/6) 5 ميزان مهارت باليني مربيان
(%1/9) 1 (%7/7) 4 (%34/6) 18 (%48/1) 25 (%7/7) 4 حساسيت مربيان نسبت به يادگيري و پيشرفت باليني
(%1/9) 1 (%5/8) 3 (%40/4) 21 (%44/2) 23 (%7/7) 4 توانايي مربيان در پياده كردن دانش هاي تئوري در بالين
(%1/9) 1 (%3/8) 2 (%46/2) 24 (%42/3) 22 (%5/8) 3 توانايي مربيان در مديريت و اداره كارآموزي
(%11/5) 6 (%17/3) 9 (%34/6) 18 (%30/8) 16 (%5/8) 3 ارزشيابي مربيان از دانشجويان براساس اهداف كارآموزي
(%9/6) 5 (%19/2) 10 (%40/4) 21 (%23/1) 12 (%7/7) 4 شفاف بيان شدن اهداف كارآموزي توسط مربيان
(%7/7) 4 (%13/5) 7 (%48/1) 25 (%25) 13 (%5/8) 3 انطباق فعاليت باليني با آموزش هاي تئوري ارايه شده در كلاس
(%5/8) 3 (%15/4) 8 (%44/2) 23 (%28/8) 15 (%5/8) 3 دادن فرصت كافي به دانشجو جهت انجام مراقبت هاي پرستاري
(%1/9) 1 (%13/5) 7 (%32/7) 17 (%44/2) 23 (%7/7) 4 دادن استقلال در حين انجام مراقبت هاي پرستاري توسط مربيان
(%21/2) 11 (%17/3) 9 (%28/8) 15 (%23/1) 12 (%9/6) 5 حمايت مربيان در برابر پرسنل بيمارستان (پرستار و پزشك)
(%19/2) 10 (%32/7) 17 (%32/7) 17 (%9/6) 5 (%5/8) 3 مناسب بودن محل كتابخانه بيمارستان براي مطالعه
(%23/1) 12 (%34/6) 18 (%32/7) 17 (%7/7) 4 (%1/9) 1 كافي بودن مجلات علمي در حيطه اطفال در كتابخانه بيمارستان
(%19/2) 10 (%32/7) 17 (%34/6) 18 (%11/5) 6 (%1/9) 1 دسترسي به اينترنت و سايت هاي علمي در بيمارستان
(%46/2) 24 (%28/8) 15 (%17/3) 9 (%5/8) 3 (%1/9) 1 رضايت از امكانات رفاهي بخش اطفال
(%17/3) 9 (%7/7) 4 (%21/2) 11 (%26/9) 14 (%26/9)14 نزديك بودن دانشكده به بيمارستان در جهت بهبود كارورزي

بحث

براساس نتايج مطالعه حاضر كمبود امكانات رفـاهيدر بخش اطفال به عنوان يكي از اساسي تـرين مـشكلاتآموزش باليني از ديدگاه دانشجويان و دان شآموختگان ذكرگرديد كه در مطالعهاي كه توسط عابديني و همكاران انجام شد هم 2/71% از دانشجويان كمبود امكانات رفـاهي را بـه عنوان مانعي جهت دستيابي به اهـداف مـشكلات آمـوزش باليني ذكر كردند (9). به هر حال طبق نتايج ايـن مطالعـه و مطالعـات ديگـر بايـد تـدابيري اتخـاذ شـود تـا امكانـات و تسهيلات رفـاهي بيـشتر همچـون فـضاي مناسـب بـراي استراحت دانشجويان در اين بخش فراهم شود. دانـشجويان مورد مطالعه در اين پژوهش عدم حمايت مربيـان بـاليني از دانشجو را به عنوان يكي از مشكلات آمـوزش بـاليني ذكـر نمودنـد. در مطالعـه اي كـه بـرروي دانـشجويان پرسـتاري دانشگاه علوم پزشكي اصفهان انجام شد شـركت كننـدگان مطالعه مدعي بودند كه مربياني اثربخش ترند كه توانسته اند در محيط بالين؛ حمايت بيشتري را براي دانشجويان فراهم نمايند. آنان معتقد بودند ارتباط مناسـب از جانـب مربـي و رعايت احترام و تقويت اعتماد به نفس دانـشجو مـي توانـد چنين حمايتي را برايشان فراهم نمايد تا در سايه آن بتوانند
٧۶
با اطمينان خاطر بيشتري به يادگيري تجارب تازه بپردازنـد (12). همچنين در مطالعاتي ديگر نيز بر اهميت حما يـت از دانشجويان پرستاري در محيط بالين تأكيد شده است (13).
اين نتايج حاكي از اهميت بررسـي نحـوه ارتبـاط مربـي بـا دانشجو در محيط باليني بخش اطفال مي باشد. يكي ديگر از مـشكلات آمـوزش بـاليني از ديـدگاه دانـشجويان برخـورد نامناس ب ب ا آن ه ا ذك ر گردي د. در مطالع ه خرس ندي و خسروي، عدم هماهنگي كاركنـان بيمارسـتان بـا مربـي و دانشجو و عدم رعايت حقوق فردي و عدم ارتبـاط مناسـب پرسنل بيمارستان با مربي و دانشجو، از مهم ترين مشكلات آموزش باليني بوده است (14). آموزش اثربخش به ويـژه در محيط بالين مستلزم وجود پارامترهـاي مختلفـي اسـت كـه يكي از اين پارامترها جو حاكم بـر فـضاي آموزشـي اسـت .
فضاي آموزشي توأم با ارتباط و احترام متقابل باعث كـاهش استرس و ارتقاء اعتماد به نفس در فراگيران مي گردد كه اين امر نه تنها يادگيري آن ها در بالين را تسهيل مـي كنـد بلكـه باعث احساس رضايت و خرسـندي نـسبت بـه بـالين و نيـز احساس علاقه مندي به محيط بـالين و كـار بـا بيمـاران در آن ها مي گردد كه خود مي تواند منجر به ارايه مراقبـت هـاي اثربخش تر به بيماران گردد (15). از ديگر مشكلات آموزش
بـاليني در بخـش اطفـال نامناسـب بـودن محـل كتابخانـه بيمارستان براي مطالعه و عدم منابع علمي معتبـر در حيطـه بخش اطفال بود كه دانشجويان به آن اشاره داشـتند كـه بـا نتايج ساير مطالعات نيز هم خواني دارد (16). براي يـادگيري حداقل ضرورت ها، بايـد منـابع و امكانـاتي از قبيـل مـولاژ ، كتابخانه، كتاب هاي مرجع، اينترنـت و سـايت هـاي علمـي معتبــر و همچنــين محلــي جهــت ارايــه كنفــرانس هــاي دانشجويي در زمان كارآموزي در اختيار دانـشجويان باشـد . يكي از مشكلاتي كه در اين مطالعه توسط دانـشجويان بـه صورت خاص مشخص گرديد نزديك بودن بيمارستان محل آموزش باليني به دانشكده محل تدريس در بهبـود وضـعيت كارآموزي و كارورزي بود. در واقع مي توان اين طور گفت كه اكثر دانـشجويان و اسـاتيد در سـاعت هـاي بعـدازظهر نيـز كلاس داشته و مجبورند پس از طي ساعات آموزش بـاليني به محل دانشكده خود باز گردند، كه اين موضوع همـراه بـا بعد مسافت مشكل را به صورت مـشخص و قابـل طـرح در آورده است كه در اين رابطه صاحب نظران بايد ايـن نكتـه را مدنظر خود قرار دهند. به عقيده محققين يكي از چالش هاي اصــلي فــراروي مربيــان آمــوزش بــاليني و نيــز يكــي از چـالش هـاي اصـلي آمـوزش در بـالين ارزشـيابي عملكـرد دانشجويان در عمل مي باشد (17). بخش مهمي از فرآينـد آموزشي، ارزشيابي پيشرفت تحصيلي يـا ارزشـيابي م يـزان يادگيري دانشجويان اسـت . لـذا مـي با يـست از تناسـب و سازگاري روش هاي ارزشـيابي بـا اهـداف و يـژه يـادگيري اطمينان حاصل شود. براساس اطلاعات موجود، روش هاي ارزشيابي در آموزش پزشكي به ويژه آموزش باليني در غالب دانشكده هاي پزشكي يكنواخت و يكسان است و روش هاي مرسوم علاوه بر عدم تناسب با اهداف آموزشي، در سنجش مهارت هاي عملي دانشجويان كارآمد نمي باشد (18). در اين مطالعه نيز دانشجويان شركت كننده در مطالعه اظهار داشتند كه ارزشيابي از فعاليت هـاي بـاليني آنـان براسـاس اهـداف

153187157423

منابع
كارورزي صورت نمي گيرد. يكي ديگر از حيطـه هـاي مـورد بررسي در اين مطالعه اهداف و برنامههاي آموزشي از ديدگاه دانشجويان بود. به عقيده محققين يكي از موارد بسيار مهـم در فرآيند يادگيري كه جزء لاينفك آموزش به شمار مي رود، مشخص نمودن اهداف مي باشد. در مطالعه اي كه توسط براز پردنجاني و همكاران انجام گرديد، اكثر دانـشجويان معتقـد بودند كه شرح وظايف دانشجو مـشخص مـي باشـد ، امـا در مطالعه ضيغمي و همكـاران (1383) يكـي از اساسـي تـرين مشكلات آموزش باليني از نظر دانشجويان مشخص نبـودن شرح وظايف و بيان نشدن اهداف كارورزي به صورت شفاف بود (15) كه با نتايج اين مطالعه هم خواني دارد.

نتيجهگيري

براساس نتايج اين مطالعـه، بـه نظـر مـي رسـد كـه وضعيت آموزش بـاليني دانـشجويان پرسـتاري در بخـشاطفال نيازمند تأمين امكانات آموزشي و رفاهي، تجهيـزاتباليني، تـدوين برنامـههـ اي آمـوزش متناسـب بـا اهـدافآم وزش ب اليني، ب ازنگري فرآين دهاي ارزش يابي ب اليني دانشجويان در بخش اطفال، بـازنگري در نحـوه ارتبـاط وبرخورد مربيان، پرستاران و پزشكان با دانشجويان و ارتقايعملكرد مربيان باليني مي باشد. لذا وضعيت موجود آموزشباليني در بخش اطفال براي حركت در مسير بهبود كيفيتنيازمنـد توجـه بيـشتر از سـوي برنامـه ريـزان و مـسؤولين مربوطه مي باشد.

تشكر و قدرداني
در نهايت پژوهـشگر برخـود لازم مـي دانـد نهايـتسپاس و تشكر خود را از تمامي دانـشجوياني كـه در ايـنمطالعه شركت كردنـد و همچنـين از مـسؤولين دانـشكدهپرستاري و مامايي بوشهر به عمل آورد.

– Zahiri M, Torabipour A. Assessment of Field Training Programs in Graduates of Health Services Management in Ahwaz Jondishapour University of Medical Sciences. Journal education of Medical Sciences. 2011; 11(2): 183-90.
– Vanaki Z, Ghasemi HS, Amini R. The effect of implementing BARS method on student nurses managerial skills in nursing management practicum. Iran journal of nursing. 2008; 21(54): 93-103.
– Sharif F, Masoumi S. A qualitative study of nursing student experiences of clinical practice. BMC Nursing. 2005; 4(6): 1-7.
– Pearcey P, Draper P. Exploring clinical nursing experiences: Listening to student nurses. Nurse Education Today. 2008; 28: 595-601.
– Maslakpak M, KHalilzadeh H. Nursing Students’ Perspectives on Effective Clinical Education. Iranian Journal of Medical Education. 2011; 11(7): 718-27.
– Chan C, Winnie KW, Fong D. Hongkong Baccalaurete Nursing students Stress And Their Coping Strategies In Clinical Practice. Journal of Professional Nursing. 2009; 25(5): 307-13.
– Tracy L-J, Kerry H, Dempsey J, Yeun-Sim Jeong S, Noble D, Norton CA, et al. The ‘five rights’ of clinical reasoning: An educational model to enhance nursing students’ ability to identify and manage clinically ‘at risk’ patients. Nurse Education Today. 2010; 30: 515-20.
– Sabeti F, Akbari-nassaji N, Haghighyzadeh M. Nursing Students’ Self-Assessment Regarding Clinical Skills Achievement in Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences. Iranian Journal of Medical Education. 2009; 11(5): 506-15.
– Abedini s, Abedini s, Aghamolaei t, Kamjou a. Problems of clinical education of nursing students and Midwifery in Hormozgan university of Medical Science. Hormozgan Journal of Medical. 2009; 12(4): 249-53.
– Hanifi N, Parvizy S, Soodabeh J. Nursing Challenges inMotivating Nursing Students through Clinical Education: A Grounded Theory Study. Nursing Research and Practice. 2012: 1-7.
– Al-Qaaydeh S. Exploratory Factor Analysis of the Pediatric Nursing Student Clinical Comfort and Worry Assessment Tool. Journal of Pediatric Nursing. 2012; 27: 39-43.
– Alavi M, Abedi H. Nursing Students’ Experiences and Perceptions of Effective Instructor in Clinical Education. Iranian Journal of Medical Education. 2008; 7(2): 325-34.
– Watson R, Stimpson A, Topping A, Porock D. Clinical competence assessment in nursing: a systematic review of the literature. J Adv Nurs. 2002; 39(5): 421-31.
– Khorsandi M, Khosravi S. Clinical education from the viewpoints of nursing and midwifery school students of Arak. Rahavard Danesh. 2001; 5(1): 29-32.
– Baraz Pordanjani S, Fereidooni Moghadam M, Loorizade M. Clinical Education Status According to the Nursing and Midwifery Students’ Point of View. Tehran University of Medical Sciences. 2008; 5(2): 102-11.
– Hadizadeh F, Firoozi M, Shamaeyan Razavi N. Nursing and Midwifery Students Perspective on Clinical Education in Gonabad University of Medical Sciences. Iranian journal of medical education.
2005; 5(1): 70-7.
– Wotton K, Gonda J. Clinician and student evaluation of a collaborative clinical teaching model. Nurse Educ Pract. 2004; 4(2): 120-7.
– Bahreini Toosi MH, Modabber Azizi MJ, Kaveh Tabatbaie MS, Ebrahimzadeh S, Bahreini Toosi V, Bahreini Toosi K. Medical Students’ Viewpoints about the Evaluation Methods at Internship Stage (Mashad University 2001). Iranian Journal of Medical Education. SUMMER 2002; 45(76): 97-103.
Nursing students’ views on problems in clinical education in the pediatric ward in Bushehr University of Medical Sciences

Jahanpour F (Ph.D) – Zarei A (B.Sc) – Ravanipour M (Ph.D) – Razazan N (B.Sc) – Hoseini S (B.Sc).

Abstract
Introduction: Clinical education is the most important part of nursing education and is expected to provide the students with necessary clinical skills. Nursing students face with many clinical education problems in pediatric ward. This study aimed to investigate the clinical education problems in pediatric ward.
Method: This cross-sectional study was performed on forth year students and graduate nurses affiliated to Bushehr University of medical sciences. Methods of sampling were census. Data gathering tool was a questionnaire consist of two parts: 1 – Demographic characteristics 2 – Inventory problems of clinical education in pediatric ward. Reliability and validity of the questionnaire were measured. Data analyzed using SPSS version 18.
Results: The most important difficulties in clinical education from the students’ viewpoint were deficiency of facilities, lack of access to the Internet, lack of pediatric scientific journals in the hospital library, unsuitable hospital library location, and lack of students’ evaluation based on training objectives by clinical educators, unclear curriculum and training objectives by clinical educators.
Conclusion: It is recommended that nursing education administrators and planners improve students’ learning and motivation by application of the results of this research.

Key words: Clinical education, pediatric ward, nursing students, nursing graduates

Received: 2 November 2013 Accepted: 11 March 2014

00



قیمت: تومان


پاسخ دهید