00

به نام خداوند جان و خرد
مجله آموزش پرستاري
فصلنامه علمي – پژوهشي انجمن علمي پرستاري ايران
دوره دوم – شماره 4 (پياپي 6) – زمستان 1392

صاحب امتياز: انجمن علمي پرستاري ايران
مدير مسؤول و سردبير: دكتر فاطمه الحاني
مدي ر اجرايي: دكتر آذر طل
شماره پروانه انتشار وزارت ارشاد اسلامي: 4823/94 مورخ 20/2/91
شماره استاندارد بين المللي: 2322-3812
شماره بين المللي نشريه الكترونيكي: 4428-2322 e-ISSN

شوراي نويسندگان (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيلپور بندبني، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي گيلان
دكتر فاطمه الحاني، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر منير انوشه، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر زهره پارسا يكتا، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حميد پيروي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدعلي چراغي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي حسيني، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر سيده فاطمه حق دوست اسكويي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدرضا حيدري، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر ناهيد دهقاننيري، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر ناهيد رژه، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر سادات سيدباقر مداح، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر نعيمه سيدفاطمي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر آذر طل، دكتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر عباس عبادي، دانشيار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقيهاﷲ
دكتر عباس عباسزاده، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دكتر شهرزاد غياثونديان، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر علي فخرموحدي، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي سمنان
دكتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر انوشيروان كاظم نژاد، استاد گروه آمار زيستي دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عيسي محمدي، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر ندا مهرداد، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر حسن ناوي پور، استاديار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويس مرادي – عليرضا قريب
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحهآرايي: فرشته حيدري
طراح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علمي پرستاري ايران
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و مامايي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: [email protected] , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 2 شماره 4 (پياپي 6) زمستان 1392، 71-63 بررسي روايي و پايايي نسخه فارسي پرسشنامه خودپنداري حرفه اي پرستاران
(NSCQ)

زهره باديه پيماي جهرمي1، ساره كشاورزي2، ايران جهان بين3

چكيده

مقدمه: خودپنداري حرف هاي پرستاران به عنوان اطلاعات و عقايدي است كه پرستاران راجع به نقـش خـود، ارزشهـ ا ورفتارهايشان دارند . براي درك بهتر پرستاران و حل بحـران پرسـتاري، نيـاز بـه توسـعه ابـزاري اختـصاصي بـراي انـدازه گيـريخودپنــداري حرفــه اي پرســتاران وجــود دارد. پرســشنامه خودپنــداري حرفــه اي پرســتاران (Nurse Self-Concept Questionnaire: NSCQ) كه توسط Cowin و همكاران تهيه و تنظيم شده است جهت ارزيـابي خودپنـداري حرفـه اي پرستاران استفاده مي شود. هدف از انجام اين پژوهش اعتبارسنجي نسخه فارسي اين پرسشنامه و آمادهسازي آن به عنـوان يـكابزار در ارزيابي خودپنداري حرفه اي پرستاران در جمعيت ايراني مي باشد.
روش: در اين پژوهش مقطعي تحليلي از نوع روان سنجي و اعتباريابي آزمـون 200 پرسـتار شـاغل در بيمارسـتان هـ اي وابسته به دانشگاه علوم پزشكي جهرم در سال 1391 به روش سرشماري وارد مطالعه شدند و پرسشنامه خودپنداري حرفـهاي راتكميل نمودند . سنجش پايايي پرسشنامه به روش دو نيمهسازي و ضريب آلفاي كرونباخ صورت گرفت. جهـت سـنجش روايـياين پرسشنامه نيز از تحليل عاملي اكتشاف روايي سازه و ضريب همبستگي اسپيرمن براون استفاده شد.
يافتهها: ضرايب همبستگي اسپيرمن براون و آلفاي كرونباخ به ترتيب 84/0 و 97/0 به دست آمد. نتايج تحليـل عـامليبه كمك روش مؤلفههاي اصلي و با استفاده از چرخش اكوامكس نشان داد كه اين پرسشنامه داراي شـش عامـل عـزت نفـسپرستاري، ارتباطات، رهبري، دانش، مراقبت و ارتباط با همكارانمي باشد. اين عوامل بيش از 63/76% از واريانس كـل را تبيـينمي كنند. روايي سازه زيرمقياسهاي اين پرسشنامه نيز با يكديگر تأييد شد . دامنه اين ضرايب از 41/0 تا 75/0 در نوسـان بـود و كليه آن ها معنادار بودند.
نتيجهگيري: به طور كلي پرسـشنامه خودپنـداري حرفـهاي پرسـتاران كـوين مـيتوانـد ابـزاري روا و پايـا در ارزيـابيخودپنداري حرف هاي پرستاران ايراني باشد. پيشنهاد مي شود در مطالعات آتي محققان برروي نمونه هاي بيشتر و گروه هاي مختلف تمركز داشته باشند.

كليد واژه ها: پرسشنامه، خودپنداري، پرستاري، روايي، پايايي

تاريخ دريافت: 4/8/1392 تاريخ پذيرش: 27/12/1392

– مربي گروه پرستاري، دانشكده پرستاري، دانشگاه علوم پزشكي جهرم، جهرم، ايران
– استاديار گروه اپيدميولوژي، دانشكده بهداشت، دانشگاه علوم پزشكي شيراز، شيراز، ايران (نويسنده مسؤول)
[email protected] :پست الكترونيكي
– مربي گروه پرستاري، دانشكده پرستاري و مامايي فاطمه (س)، دانشگاه علوم پزشكي شيراز، شيراز، ايران
مقدمه

امروزه پرستاري به عنوان يك رشته مـستقل در نظـرگرفته مي شود و توسعه برنامههاي آموزش پرستاري در مقطع كارشناسي و كارشناسي ارشد تا حد زيادي وضعيت اجتمـاعيپرستاران را بهبود بخشيده است (1) اما علي رغم تـلا ش هـ اي انجام شده كمبود شديد پرستار و ترك خدمت بالاي آنان يكمعضل جهاني است (2). نتايج مطالعات گونـاگون نـشان دادهاست كه در ايران نيز اين مسأله وجـود دارد حتـي در مطالعـهحريري و همكاران ميل به ترك خـدمت در پرسـتاران مـوردبررسي نسبت به پرستاران خارج از ايران بيشتر بوده است (3).
در مطالعه آتش زاده شوريده و همكاران نيز قصد ترك خدمت پرستاران آي سي يو زياد بود (4). در مطالعـه ديگـري كـه بـهبررسي نظرات دانشجويان پرستاري نسبت به حرفه پرسـتاريمي پرداخت نيز بيش از نيمي از دانشجويان پرستاري با تـركاين حرفه موافق بودند و تصميم به تغيير رشته يـا انـصراف ازرشته پرستاري داشتند (5).
مطالعات زيادي براي حل مسأله كمبود پرستار و به صورت اختصاصيتر حفظ پرسـتاران انجـام شـده كـه بـرعوامل مهم اشتغال مانند عـدم رضـايت شـغلي ، اسـترس،فرسودگي شغلي و مشكل استخدام متمركز گرديده اسـت.
اين درحالي اسـت كـه درك پرسـتاران از خـود در محـيطكاري پرستاري يك عامل مهـم در تبيـين بحـران نيـروي پرستاري است كه براي درك بهتر بحران در اين حرفه بـهديدگاه جديدي نسبت به خودپنداري حرف هاي پرستاران نياز دارد (6). در همــين موضــوع نتــايج مطالعــهCowin و همكــاران نــشان داده اســت كــه خودپنــداري حرفــه اي پرستاران در مقايسه بـا رضـايت شـغلي تـأثير بيـشتري درمانــدن آنــان در حرفــه پرســتاري دارد (7). در حقيقــت پرستاران بايد ارزش كاري را كه انجـام مـي دهنـد و ارزشحرفه اي را كه در آن مشغول هستند بدانند (8).
اين كه هر فرد چگونه درباره خـود فكـر و احـساسمي كند براساس دركي است كه از خـود دارد. ايـن ايـده را مي توان در زندگي كاري نيز صادق دانست كه بـه موجـبآن چگونگي درك فرد از خود حرفهاي، ديدگاه فرد نـسبتبه خود را تحت تأثير قرار مـي دهـد و بـا آنچـه در زنـدگي كاري به آن دست مي يابد ارتباط دارد (9).
خودپنـ داري حرفـ ه اي ((professional self-concept در صد سال گذشته يكـي از نگرانـيهـ اي علـم و
۶۴
دانش در حرفههاي مختلـف بـوده اسـت (10) و ارتقـاء آن بـهعنوان يك هدف مهم در آموزش و مراقبتهاي بهداشت روان،به صورت جهاني مورد تأييد قرار گرفته است كه اهميـت آن درمطالعات حرفه هاي بهداشتي نيز شناخته شده است (11).
خودپنداري پرستاران به عنوان اطلاعات و عقايدي استكه آنها راجع به نقش خود، ارز ش ها و رفتارهايشان دارنـد (12) و نگرشي است از تجربياتي كه باعث ارتقاء هويت حرفه اي فـردمي گردد (13) و در ايجاد حس حرفهاي گرايي و اعتبار بخشيدنبه آن بسيار مهـم اسـت (14). زيـرا پرسـتاران بـا خودپنـداريحرفهاي منفي حرفه پرستاري را به عنـوان حرفـهاي نا رضـايتبخش و غمانگيز توصيف مي نماينـد و شايـستگي خـود را نيـزكمتر مي دانند (1) در حالي كه اگر تصور فرد نسبت به حرفه اش مثبت باشد، از نظر رواني آمادگي بيشتري براي قبول مسؤوليت حرفه اي خواهد داشت (15).
در حقيقت خودپنداري پرستاران به عنـوان يكـي ازانـواع خودپنـداري حرفـه اي نـه تنهـا نـشان دهنـده درك پرستاران از صلاحيتهاي حرف هاي خـود مـي باشـد، بلكـهمهارتهاي عملـي كـه بـراي مراقبـت از بيمـار ضـروريمي باشد را نيز توصيف مي نمايد (16). از اين رو مهم اسـتكه پرستاران چگونه به خود نگاه مي كنند، نگرششان نسبتبه خود چيست، چه ويژگي هايي را دوسـت دارنـد و ارتبـاطآن ها با بيماران چگونه است (17).
در حرفه پرستاري كه لازم اسـت افـراد نـه تنهـا از لحاظ علمي و عملـي شايـسته باشـند بلكـه در مراقبـت ازبيمار جامع نگر باشند و بتواننـد بيمـار خـود را اداره نماينـد، دانش مربوط به خودپنداري پرستاران براي ادامه پيـشرفت و رشد اين حرفه بسيار مهم خواهد بـود و نيـاز بـه توسـعهابزاري اختصاصي براي انداز هگيـري خودپنـداري حرفـهاي پرستاران ايرانـي بـراي درك بهتـر آنـان و يـك راه حـل احتمالي بحران كمبود پرستاري وجود دارد.
پرسشنامههاي خودپنـداري موجـود نظيـر پرسـشنامهخودپنداري راجرز و پرسشنامه خودپنداري بك جهت سنجشخودپنداري شخـصي و پرسـشنامههـ اي عـزت نفـس ماننـدپرسشنامه عزت نفس روزنبرگ و كوپراسميت به منظور تعيينميزان پذيرش خود و احترام فرد به خـود مـورد اسـتفاده قـرارمي گيرد در حالي كه به پرسشنامه اي جهت بررسي خودپنداري حرفهاي و درك فرد از خود به عنوان يك پرستار نيـاز اسـت. پرســـــشنامه اختـــــصاصي خودپنـــــداري پر ســـــتاري (Professional Self-Concept of Nursing Instrument: PSCNI) در ســ ال 1992 توســ ط Arthur توسعه يافت كه با 27 سؤال خودپنـداري حرفـهاي پرسـتاران را در سـه بعـد عملكـرد حرفـه اي، رضـايتمندي و ارتباطات مورد بررسي قرار مي داد (18). پـس از آن، بـا ادامـهتحقيقات پرسشنامه اختصاصي خودپنداري حرفه اي (Nurse Self-Concept Questionnaire: NSCQ) توسط
Cowin و همكــاران (9) بــه منظــور ســنجش و ارزيــابيخودپنداري حرف هاي پرستاران براساس يك مدل چند بعدي وداراي سلسله مراتب از خودپنداري تنظيم گرديد كه بـه طـور خاص با شش جزء عزت نفس پرسـتاري، ارتباطـات، دانـش، مراقبـت، رهبـري و ارتبـاط بـا همكـاران تعريـف مـي شـود (7،9و11). اين پرسشنامه نه تنها درك پرستاران از احـساساتحرفهاي آنان را توصـيف مـي نمايـد بلكـه اعتمـاد بـه نفـسپرستاران را در برقراري ارتباط با ديگر همكـاران، يـادگيري واستفاده از دانش و عملكردهاي باليني در مراقبت از بيمار موردبررسي قرار مـي دهـد و بـر همـين اسـاس بـه عنـوان يـكپرسشنامه جامع جهت بررسـي خودپنـداري پرسـتاري مـورداستفاده قرار مي گيرد و در حال حاضر جديدترين و كامل تـرينپرسشنامه خودپنداري حرفه اي پرستاري مي باشد.
اين پرسشنامه به زبـان هـ اي گونـاگون ترجمـه شـده(1و19) اما براساس بررسيهاي انجام شـده در سـايتهـ اي
Medlib, SID Google Scholar,
IranMedex, Magiran ت اكنون ب ه زب ان فارس ي برگردانده نشده است و مطالعه اي در خصوص روان سـن جي و ساختار عاملي اين پرسشنامه در ايران صورت نگرفته اسـت.
لذا هدف مطالعه حاضر ترجمه و تعيين روايي و پايايي گونـهفارســي پرســشنامه خودپنــداري حرفــه اي پرســتاران و آمادهسازي آن به عنوان يك ابزار جامع در تحقيقات مربـوطبه ارزيابي خودپنداري حرفه اي پرستاران مي باشد.

روش مطالعه

اين مطالعـه ، مطالعـهاي مقطعـي تحليلـي از نـوع روان سنجي و اعتبار يـابي آزمـون اسـت كـه در قـدم اول نسخه انگليسي پرسشنامه خودپنداري حرفه اي پرستاران به فارسي تبديل شد. جهت ترجمه نسخه انگليسي پرسشنامه مذكور كه يك پرسشنامه اختصاصي است، پس از مكاتبـهبا طراح آن و اخذ مجوز لازم از روش ترجمـه مـستقيم و معكــوس (forward-backward translation)
۶۵
استفاده گرديد. در اين روش ابتدا نسخه اصلي توسط چهار مترجم مستقل به طور هم زمان به فارسـي ترجمـه شـد وسپس نسخه مورد تأييد مجدداً توسط دو مترجم مستقل از مترجمان مرحله نخست به زبان انگليسي برگردانده شـد ودر پايان، نسخه نهايي مورد استفاده در اين مطالعه پس از بررسي و اعمال نظرات 10 تـن از اعـضاي ه يـأت علمـي دانشكده پرستاري جهرم و شيراز از نظر روايي محتـوايي وتناسب سؤالات با فرهنگ ايراني تدوين گرديد.
پرسشنامه خودپنـداري حرفـه اي پرسـتاران سـاخته Cowin و همكاران (2001) شـامل 36 سـؤال در شـشبعد عزت نفس پرستاري (سؤالات 6-1)، مراقبت (سؤالات 12-7)، دانـش (س ؤالات 18-13)، ارتب اط ب ا همك اران
(سؤالات 24-19)، ارتباطات (سـؤالات 30-25) و رهبـري
(سؤالات 36-31) مي باشد. هر يك از سؤالات به صـورتمثبت بيان شده و براساس مقيـاس رتبـ هاي نمـره 1 تـا 8 تعلق ميگيرد. در مجموع نمره هر فرد از 36 (كمترين) تـا288 (بيشترين) مـي باشـد كـه هرچـه نمـره بيـشتر باشـدخودپنداري بهتر است. قابل ذكر است كه نمـره ك لـي هـربعد براساس نمره به دست آمده در آن بعد تقسيم بر تعـدادسؤالات مطرح شده در آن محاسبه مي گردد (11و20).
جامعه آماري اين پـژوهش را 200 پرسـتار شـاغل دربيمارستانهاي وابسته به دانشگاه علوم پزشكي جهرم در سال1391 تشكيل دادند كه به روش سرشماري وارد مطالعه شدندو پرسشنامه خودپنداري حرف هاي پرستاري را تكميل نمودند.
به جهت رعايت ملاحظات اخلاقي پژوهشگر اهـدافرا به واحدهاي تحت مطالعه توضيح و به آنـان اطمينـان دادكه اطلاعات محرمانه باقي ميماند و پرسشنامه بـدون ذكـرنام تكميل مـي گـردد و قبـل از تكم يـل پرسـشنامه توسـطپرستاران نيز از تك تك آنان رضايت آگاهانه براي شركت در پژوهش اخذ گرديد و اطلاعـات مربـوط بـه آن دسـته ازافراد كه مايل به شركت در مطالعه نبودند جمع آوري نگرديد.
به منظور تعيين پايايي پرسشنامه از روش تعيين ثبات داخلي ابزار استفاده شد. ثبات داخلي ابزار شاخصي است كـه نشان مي دهد سؤالات تشكيل دهنده يك ابزار چه مقـدار بـا هم مرتبط و يا همگون هستند در اين روش، ابزار مورد نظر در صورتي از پايايي قابل قبول برخوردار اسـت كـه ضـريب آلفاي كرونباخ آن 7/0 و يـا بيـشتر باشـد (21). همچنـين بـابهرهگيري از شاخص ضـريب همبـستگي اسـپيرمن- بـراونضريب پايايي پرسشنامه مذكور به روش دو نيمهسازي بـرايكل مقياس و هر يك از دو نيمه برآورد شـد. در حـالاتي كـهتعداد سؤالات پرسشنامه زياد باشـد از ايـن شـاخص اسـتفادهمي شود (22). اين آزمون يك بار با گـروه واحـدي از آزمـونشوندگان اجرا مي شود و سپس آن را به دو نيمه تقسيم كـرده به اين صورت كه سؤالات فرد و زوج جدا شده و سپس جهتمحاسبه ضريب پايايي در اين روش، همبستگي بين نيمههاي آزمون محاسبه مي گردد (22). جهت بررسي روايي پرسشنامهمورد نظر از روش ساختار عاملي اكتشافي (Exploratory Factor Analysis) با روش تحليل مؤلفه هـ اي اساسـي
(Principal Component Analysis) استفاده شـدكه مقـادير ويـژه (Eigen Value) بزرگتـر از يـك معيـارانتخاب م ؤلفهها بوده است. علاوه بـر تحليـل عـاملي جهـتبررسي روايي پرسشنامه از نوعي روايي سازه (inter-item reliability) و مقايسه گروههاي شناخته شده نيز اسـتفادهگردي د. در اي ن روش ض رايب همبـستگي پيرس ون مي ان زيرمقياس ها محاسبه مي گردد و ضريب همبستگي 4/0 و يا بيشتر به عنوان همبستگي مناسب در نظر گرفتـه مـي شـود .
كليه تحليل ها توسط نرم افزار SPSS v.19 صورت گرفت.

يافتهها

در مطالعـه حاضـر مجموعـاً 200 پرسـتار شـركتكردند كه ميـانگين سـن و سـابقه كـار آنهـ ا بـه ترتيـب 5/1±32 و 35/6±82/7 بود . بيشتر آنها مؤنـث (9/61%) و متأهل (2/81%) بودند. 92% پرستاران مدرك كارشناسيپرستاري داشتند. در بررسـي پا يـايي پرسـشنامه ، از روش ثبات داخلي ابزار و محاسبه ضريب آلفاي كرونبـاخ بـراي كل پرسشنامه و همچنين در هـر يـك از ابعـاد بـه طـورجداگانه استفاده شد. براساس يافته هاي مطالعـه ضـرايب آلفـاي كر ونبـاخ بـراي كـل پرسـشنامه 97/0 و در ابعـادخودپنداري پرستاري 96/0، دانـش 91/0، مراقبـت 91/0، رهبري 91/0، ارتباط با همكـاران 92/0 و ارتباطـات 94/0 برآورد شد . همچنـين بـا بهـرهگيـري از شـاخص ضـريبهمبستگي اسپيرمن – بـراون ضـريب پايـايي بـه روش دونيمهسازي براي كل مقياس 84/0 و براي نيمـه اول و دومبه ترتيب 96/0 و 95/0 برآورد شد. جهـت بررسـي روايـيپرســشنامه خودپنــداري حرفــه اي، روش تحليــل عــاملي اكتشافي به كار گرفتـه شـد و بـراي تحليـل عوامـل ايـنپرسشنامه روش تحليل مؤلفههاي اصلي و روش چـرخش
۶۶
متعام د از ن وع اك وامكس (Equamax) اس تفاده ش د.
شاخص هاي ارا يه شده در جدول شـماره 1 شـامل آزمـونكرويت بارتلت (Bartlett’s Test of Sphericity) و آماره كفايت نمونه برداري كيـزر ميـر الكـين (Kaiser-Meyer-Olkin) مي باشد.
از آنجايي كه براي يك تحليل عاملي مناسب در آزمـونكفايت نمونهبرداري ارز شهـ اي 7/0و بـالاتر نيـاز اسـت (23). يافتههاي اين جدول نشان دهنده مقادير معنـا دار (001/0<p) و مناسب (934/0(KMO= جهت تحليل عاملي مي باشـد . بـاتكيه بر يافتههـ اي معنـادار ايـن آزمـونهـ ا در تحليـل عوامـلاكتشافي با روش تحليل مؤلفههاي اصلي كه مقادير ويژه آنهـا بزرگتر از يك و معنادار بود ساختار 6 عامليCowin تأييد شدكه در مجموع 63/76% واريانس توسـط ايـن 6 عامـل تبيـينمي شود و بيشترين مقدار واريانس تبيين شده (52/49%) مربوط به عامل اول است كه گويه هاي اول تا ششم را شامل مي شود.
جدول شـماره 2 بارهـاي عـاملي، ميـزان اشـتراكمتغيرها (يا واريانس كل با ميزان اشتراك عاملي متغيرهـا)، مقادير ويژه و درصد واريانس تبيين شده توسط هر يـك ازعوامل را نشان مي دهد. حداقل بار عاملي قابل قبـول 5/0 در نظر گرفتـه شـده اسـت و بـر ايـن اسـاس عبـارات بـاهمبستگي بالاتر از 5/0 درون هر عامل قرار گرفتند.
همان گونه كه در جدول شـماره 2 مـشاهده مـي شـودتمامي ميزان اشتراك ها بالاتر از 63% است و بيـانگر توانـاييعاملهاي تعيين شـده در تبيـين واريـانس متغيرهـاي مـوردمطالعه است . تحليل عامل ي اكتشافي، اين پرسـشنامه را داراي36 گويه در 6 عامل نشان داد كه با نـسخه اصـليCowin سازگار است . تحليل عاملي نشان داد كـه گويـه هـ اي 1 تـا 6 روي عامل اول (عزت نفس پرستاري)، گويـههـ اي 7 تـا 12 روي عامل ششم (مراقبت)، گوي ههاي 13 تـا 18 روي عامـلچهارم (دانش)، گوي ههاي 19 تا 24 روي عامل پنجم (ارتبـاطبا همكاران )، گوي ههاي 25 تا 30 روي عامل دوم (ارتباطات) و
6 گويه 31 تا 36 روي عامل سوم (رهبري) بار گذاري شده اند.
سنجش روايي سازه اين پرسشنامه نيز با اسـتفاده از ضريب همبستگي پيرسون ميان زيرمقياسهاي آن صورتگرفت و همان طور كه در جدول شماره 3 مشاهده مي شـودكليه زير مقياسهـ ا داراي همبـستگي متوسـط يـا قـوي وارتباط معنادار با يكديگر هستند (001/0<p) و اين مطلـبنشان دهنده روايي سازه اين آزمون است.
جدول 1- آماره KMO و نتايج آزمون كفايت نمونه برداري كرويت بارتلت
0/934 آماره كفايت نمونهبرداري (KMO)
6519/92 آماره كاي دو
آزمون كرويت بارتلت

630 درجه آزادي p<0/001 p-value
جدول 2- بارهاي عاملي چرخش يافته، ميزان اشتراك، ارزش هاي ويژه و درصد واريانس تبيين شده توسط عوامل
ميزان اشتراك عامل 6 عامل 5 عامل 4 عامل 3 عامل 2 عامل 1 گويه عوامل استخراج شده
0/834 0/780 1 عزت نفس پرستاري
0/891 0/839 2 0/890 0/850 3 0/778 0/781 4 0/882 0/827 5 0/762 0/700 6 0/757 0/771 7 مراقبت
0/815 0/827 8 0/728 0/524 9 0/716 0/661 10 0/759 0/512 11 0/626 0/550 12 0/732 0/592 13 دانش
0/827 0/705 14 0/790 0/709 15 0/747 0/699 16 0/666 0/539 17 0/766 0/683 18 0/744 0/666 19 ارتباط با همكاران
0/731 0/548 20 0/722 0/567 21 0/812 0/700 22 0/826 0/725 23 0/714 0/610 24 0/811 0/773 25 ارتباطات
0/665 0/588 26 0/787 0/740 27 0/790 0/747 28 0/831 0/738 29 0/814 0/719 30 0/670 0/706 31 رهبري
0/759 0/754 32 0/770 0/819 33 0/767 0/787 34 0/658 0/751 35 0/752 0/765 36 1/08 1/14 1/54 2/47 3/71 17/83 ارزش ويژه
2/49 3/17 4/26 6/87 10/32 49/52 درصد واريانس تبيين شده
76/63 74/14 70/97 66/71 59/84 49/52 درصد تراكمي واريانس تبيين شده

جدول 3- همبستگي هر يك از عوامل خودپنداري حرفه اي پرستاران با يكديگر
رهبري ارتباطات ارتباط با همكاران دانش مراقبت عزت نفس پرستاري عامل
1 عزت نفس پرستاري
1 *0/67 مراقبت
1 *0/75 *0/74 دانش
1 *0/66 *0/67 *0/59 ارتباط با همكاران
1 *0/75 *0/65 *0/70 *0/43 ارتباطات
1 *0/49 *0/62 *0/53 *0/50 *0/41 رهبري
p<0/001 *

بحث

بـه طـور كلـي پرسـتاران نقـش مهمـي در بخـش بهداشت و درمان هر ملت بر عهـده دارنـد از ايـن رو رفـاه افراد شاغل در حرفه پرستاري بايد از اولويتهاي هر كشور باشد. در كشورهاي توسعه يافته با انجام تحقيقات ، راه هاي زيادي براي حفظ رفاه پرستاران ايجاد كرده اند.
مفهوم خود پنداري پرستاران نقـش مهمـي در درك افراد شاغل در حرفه پرستاري برعهـده دارد و از آنجـا كـهايـران از كـشورهاي در حـال توسـعه مـي باشـد و از نظـر فرهنگي، اجتماعي و… تفاوتهايي با ديگر كـشورها دارد، نياز به درك اهميت خودپنداري پرستاران ايراني وجود دارد. اين در حالي است كه معمـولاً نتـايج حاصـل از مطالعـات انجام شده در كـشورهاي توسـعه يافتـه را بـدون ارزيـابي اعتبار آن مطالعات در فرهنـگ ايرانـي پذيرفتـه و بـه كـارمي گيرند.
در اين مطالعه پرسشنامه 36 گزينـهاي خودپنـداري حرفهاي پرستاران كه به ابتكـارCowin در سـال 2001 تدوين شده است به زبان فارسي ترجمه، و روايي و پايـاييآن مورد بررسي قرار گرفت. نتايج حاصل از روايـي محتـوانشان داد كه رونـد مـورد اسـتفاده در فارسـي سـازي ايـنپرسشنامه روندي صحيح و منطقي بوده اسـت و محتـوايفارسي نه تنها با نسخه اصلي هم خواني زيادي دارد، بلكـهبراي جامعه هدف واضح، روشن و رساست.
پايايي يك آزمون بـه مفهـوم تكرارپـذير بـودن آناست كه توسط روش هاي مختلفي سنجيده مي شـود (24).
در اين مطالعه جهت سنجش پايايي از روش بررسي ثبـاتدروني و روش دو نيمه كردن استفاده شد. در تعيـين ثبـاتدروني از ضريب آلفاي كرونباخ و در روش دو نيمه كـردنسؤالات زوج يك آزمون و سؤالات فـرد آزمـون ديگـر درنظر گرفته شدند و پس از آن با استفاده از روش اسپيرمن- براون ضريب پايايي محاسبه شد. ضـرايب آلفـا كرونبـاخ واسپيرمن- براون به ترتيب برابر بـا 97/0 و 84/0 بـود كـهنشان دهنده پايايي بسيار مطلوب اين پرسـشنامه بـود. ايـنيافتهها با نتايج ساير مطالعات هم خواني داشت (1،11و19).
اين ضرايب از موارد مشابه در مطالعـاتي كـه در نيجريـه وچين انجام شده است بزرگتر بـود (1و19). ضـريب آلفـايكرونباخ در مطالعه حاضر بـراي كليـه عوامـل، دامنـه اي از 91/0 تا 94/0 داش ت در حالي كه اين ضـرايب در مطالعـهOnyiezugbo و Nwafor در نيجريــه دامنــه اي از
70/0 تا 75/0 داشت و در مطالعه صورت گرفتـه در چـينتوسط Cao و همكـاران از 83/0 تـا 88/0 گـزارش شـدهاست (1و19).
در اين مطالعه جهت بررسي سـاختار عوامـل از روشتحليـل عـاملي اكتـشافي اسـتفاده شـد. تحليـل عوامـل بـا روشهاي مختلف چرخش عوامل، 6 عامل را استخراج نمودكه 63/76 % از واريانس را تبيين مي كند. اين عوامـل شـبيهب ه ن سخه اص لي آن عبارتن د از: ع زت نف س پرس تاري، ارتباطات، رهبـري، دانـش، ارتبـاط بـا همكـاران و مراقبـت. بيـشترين بـار عـاملي مربـوط بـه عامـل اول (عـزت نفـس پرستاري) و كمترين مربوط به عامل ششم (مراقبـت ) اسـتكه با يافتههايCowin مبني بر استخراج 6 عامل شباهتداشته است (9). ساختار عاملي پرسشنامه طراحي شده توسطCowin در كشورهاي نيجريه و چين نيز مورد بررسي قرارگرفت. نتايج حاصل از ساختار عاملي مطالعه حاضر شبيه بـهنسخه اصلي پرسشنامه طراحـي شـده توسـطCowin درسال 2001 و همچنين مشابه مطالعات Onyiezugbo وNwafor در نيجريه وCao و همكاران در چين است اماشباهت بيشتري بـه مطالعـه Cao در چـين دارد (1،9و19).
Onyiezugbo وNwafor با نمونـهاي 170 نفـري درنيجريه پرسشنامه خودپنداري حرفـهاي Cowin را ابـزاريبسيار معتبر و پايا گزارش كرده اند (19). علاوه بر ايـن Cao و همكاران نيز روايي و پايايي اين پرسـشنامه را روي 1017 پرستار در چين آزمون كـردهانـد و ضـرايب پايـايي و روايـيعوامل را در سطحي بالا گـزارش كردنـد (1). روايـي سـازهآزمون در مطالعه حاضر توسط ضريب همبستگي بين خـردهمقياسها تعيين شد كه همان طـور كـه پـيشتـر در جـدولشماره 3 نشان داده شد تمامي ضرايب همبستگي بين خـردهمقياسها معنادار بوده و دامنه اي از 41/0 تـا 75/0 داشـتند واين موضوع دال بر روايي سازه آزمون مي باشد و ايـن نتـايجبا ياف تههاي ساير مطالعات سازگار است (1و19). Cao ايـنضرايب را بين 64/0 تـا 91/0 وOnyiezugbo از 30/0 تا 63/0 گزارش كرده اند.
اين هم خوانيها بدين معناست كه اين پرسشنامه ازدقـت در انـدازه گيـري و پايـايي كـافي برخـوردار اسـت و سؤالات مطرح شده در پرسشنامه به خـوبي معـرف حيطـهوسيع خودپنداري حرفه اي است.
مطالعه حاضر داراي دو محدوديت است اول اين كه تعميم پذيري يافتههاي اين پژوهش ممكن اسـت بـه ايـندليــل كــه نمونــه هــا صــرفاً از پرســتاران شــاغل دربيمارستانهاي جهرم انتخاب شدهاند و اكثـر نمونـههـ ا زن بودند محدود باشد و دوم اين كه در پژوهش حاضر بررسيپايايي غير هم زمان بـا اسـتفاده از روش بازآزمـايي بررسـي

153178157425

منابع
نشده اسـت. بنـابراين جهـت تأييـد نتـايج، انجـام مجـددپژوهش در آينـده در نمونـه هـاي بزرگتـر و بـا اسـتفاده ازپرستاران شاغل در ساير نقـاط ايـران و همچنـين بررسـيپايــايي غيــر هم زمــان در ايــن مطالعــات در رفــع ايــن محدوديتها پيشنهاد ميگردد.

نتيجهگيري

نتيجه نهـايي ايـن كـه نـسخه فارسـي پرسـشنامهخودپنــداري حرفــه اي پرســتاران داراي روايــي و پايــاييمناسبي جهت استفاده در تحقيقـات در زمينـه خودپنـداريحرفهاي در جمعيت ايراني مي باشد. با توجه به هـم خـوانيبالاي نسخه فارسي با نسخه اصـلي آن، بـا اطمينـان بـالامي توان از آن به عنوان يك ابزار انـدازهگيـري مناسـب درس نجش خودپن داري حرف ه اي پرس تاران اس تفاده ك رد.
همچنين سادگي و مدت زمان كوتاه جهت پاسخ دهـي بـهسؤالات از ديگر ويژگي هاي مناسبت اين ابزار است.

تشكر و قدرداني

از كليه پرستاران دانشگاه علوم پزشكي جهرم كه در اجراي اين پژوهش ما را يـاري كردنـد تـشكر و قـدردانيمي شود.

– Cao X, Liu X, Tian L, Guo Y. The reliability and validity of the Chinese version of nurses’ selfconcept questionnaire. Journal of Nursing Management. 2013; 21(4): 657-667.
– Lu H, While AE, Barriball KL. Job satisfaction and its related factors: A questionnaire survey of hospital nurses in Mainland China. International Journal of Nursing Studies. 2007; 44(4): 574-588. 3 – Hariri G, Yaghmaei F, Zagheri Tafreshi M, Shakeri N. Assessment of some factors related to leave in nurses and their demographic characters in educational hospitals of Shahid Beheshti University of Medical Sciences. Journal of Health Promotion Management. 2012; 1(3): 17-27.
– Atashzadeh Shorideh F, Ashktorab T, Yaghmaei F, Alavimajd H. Association of ICU nurses’ demographic characteristics and moral distress. Iranian Journal of Ethics and Medical History. 2013; 5(7): 66-77.
– Harerian HR, Aghajanloo A, Jabare R. Zanjan Nursing students’ viewpoints about the nursing profession and the reasons for leaving. Journal of development of Medical Education. 2009; 2(2): 1-8.
– Milisen K, Abraham I, Siebens K, Darras E, Dierckx de Casterlé B. Work environment and workforce problems: a cross-sectional questionnaire survey of hospital nurses in Belgium. International Journal of Nursing Studies. 2006; 43(6): 745-754.
– Cowin LS, Johnson M, Craven RG, Marsh HW. Causal modeling of self-concept, job satisfaction, and retention of nurses. International Journal of Nursing Studies. 2008; 45(10): 1449-1459.
– Bonaldi-Moore L, MBA M. Professionalism in Nursing. Nevada RNFormation. 2009; 18(1). 9 – Cowin L. Measuring nurses’ self-concept. Western Journal of Nursing Research. 2001; 23(3): 313325.
– Arthur D, Randle J. The professional self-concept of nurses: a review of the literature from 19922006. Australian Journal of Advanced Nursing. 2007; 24(3): 60-64.
– Cowin LS, Hengstberger-Sims C. New graduate nurse self-concept and retention: A longitudinal survey. International Journal of Nursing Studies. 2006; 43(1): 59-70.
– Takase M, Kershaw E, Burt L. Does public image of nurses matter? Journal of Professional Nursing. 2002; 18(4): 196-205.
– Kelly S, Courts N. The professional self-concept of new graduate nurses. Nurse education in practice. 2007; 7(5): 332-337.
– Secrest JA, Norwood BR, Keatley VM. ” I Was Actually a Nurse”: The Meaning of Professionalism for Baccalaureate Nursing Students. Journal of Nursing Education. 2003; 42(2): 77-82. 15 – Joolae S, Mehrdad N, Bohrani n. Evaluation of nursing students to nursing profession and reasons for leaving the nursing profession. Journal of Nursing Research. 2006; 1(1): 21-28.
– Milisen K, De Busser T, Kayaert A, Abraham I, Dierckx de Casterlé B. The evolving professional nursing self-image of students in baccalaureate programs: a cross-sectional survey. International Journal of Nursing Studies. 2010; 47(6): 688-698.
– Mlinar S, Tusak M, Karpljuk D. Self-concept in intensive care nurses and control group women. Nursing Ethics. 2009; 16(3): 328-339.
– Arthur D. Measurement of the professional self-concept of nurses: developing a measurement instrument. Nurse Education Today. 1995; 15(5): 328-35.
– Onyiezugbo E, Nwafor C. Construct validation of nurses’ self-concept questionnaire in Nigeria. European Journal of Social Sciences. 2010; 15(4): 467-474.
– Cowin LS, Craven RG, Johnson M, Marsh HW. A longitudinal study of student and experienced nurses’ self-concept. Collegian: Journal of the Royal College of Nursing Australia. 2006; 13(3): 25-31.
– Jones G, Benes K, Clark T, Denham R, Holder M, Haynes T, et al. The Polycystic Ovary Syndrome Health Related Quality of Life Questionnaire (PCOSQ): a validation. Human Reproduction. 2004; 19(2): 371-7.
– Saif AA. Educational measurement, assessment and evaluation. Tehran: Doran Press; 2004.
– Houman H. Multivariate data analysis in behavioral research. Tehran: Parsa pub; 2001.
– Kaplan R, Saccuzzo D. Psychological testing: Principles, applications, and issues: Cengage Learning; 2012.
٧٠
Determination of the reliability and validity of the Persian version of nurses’ self-concept questionnaire (NSCQ)

Badiyepeymaye Jahromi1 Z (MSc.) – Keshavarzi2 S (Ph.D) – Jahanbin3 I (MSc.).

Abstract
Introduction: Professional self-concept of nurses is as information and ideas that nurses have about their roles, values and behaviors. For better understanding of nurses and solve the crisis of nursing, there is a need to develop specific instrument for measuring Professional self-concept of Nurses. NSCQ (Nurse Self-Concept Questionnaire) which has been developed by Cowin is used to evaluate the professional self-concept of nurses. The present study aimed to determine the reliability and validity of the Persian version of this questionnaire and prepare it as an instrument for evaluating the professional self-concept of the Iranian nurses.
Method: In this cross sectional-analytic study of psychometric and validation of testing 200 nurses working at Jahrom University of Medical Sciences based on census method, completed the professional self-concept questionnaire. The reliability of the questionnaire was determined using split-half as well as Cronbach’s alpha coefficients, exploratory factor analysis, and inter-item reliability and Spearma Brown correlation coefficient.
Results: Spearman Brown correlation coefficient and Cronbach’s alpha were 0.84 and 0.97, respectively. Exploratory factor analysis through principle components method and equamax rotation demonstrated that the questionnaire contained six elements, including nursing self-esteem, communication, leadership, knowledge, care, and staff relations. These elements clarify more than 76.63% of the total variance. Inter-item reliability of the questionnaire subscales was also confirmed. These coefficients ranged from 0.41 to 0.75 and were all significant.
Conclusion: In conclusion, the questionnaire of nursing professional selfconcept of Cowin could be used as a valid and reliable instrument for evaluating the Iranian nurses’ professional self-concept. Considering greater sample size and different groups of people are suggested in future research.

Key words: Questionnaire, self-concept, nursing, validity, reliability

Received: 26 October 2013 Accepted: 18 March 2014

– Instructor, Department of Nursing, School of Nursing, Jahrom University of Medical Sciences, Jahrom, Iran
– Corresponding author: Assistant professor of Biostatistics, Department of Epidemiology, School of
Health, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran e-mail: [email protected]
– Instructor, Department of Nursing, Fatemeh (PBUH) School of Nursing & Midwifery, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran
٧١
00



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید