00

به نام خداوند جان و خرد
مجله آموزش پرستاري
فصلنامه علمي – پژوهشي انجمن علمي پرستاري ايران
دوره دوم – شماره 4 (پياپي 6) – زمستان 1392

صاحب امتياز: انجمن علمي پرستاري ايران
مدير مسؤول و سردبير: دكتر فاطمه الحاني
مدي ر اجرايي: دكتر آذر طل
شماره پروانه انتشار وزارت ارشاد اسلامي: 4823/94 مورخ 20/2/91
شماره استاندارد بين المللي: 2322-3812
شماره بين المللي نشريه الكترونيكي: 4428-2322 e-ISSN

شوراي نويسندگان (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيلپور بندبني، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي گيلان
دكتر فاطمه الحاني، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر منير انوشه، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر زهره پارسا يكتا، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حميد پيروي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدعلي چراغي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي حسيني، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر سيده فاطمه حق دوست اسكويي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر محمدرضا حيدري، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر ناهيد دهقاننيري، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر ناهيد رژه، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر سادات سيدباقر مداح، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر نعيمه سيدفاطمي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر آذر طل، دكتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر عباس عبادي، دانشيار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقيهاﷲ
دكتر عباس عباسزاده، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دكتر شهرزاد غياثونديان، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر علي فخرموحدي، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي سمنان
دكتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر انوشيروان كاظم نژاد، استاد گروه آمار زيستي دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عيسي محمدي، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر ندا مهرداد، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي ايران
دكتر حسن ناوي پور، استاديار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويس مرادي – عليرضا قريب
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحهآرايي: فرشته حيدري
طراح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علمي پرستاري ايران
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و مامايي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: info@jne.ir , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 2 شماره 4 (پياپي 6) زمستان 1392، 11-1
مقايسه تأثير دو روش پيام كوتاه (تعاملي و غيرتعاملي) بر تبعيت از رژيم درماني ضد انعقاد در بيماران با دريچه مصنوعي قلب

ناديا سدري، احمدعلي اسدي نوقابي، ميترا ذوالفقاري، حميد حقاني، اصغر توان

چكيده

مقدمه: يكي از مهمترين عوارض تعويض دريچه، اختلال عملكرد دريچه ميباشد كه به صورت عوارض ترومبوليتيـك وآمبولي سيستماتيك بروز ميدهد. بنابراين اين بيماران به مصرف ضدانعقاد با وارفارين نياز دارند. مصرف ناصحيح ضدانعقاد باعثعوارض ترومبو آمبوليسم و خونريزي در بيماران با دريچه مكانيكي است زيرا تبعيت از مصرف آن بـسيار ضـعيف مـيباشـد . ايـنمطالعه با هدف مقايسه تأثير دو روش پيام كوتاه (تعاملي و غير تعاملي) بر تبعيت از رژيم درماني ضد انعقـاد بيمـاران بـا دريچـهمصنوعي قلب انجام شد.
روش: اين مطالعه، يك كارآزمايي باليني است كه بر روي 90 نفر از بيماران واجد شرايط كه به بيمارستان امـام خمينـيشهر تهران مراجعه كردند به مدت 3 ماه انجام شد. بيماران توسط قرعهكشي به سه گروه 30 نفره كنترل، تعاملي و غيـر تعـامليتقسيم شدند . پرسشنامه پژوهشگر ساخته توسط بيماران تكميل و ميزانINR آنها ثبت گرديد. به همه بيماران بروشور آموزشـيداده شد و شماره تلفن آنها دريافت و چگونگي استفاده از پيام كوتاه به آنها آموزش داده شد. براي گروه كنترل هيچ پيامي ارسال نشد. در گروه غير تعاملي، هر هفته چهار پيام آموزشي به مدت سه ماه ارسال گرديد. در گروه تعاملي، علاوه بر ارسال پيـام هـايآموزشي، بيماران با پرسيدن سؤالات خود با پژوهشگر ارتباط دوطرفه داشتند. بعـد از مداخلـه هـر سـه گـروه مجـدداً پرسـشنامهپژوهشگر ساخته را تكميل و ميزان تبعيت آنها با پرسشنامه و INR سنجيده شد. دادههـا بـا اسـتفاده از نـرمافـزار 16-SPSS و آزمونهاي دقيق فيشر، كاي دو، تي زوج و آناليز واريانس مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.
يافتهها: نتايج پژوهش نشان داد بين سه گروه قبل از مداخله از لحاظ ميزان تبعيت از رژيم دارويـي (43/0=P) و رژيـمغذايي (84/0P=) اختلاف معني دار آماري وجود نداشت اما بعد از سه ماه اخـتلاف معنـيدار بـين سـه گـروه در تبعيـت از رژيـمدرماني ضدانعقاد ايجاد ش د (001/0≤P). همچنين ميانگين نمره تبعيت از رژيم درماني در گروه تعاملي بعد از مداخله بـالاتر از دوگروه ديگر بود. ميزانPT وINR بين سه گروه بعد از سه ماه تفاوت معنيدار نشان نداد (18/0P=). بر اسـاس آزمـون تـي زوجميزان PT و INR بعد از مداخله در گروه غير تعاملي با (008/0P=) و در گروه تعاملي با (001/0≤P) از لحاظ آمـاري معنـيدار شدند و در گروه كنترل اختلاف معنيدار نداشت (9/0=P).
نتيجهگيري: آموزش از طريق پيام كوتاه به صورت تعاملي، ميتواند تبعيت از رژيم درماني ضـدانعقـاد را در بيمـاران بـادريچه مصنوعي قلب افزايش دهد.
كليد واژهها: آنتيكواگولانت، تبعيت از رژيم درماني، سرويس پيام كوتاه، تعويض دريچه قلب

تاريخ دريافت: 10/4/1392 تاريخ پذيرش: 6/11/1392

مقدمه

بيماريهاي دريچه اي قلب در كشورهـاي در حـالتوسعه، از جمله ايران، شيوع بالايي دارند و عمـل جراحـيتعويض دريچه، مهمترين اقدام درماني در مـوارد پيـشرفتهبيماريهاي دريچه اي مي باشـد (1). نزديـك بـه 280000 تعويض دريچه در سال در سراسر جهان انجـام مـيشـود .
نيمي از آنها مكانيكي (Mechanical Valves) و نيمـياز آنهـا از جـنس بيولوژيـك (Bioprosthetic Valves) ميباشند (2). تعويض دريچه، در كوتاه مدت يا دراز مـدتممكن است عوارضي همـراه داشـته باشـد كـه منجـر بـهمرگومير يا ناتواني بيماران گردد. يكـي از مهمتـرين ايـنعوارض اختلال عملكرد دريچه ميباشد كه در دريچههاي فلزي به علت تشكيل لخته روي دريچه ميباشد و عمـدتاًتظاهر حاد داشته و با علائمي مانند تنگي نفـس، ادم ريـه،استروك و يا آمبوليهاي محيطي همراه است (1). عوارض ترومبوليتيك دريچه هاي مصنوعي شامل ترومبوز دريچهي مصنوعي و آمبـولي سيـستميك و مغـزي مـيباشـد . ايـنعوارض در دريچـههـاي مكـانيكي بـيش از دريچـههـايبيولوژيك رخ ميدهد و از بين آنها دريچـههـاي ميتـرالبيشتر از دريچههاي آئورتي ترومبوز ميشوند كه اغلـب در3 ماه اول بعـد از جراحـي مـيباشـد . از اينـرو بيمـاران بـادريچههاي مكانيكي به مصرف ضدانعقـاد مـادامالعمـر بـاوارفارين نياز دارند (2).
گزارشها حاكي از آن اسـت كـه 5% افـراد درمـانخود را پيگيري نمي كنند. اين عـدم پيگيـري منجـر بـه 8 ميليارد دلار هزينه ميشود (3). مصرف ناصحيح ضدانعقـادكليد خطر عوارض ترومبوآمبوليسم و خونريزي در بيمـارانبا دريچه مكانيكي است (4)، چرا كه تبعيـت از مـصرف آنبسيار ضعيف ميباشد (5). هدف كنترل بيماراني كه ضـد -انعقاد خوراكي مصرف ميكننـد نگهـداري كيفيـت دارو درمحدوده درماني است تا از عوارض ترومبوليتيك و خونرويپيشگيري شود. روش مناسب جهـت كنتـرل شـدت ضـد-انعقــادهــا ســنجيدن ميــزان International ) INRNormalized Ratio) اس ت (6). در ش روع درم ان ب ا وارفارين، در اين بيماران نيـاز اسـت 2 تـا 3 بـار در هفتـهميزانINR سنجيده شود. وقتيكه وضـعيت بيمـار پايـدارشد م يزانINR حداقل يك بار در ماه بررسي مـيشـود وتنظيم مقدار دارو بر حسب نياز صورت مـيگيـرد و كنتـرلبيشتر زماني انجام ميگيرد كه ميزانINR خارج از انـدازهمورد هدف باشد (7).
مطالعـه واتـرمن و همكـاران (Waterman) نـشان داده است كه 23% ميزانINR براي تنظيم وارفارين خارجاز محدوده درماني بوده اسـت. 36% ايـن متغيـرهـا در اثـرتغيير رفتار بيماران در عادات غذايي، عـدم درك از ميـزانصحيح دارو، فراموش كردن مصرف آن، عـدم مراجعـه بـهكلينيك، مصرف زياد الكل و يا عدم مصرف آن سر موقـعميباشد (8). عواملي همچون دوز دريافتي، مدت مـصرف،شاخصهاي مختلف فردي، شرايط محيطـي، عـادتهـايروزمره، نوع دارو ها، غذاهاي مصرفي، قادرند بـا تـشديد يـاتضعيف اثر ضـدانعقـادي دارو، پاسـخ بيمـاران مختلـف رانسبت به آن تغيير دهد. ناآگاهي اكثر بيماران مصرفكننده نسبت به وجود چنـين عـواملي از يـك سـو و بـيتـوجهيپزشكان و پرستاران نسبت به آموزش آنان از سـوي ديگـرباعث شده تعـداد زيـادي از ايـن بيمـاران بـه دليـل بـروزعوارضي چون خونروي يا حـوادث ترومبوآمبـولي بـه طـور مكرر به مطب پزشكان يا مراكز درماني مراجعه كننـد (9).
بيماران تأثيرات ضد انعقادها را ميداننـد امـا آگـاهي آنـاندرباره تداخلات غذايي و ويتامينها با ضد انعقادها متوسـطو ضعيف ميباشد. از اينرو ساختار مداخلات آموزشـي بايـددر جهت افزايش آگاهي بيماران درباره ضد انعقادهـا باشـدبهطوريكه، افزايش تبعيت پيدا كنند (8).
يكــي از مزايــاي ســرويس پيــام كوتــاه (Short Message Service: SMS) ارتباط آسان و كمهزينـه درمقايسه با مكالمات مـيباشـد . اسـتفاده ازSMS در بهبـودمداخلات پيگيري از قبيل ياد آوري و پايش بيماران از نظرروشهاي سازگاري مـؤثر مـيباشـد (10). اخيـراً افـزايشآگاهي بيماران در رابطه با بيماريهايـشان و درمـانهـايمربوطه از طريق تكنيـكهـاي برقـراري ارتبـاط بـا تلفـنهمراه امكان پذير اسـت (11). تكنولـوژي تلفـن همـراه درمداخلات باور هاي بهداشتي بكار رفته است. بسياري از اينمداخلات به صورت يكطرفـه بـوده اسـت (وارد كـردن يـاخارج كردن اطلاعات) و تعـداد كمـي از آنهـا بـه صـورتتعاملي و روشهاي سازگاري بكار رفتـه اسـت. در مطالعـهريلي و همكاران آمده است كه بيشتر مطالعات در رابطه بـامـداخلات تلفـن همـراه پيرامـون كـاهش وزن و مـصرف دخانيات مي باشد، در حاليكه مطالعـات كمـي از مـداخلاتتلفن همراه در تبعيت از رژيم درماني و كنترل بيمـاريهـاوجود دارد . گسترش مداخلات تلفـن همـراه در بـاورهـايبهداشتي مي تواند به عنوان يك ابزار مفيد در تئـوريهـايباور بهداشتي بكار رود. تئوريهاي اخير به نظر مـيرسـندكه در گسترش مداخله تلفن همراه بـه عنـوان روشهـايسازگاري و تعاملي ناكافي باشند (12).
آنچه در اين بيماران با دريچه مصنوعي قلـب مهـمشمرده مي شود، تأكيد بر مصرف صحيح دارو، كنترلINR و مراجعه به پزشك جهـت تنظـيم مقـدار دارو بـر اسـاسميزانINR است . متأسـفانه ايـن بيمـاران ماننـد بيمـارانديابتي يا ساير بيماريهاي مـزمن انجمـن خاصـي جهـتپيگيـري ندارنـد و پـايش آنهـا در بـسياري از مـوارد بـه فراموشي سپرده شده است . سيستم كنترل قابـل دسـترسبراي اين بيماران جهت آموزش و پيگيري رژيم درماني بهغير از مراجعه به پزشك مربوطه وجود ندارد رجـوع مكـرربه پزشك براي اين بيماران حتي يك بـار در مـاه مـسائلزيادي از قبيل هزينه ويزيت و در بعضي از مـوارد مـسافتزياد به دنبال دارد و گاهاً فاصله بـين ويزيـتهـا طـولانيميشود. اين بيماران در طول ايـن مـدت بـه طـور كـل ازسيستم درماني دور ميشوند و آموزش يا پيگيـري خاصـيندارند كه اين خود از موانع درماني به شمار ميآيد. در حالحاضر در كشورهاي در حال توسعه هيچ كارآزمايي بـالينيمبتنـي بـر بهبـود پيامـد هـا ي بيمـار محـور در اسـتفاده از تكنولوژي بهداشتي موبايل منتشر نشده است (13). در هـرحال از آنجا كه مطالعهاي كه در مورد تأثير روش آموزشـياز طريق پيام كوتاه بر تبعيت از رژيـم درمـاني بيمـاران بـادريچه مصنوعي قلـب پيـدا نـشد، ايـن مطالعـه بـا هـدفمقايسه تأثير دو روش پيام كوتاه (تعاملي و غير تعاملي) بر تبعيت از رژيم درماني بيماران بـا دريچـه مـصنوعي قلـبطراحي شد.

روش مطالعه

اين پژوهش به صورت مطالعهي كارآزمـايي بـالينيبا گروه شاهد دار ميباشد كـه در سـال 1391 انجـام شـد.
نمونه پژوهش از بين افراد مراجعه كننده به بيمارستان امامخميني تهران به طور تصادفي با قرعه كشي انتخاب شدند. در اين مطالعه معيارهاي انتخـاب نمونـه شـامل بيمـارانياست كه تحت عمل جراحي دريچـه مـصنوعي قلـب قـرارگرفته باشند و حداقل 2 ماه از عمـل آنـان گذشـته باشـد،تحت درمان با وارفارين حداقل 3 ماه بعد از عمـل، كنتـرلمداوم ميزانINR ، داراي حداقل سواد خواندن و نوشـتن،دسترسي به تلفن در منزل، داشتن تلفـن همـراه بـه طـورشخصي يا در خانواده، عدم مشكل بينايي و يا دسترسي بهشخص ثالثي كه قادر به خواندن و نوشتن پيام كوتاه برايبيماران باشد، عدم مشكل تكلم، شـنوايي و بيمـاري هـايروانشناختي شناخته شده و دامنه سني بين 18-65 سال، ومعيارهـاي خـروج از مطالعـه هرگونـه تغييـر در رونـد دارو درماني، بستري شدن در بيمارستان به هـر دليلـي و عـدمتمايل بيمار جهت ادامه همكاري بود. بـراي تعيـين حجـمنمونه در سطح اطمينـان 95% و تـوان آزمـون 80%، و بـراساس مطالعـه ذوالفقـاري و همكـاران در سـال 2012 بـاميزان 61/11=SD و 63/7=S، تعداد نمونـه هـا بـراي هـر گروه 30 نفر و در مجموع 90 نفر شدند. ابـزار جمـع آورياطلاعات شامل برگه ثبـت اطلاعـات جهـت ثبـت ميـزانINR و پرسشنامه پژوهشگر ساخته درباره تبعيـت از رژيـمدرماني بود. پرسشنامه شامل سه قسمت بـود . قـسمت اولشامل 9 سؤال مربوط به مشخصات دموگرافيك، قـسمتدوم شامل 4 سؤال مربوط به مشخصات بيماري و قـسمتسوم شامل 36 سؤال مربوط به نحوه كنترل بيمـاري بـود.
سؤالات نحوه كنترل بيماري مـشتمل بـر دو حيطـه رژيـمدارويي (15 سؤال )، رژيم غذايي (21 سؤال ) بـود . سـؤالاتبر مبناي بار ارزشي آن امتيازدهي گرديد . مجموع امتيازات( امتياز 179) كه به صورت ليكـرت و بـر مبنـاي 100 بـهصورت افزايش تبعيت نسبت به قبل از مداخله برآورد شـد.
به منظـور بررسـي اعتبـار علمـي پرسـشنامه روش اعتبـارمحتوي صورت گرفت. بدينصورت كه پس از مطالعه كتبو مقالات علمي، پرسشنامه تهيه شده و در اختيار 10 تن ازاعضاي هيات علمي دانشكده پرسـتاري، مامـايي دانـشگاهعلوم پزشكي تهران قرار داده شـد و بـا راهنمـايي اسـاتيدراهنما و مشاور تصحيح لازم به عمل آمـد. جهـت تعيـيناعتماد پرسشنامه از روش آزمون مجدد استفاده شد كـه دراين روش پرسشنامه ابتدا به10نفر از بيماران واجد شـرايطداده شد و نمرات آنها محاسـبه گرديـد. بعـد از گذشـت دوهفته جهت تعيين ضريب همبستگي، مجددا پرسشنامه بـهآنها داده شد و ضـريب همبـستگي ميـان ايـن دو آزمـونتعيين گرديد . ضريب همبستگي 84,0 به دست آمد. جمع-آوري اطلاعات طي دو مرحله (بدوورود به مطالعه و 3 مـاهبعد از شروع مطالعه) به روش خود گـزارشدهـي بـا روشمـصاحب ه حـضوري و نيـز ثبـت ميـزانPT, INR انجـامگرفت. نحوه انجام مداخله بدين صورت بود كه پژوهـشگربه درمانگاه جراحي قلب بيمارسـتان امـام خمينـي تهـرانمراجعه كرده و پس از انتخاب نمونههاي واجد شرايط، هـربيمار به صورت تصادفي وارد يكـي از سـه گـروه كنتـرل،تعاملي و غير تعاملي قرار داده شد. روش تصادفي بـه ايـنصورت بود كه، داوطلب اول با قرعه كشي وارد يكي از سهگروه شد . داوطلب دوم نيز بـا قرعـه كـشي در يكـي از دوگروه ديگر قرار داده شد و نفـر بعـدي در گـروه باقيمانـدهجاي گرفت . بدين ترتيب نفرات بعدي بـا قرعـه كـشي دريكي از سه گروه قرار گرفتند تا حجم نمونه مورد نيـاز كـهبراي هر گروه 30 نفر بود، تكميل گرديد. سپس پژوهشگرضمن معرفي خود هدف اين مطالعه را براي آنـان توضـيحداد. در طي جلسه توجيهي كه بـراي هـر نفـر بـه صـورتفردي و در همان روز مراجعه برگزار شد، رضايتنامه كتبياز داوطلب اخذ گرديد و به هـر بيمـار پمفلـت آموزشـي درمورد داروي وارفارين داده شد. ابتدا پرسـشنامه پژوهـشگرساخته مربوط به تبعيت از رژيـم درمـاني وارفـارين توسـطروش خود گزارشدهي در هر سـه گـروه تكميـل گرديـد و ميزانINR اندازه گيـري شـده آنهـا در برگـه مربـوط بـهاطلاعاتINR ثبت گرديد. در دو گروه مداخله (تعـاملي وغير تعاملي ) از بيماران شماره تلفن همراه دريافت و گوشيآنان از نظر منوي فارسـي و نحـوه اسـتفاده از پيـام كوتـاهچك و آموزش داده شد. همچنين از بيماران شـماره تلفـنثابت جهت تكميل كـردن مجـدد پرسـشنامههـا در پايـانمطالعـه، اخـذ گرديـد. بـراي اطمينـان از ارسـال پيـامهـا، پژوهـشگر گزينـه “تحويـل داده شـد” (Delivery) را در گوشي خود فعال نمود وبا چك كردن پيـام دريافـت شـدهتوسط بيماران، از دريافت به موقـع و صـحيح پيـام توسـطشركت كننده گان اطمينان حاصل كرد . در گروه غير تعاملي هر هفته چهار پيام آموزشي از طرف پژوهشگر ارسال و درمدت س ه مـاه 48 پيـام ارسـال شـد. پژوهـشگر از طريـقگزينه” تحويل داده شد” در موبايل خود از ارسال پيـامهـااطمينان حاصل كرد. در اين گـروه پژوهـشگر بـا بيمـارانارتباط يكطرفه داشت. در گروه تعاملي نيز براي بيماران هرهفته چهار پيام آموزشي و يادآوري ارسال گرديد. علاوه برارسال پيام از طرف پژوهشگر، بيمـاران بـدون محـدوديتزماني و در طي 24 ساعت، از طريق پرسيدن سؤالات خودپيرامون بيماري، دارو و اطلاع دادن ميزانINR چك شدهخود جهت اطمينان از قرار گـرفتن در محـدوده درمـاني وتنظيم دارو بـا ارسـال پيـام، ارتبـاط دوطرفـه و تعامـل بـاپژوهشگر برقرا ر كردند . لذا بر اساس تعاملات انجام گرفتـهتعداد پيام هاي ارسـالي از 48 پيـام بيـشتر شـد. همچنـينمحتوي بخشي از پيامهاي ارسالي براي برقراري ارتباط بـابيمار، يادآوري وي جهت انجام آزمايش و يـا مـصرف داروبود. ؟”. بيمار با پاسخ به چنين سـؤالاتي ارتبـاط دو طرفـهبرقرار م يكرد. در طول سه ماه هر بيمار حداقل 6 تعامل باپژوهشگر برقراركرد . محتوي پيـامهـاي آموزشـي از قبيـلعوارض دارويي، مراقبت از خود، نحـوه تغذيـه و تـداخلاتدارويي بود . درگروه كنترل بدون ارسال هـيچ پيـامي تنهـاپرسشنامه مربوط به تبعيت و پرسشنامه بـروز عـوارض، درابتدا و سه ماه بعد تكميل گرديد. لذا شماره تلفـن ثابـت ازكليه بيماران گروه كنترل اخذ شد. از آنجا كه تاريخ مراجعهبعدي اين بيماران به درمانگاه بـراي هـر بيمـار متفـاوت وگاهاً بيشتر از سه ماه بود، پژوهشگر پـس از سـه مـاه، بـهصورت تلفني با كليه بيماران در هر سـه گـروه، جهـت پـركردن مجدد پرسشنامه مربوط به تبعيت و پرسيدن ميـزانINR تماس حاصل كرد و پايان مداخله را به آنـان اطـلاعداد. براي بيماران گروه تعاملي و غير تعاملي پيامي مبني براتمام مداخله و تشكر از آنان ارسال گرديـد. ميـزان تبعيـتاي ن بيم اران ب ا پرس شنامه و معي ار آزماي شگاهي INR سنجيده و مقايسه گرديد. به منظور دست يابي به اهـداف ازآمار توصيفي جهـت تجزيـه و تحليـل دادههـا و توصـيفعددي نتايج استفاده گرديد. به منظـور مقايـسه و ارزيـابيمتغيرهاي كيفي بين سه گـروه از آزمـون كـاي دو، تـستدقيق فيشر و براي متغيرهاي كمي از آزمون آمـاري آنـاليزواريانس استفاده گرديد. همچنين براي مقايسه تغييرات درهر گروه قبل و بعـد از مداخلـه از آزمـون تـست تـي زوجاستفاده شد . براي محاسبه آماري از نرم افـزار آمـاري 16-SPSS استفاده شد

يافتهها

بيماران مورد مطالعه در هر سه گروه از لحاظ كليهمشخصات دموگرافيك و مشخصات بيماري همگن بودند(جدول 1و 2). ميزانPT وINR بين سه گـروه قبـل ازمداخله، در محدوده نرمال تبعيـت از رژيـم درمـاني قـرارنگرفت. آزمون آماري آناليز واريانس توكي اختلاف ميزان PT وINR بين سه گروه را در قبل از مداخلـه معنـيدار نشان داد (001/0≤P). در حاليكه بعـد از مداخلـه ميـ زان PT وINR بين سه گروه معنيدار نشد (18/0P=). البته بر اساس آزمون تي زوج ميزانPT وINR قبل و بعد ازمداخله در هر يك از گروههاي غير تعاملي (008/0P=) و تعاملي (001/0≤P) در بعـد از مداخلـه از لحـاظ آمـاريمعنيدار شدند و در گروه كنترل معنيدار نـشد (9/0=P). نتايج آماري آن در جدول شـماره 3 آمـده اسـت. ميـزانتبعيت از رژيم دارويي و غذايي نيز در جـدول 3 خلاصـهشده است . آزمون آماري آناليز واريانس نشان داد كه بينسه گروه قبل از مداخله از لحاظ ميـزان تبعيـت از رژيـمداروي ي (43/0=P) و رژي م غ ذايي (84/0P=) اخ تلاف معنيدار آماري وجود نداشت . بعد از مداخله آزمون تـوكيميزان تبعيت از رژيم دارويي (001/0=P) و رژيم غـذايي(0001/0=P) بين سه گروه را با اختلاف معنيدار آمـارينشان داد . آزمون آماري تي زوج اختلاف معنيدارآمـاري،قبل و بعد از مداخله در گروه كنترل بـا (047/0=P) و دو گروه ديگـر بـا (001/0≤P) در تبعيـت از رژيـم دارويـينشان داد و ميزان تبعيت از رژيم غذايي را در گـروه غيـرتعـ املي و تعـ املي معنـ يدار نـ شان داد (005/0P=)، (001/0≤P)؛ اما در گروه كنترل تبعيت از رژيم غذايي با
(27/0P=) معنيدار نشد.
جدول 1- مشخصات دموگرافيك بيماران با دريچه مصنوعي قلب مراجعه كننده به بيمارستان امام خميني تهران در سه گروه كنترل، غير تعاملي و تعاملي
آزمون آماري ملي تعا غير تعاملي نترل ك متغير
درصد تعداد درصد تعداد درصد تعداد
آناليز واريانس سن P=0/13 F=2/07 23/3 7 16/7 5 10 3 كمتر از 40 سال
40 12 20 6 23/3 7 40-49
23/3 7 33/3 10 50 15 50-59
13/3 4 30 9 16/7 5 بالاتر از 60 سال
كاي دو جنس P=0/14

=3/85 40 12 60 18 63/3 19 زن
60 18 40 12 36/7 11 مرد
تست دقيق فيشر وضعيت تأهل P=1 3/3 1 3/3 1 3/3 1 مجرد
96/7 29 96/7 29 96/7 29 متأهل
تست دقيق فيشر وضعيت تحصيلي P=0/9 83/3 25 73/3 22 83/3 25 زير ديپلم
13/3 4 23/3 7 13/3 4 ديپلم
3/3 1 3/3 1 3/3 1 دانشگاهي
تست دقيق فيشر وضعيت درآمد P=0/7 13/3 4 23/3 7 13/3 4 كفايت ميكند
73/3 22 63/3 19 66/7 20 تا حدوي كافي است
13/3 4 13/3 4 20 6 كفايت نميكند
تست دقيق فيشر تحت پوشش بيمه P=0/4 93/3 28 93/3 28 83/3 25 بله
6/7 2 7/6 2 16/7 5 خير
P معنيدار نبود (05/0≤P)

جدول 2- مشخصات بيماري بيماران با دريچه مصنوعي قلب مراجعه كننده به بيمارستان امام خميني تهران در سه گروه كنترل، غير تعاملي و تعاملي
آزمون آماري ملي تعا غير تعاملي نترل ك متغير
درصد تعداد درصد تعداد درصد تعداد
كروس كالواليس مدت زمان بعد از عمل

=4/68 P=0/09 66/7 20 73/3 22 60 18 1-12
3/3 1 13/3 4 10 3 13-24
3/3 1 0 0 3/3 1 25-36
26/7 8 13/3 4 26/7 8 بالاتر از 37
تست دقيق فيشر منبع كسب اطلاعات P= 1 40 12 50 15 53/3 16 پزشك
13/3 4 16/7 5 6/7 2 جزوات آموزشي
10 3 10 3 10 3 ساير منابع
P معنيدار نبود (05/0≤P)

جدول 3- جدول مربوط به مقايسه تبعيت از رژيم دارويي، رژيم غذايي و PT,INR در هر يك از سه گروه كنترل، غير تعاملي و تعاملي قبل و بعد از مداخله و نيز نتايج مقايسه ميانگين نمره تبعيت در سه گروه به تفكيك قبل و بعد از مداخلـه، در بيمـاران بـا دريچـه مـصنوعي قلـب مراجعـه كننـده بـهبيمارستان امام خميني تهران
بعدANOVA قبلANOVA تي زوج بعد از مداخله قبل از مداخله متغيرها
ميانگين انحراف معيار ميانگين انحراف معيار تبعيت از رژيم دارويي
F=22/65 *P≤0/001 F=0/83 P=0/43 P=0/047 52/13 3/5 50/96 3/34 گروه كنترل
P≤0/001 56/53 4/45 50/83 3/74 گروه غير تعاملي
P≤0/001 59/30 4/44 52/03 4/64 گروه تعاملي
تبعيت از رژيم غذايي
F=11/52 *P≤0/001 F=0/16 P=0/84 P=0/27 86/3 6/04 85/1 8/4 گروه كنترل

P=0/005 89/9 5/99 86 7/1 گروه غير تعاملي

P≤0/001 93/7 5/95 86/1 6/3 گروه تعاملي
ميزانINR
F=1/7 P=0/2 F=29/86
P≤0/001
P=0/9 2/2 0/7 2/23 1/2 گروه كنترل
P=0/008 2/5 0/7 2/08 0/73 گروه غير تعاملي
P≤0/001 2/5 0/7 3/8 0/9 گروه تعاملي
P معنيدار نبود (05/0≤P)

بحث


قیمت: تومان


پاسخ دهید