سپاسگزاري
سپاس خدايي را که توفيق تلاش در راه تحصيل علم و صبر و پشتکار لازم در انجام اين رساله به من ارزاني داشت.
پس از حمد و سپاس پروردگار ، بر حسب وظيفه بر خود لازم مي دانم که از اساتيد گرانقدر و همه بزرگواراني که در ثمر رسيدن اين پژوهش ، بنده را راهنمايي و مساعدت فرمودند صميمانه سپاسگزاري نمايم.
از جناب آقاي دکتر نوروزي استاد گراميم که در طول تدوين اين رساله همواره با صبر و شکيبايي و گشاده رويي زحمت راهنمايي بنده را تقبل فرمودند ، بي نهايت سپاسگزارم همچنين از راهنمايي ها و مساعدت بي دريغ جناب آقاي زارع نژاد به عنوان استاد مشاورم که زحمات زيادي را در تهيه اين رساله داشته اند، صميمانه قدرداني مي کنم.

تقديم به:

پدر و مادر گراميم
که هر چه دارم مرهون زحمات بي دريغ آنهاست

مادر صبور و مهربانم
که نسيم سخن هايش نبض هر لحظه زندگي در من است و در زير باران ابريشمين نگاهش, چون
جلگه اي سبز ,زنده و شاداب مي شوم.

پدر مهربان و عزيزم
که سايه بان مهرش پناه من و راستاي قامتش تکيه گاهم با عطر نجيب او از عطر فشاني تمام گل هابي نيازم.

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکيده 1

فصل اول: كليات تحقيق
1-1- مقدمه 3
1-2- بيان مساله: 3
1-3- اهميت و ضرورت پژوهش: 4
1-4- اهداف پژوهش 5
1-4-1- هدف كلي 5
1-4-2- اهداف جزئي 5
1-5- فرضيههاي پژوهش 5
1-6 روش تحقيق 5
1-7- جامعه آماري 6
1-8- نمونه و روش نمونه گيري 6
1-9- قلمرو مکاني و زماني پژوهش: 6

فصل دوم: ادبيات و پيشينهي تحقيق
2-1 مقدمه 9
2-2 ادبيات تحقيق 9
2-2-1- مفهوم و ماهيت توسعه ي روستايي 9
2-2-2- توسعه پايدارچيست؟ 10
2-2-3- تعاريف توسعة پايدار روستايي 11
2-2-4- اهداف توسعة پايدار 12
2-2-5- روند شکلگيري و برخي از تعاريف مفهوم توسعة پايدار روستايي 12
2-2-6- مؤلفه هاي توسعة پايدار روستايي 13
2-2-7- ضرورت تأکيد بر توسعة پايدار روستايي در جامعة روستايي ايران 14
2-2-8- اهميت و ضرورت توسعهي روستايي در ايران 17
2-2-9- ويژگي‌هاي جامعه روستايي ايران: 19
2-2-10- توسعه روستايي 20
2-2-11- چالش هاي توسعه روستا: 21
2-2-12- استراتژي‌هاي توسعه روستايي: 21
2-2-12-1- رويکردهاي فيزيکي-کالبدي: 21
2-2-12-2- رويکردهاي اقتصادي: 22
2-2-12-3- رويکرد هاي اجتماعي-فرهنگي: 22
2-2-12-4- رويکرد هاي فضايي، منطقه‌اي و ناحيه‌اي: 22
2-2-13- مفاهيم و اهداف توسعه روستايي 23
2-2-14- نقش توسعه ي روستايي در خدمت رساني و کاهش فقر در کشور (اقدامات و تجارب) 25
2-2-15- اصول توسعه روستايي 30
2-2-16- ظهور کشاورزي پايدار: 32
2-2-17- کشاورزي پايدار چيست؟ 33
2-2-18- کشاورزي ارگانيک و توسعه پايدار روستايي 35
2-2-19- مفهوم و تعريف کشاورزي ارگانيک 36
2-2-19-1- ويژگي هاي کشاورزي ارگانيک 37
2-2-20- زراعت ارگانيک و دانش بومي 37
2-2-21- کشاورزي ارگانيک و توسعه پايدار روستايي 38
2-2-22- مفهوم كارآفريني كشاورزي 38
2-3- مطالعات تجربي 41
2-3-1 مطالعات تجربي داخل کشور 41
2-3-2 تحقيقات تجربي خارج کشور 43

فصل سوم: روش تحقيق
3-1- مقدمه 46
3-2- روش پژوهش 46
3-3- جامعه آماري 46
3-4- نمونه گيري و شيوه نمونه گيري 46
3-5- روش و ابزار گردآوري اطلاعات 47
3-6- روايي و پايايي پرسشنامه 48
3-6-1- روايي پرسشنامه 48
3-6-2- پايايي آزمون 48
3-7- روش هاي تجزيه و تحليل اطلاعات 49

فصل چهارم: تجزيه و تحليل دادهها
4-1- مقدمه 51
4-1-1- محاسبه حجم نمونه 51
4-2- فرض هاي پژوهشي مربوط به پرسشنامه 52
4-3- بخش اول: آمار توصيفي 53
4-3-1- آمار توصيفي سوالات پرسشنامه : 53
4-3-2- توصيف متغيرهاي پژوهش 57
4-4- آمار استنباطي 62

فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري و پيشنهادها
5-1- يافته هاي پژوهش 70
5-2- پيشنهادها 71
منابع و مأخذ 73
پيوست 80

فهرست جداول
عنوان صفحه

جدول (3-1) جامعه آماري بر حسب سرپرستان خانوار کشاورزي 46
جدول (4-1)؛ جدول ضريب آلفاي كرونباخ براي پايايي پرسشنامه 52
جدول(4-2)؛ توزيع شرکت کنندگان در مطالعه بر حسب جنسيت 53
جدول(4-3)؛ توزيع شرکت کنندگان در مطالعه بر حسب تحصيلات 54
جدول(4-4)؛ توزيع شرکت کنندگان در مطالعه بر حسب سن 55
جدول(4-5)؛ توزيع شرکت کنندگان در مطالعه بر حسب سكونت 56
جدول(4-6)؛ توزيع شرکت کنندگان براساس شاخص هاي طبيعي 57
جدول(4-7)؛ توزيع شرکت کنندگان براساس شاخص هاي اقتصادي و مديريتي 58
جدول(4-8)؛ توزيع شرکت کنندگان براساس شاخص هاي توسعه 59
جدول(4-9)؛ توزيع شرکتکنندگان براساس شاخصهاي توسعه روستايي 60
جدول(4-10)؛ توزيع شرکت کنندگان براساس شاخصهاي كشاورزي پايدار 61
جدول(4-11)؛ جدول آزمون کولموگروف- اسميرنوف جهت برسي نرمال بودن متغييرها 62
جدول(4-12) نتايج همبستگي اسپيرمن آزمون فرضيه اول پژوهش 63
جدول(4-13) نتايج همبستگي اسپيرمن آزمون فرضيه دوم پژوهش 63
جدول(4-14) نتايج همبستگي اسپيرمن آزمون فرضيه سوم پژوهش 64
جدول(4-15) نتايج همبستگي اسپيرمن آزمون فرضيه چهارم پژوهش 64
جدول (4-16)- جدول رتبه هاي مربوط به آزمون فريدمن 65
جدول (4-17) جدول آزمون فريدمن 65
جدول (4-18)؛ جدول اولويت بندي ابعاد مختلف توسعه روستايي 66
جدول 4-19- جدول رتبه هاي مربوط به آزمون فريدمن 66
جدول 4-20- جدول آزمون فريدمن 66
جدول (4-21)؛ جدول اولويت بندي ابعاد مختلف پايداري كشاورزي 67
جدول(4-22) نتايج آزمون كروسكال واليس 67

فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار(4-1)؛ توزيع شرکت کنندگان در مطالعه بر حسب جنسيت 53
نمودار(4-2)؛ توزيع شرکت کنندگان در مطالعه بر حسب تحصيلات 54
نمودار(4-3)؛ توزيع شرکت کنندگان در مطالعه بر حسب سن 55
نمودار(4-4)؛ توزيع شرکت کنندگان در مطالعه بر حسب محل سكونت 56

چکيده
يکي از برنامههايي که مي تواند در توسعه روستايي نقش به سزايي داشته باشد تلاش در جهت کشاورزي پايدار است يعني استفاده بهينه از منابع و تلاش براي حفظ آن در نسلهاي آينده. عموميترين تعريف کشاورزي پايدار آن است که کليه جنبه هاي اقتصادي – اجتماعي و اکولوژيکي را در خود جاي داده است. هدف از اين پژوهش توسعه روستايي با تاکيد بر پايداري کشاورزي است. محدوده مكاني اين تحقيق شهرستان بهشهر و محدوده زماني آن دوره 92-1391 است. جامعه آماري پژوهش 2545 نفر از سرپرست خانوار کشاورزان مي باشند که با توجه به حجم جامعه از طريق فرمول کوکران نمونه آماري پژوهش به تعداد 331 نفر انتخاب شدند. اطلاعات مورد نياز تحقيق از طريق تکميل پرسشنامه گردآوري شده است و داده ها با نرم افزار spss تجزيه وتحليل شدند. نتيجه پژوهش نشان داد که بين عوامل اقتصادي و مديريتي و طبيعي با پايداري کشاورزي ارتباط معناداري وجود دارد. همچنين طبق آزمون کروسکال واليس بين متغير پايداري کشاورزي در سطوح مختلف ناحيه اقامتي تفاوت معناداري وجود ندارد.آزمون فريدمن نشان
ميدهد متغير پايداري و توسعه بيشترين بعد تاثير گذار در بين ابعاد پايداري کشاورزي مي باشد.
واژگان کليدي: توسعه روستايي، عوامل طبيعي و اقتصادي و مديريتي, پايداري کشاورزي

فصل اول
كليات تحقيق

1-1- مقدمه
توسعه کشاورزي در بعد محيطي از طريق فعال ساختن اقتصاد روستايي،گذشته از اين که فضايي فعال براي زندگي ايجاد ميکند، زمينه استفاده مناسب و بهينه از منابع محيطي روستا را نيز فراهم آورده و به روستا چشم اندازي مفرح و زيبا ميبخشد. توسعه کشاورزي با ايجاد چنين فضاي مناسبي نه تنها موجب جلوگيري از مهاجرت هاي روستايي مي شود، بلکه همچنين به دليل تاثيري که در جلوگيري از تخليه روستا و به تبع آن تقويت نقش روستا در جلوگيري از پيشروي بيابان دارد، نقش ارزنده اي را در ابعاد زيست محيطي نيز ايفا ميکند. در بعد اجتماعي کشاورزان عامل تعيين کننده در حفظ انسجام اجتماعي و تقويت ساختار اجتماعي- فرهنگي روستا است.کشاورزي بزرگترين و مهمترين پارا متر براي ثبات و امنيت سياسي، اجتماعي، و اقتصادي در روستا بشمار مي رود.کشاورزي مهمترين مشارکت را در ايجاد تعاون و همکاري در روستا، ايجاد عدالت اجتماعي و ارتباط سالم اجتماعي و جلوگيري از معضلاتي چون اعتياد و غيره داشته و همه اين موارد هنگامي محقق است که کشاورزي رو به توسعه و پويا وجود داشته باشد. توسعه کشاورزي ميتواند زمينههاي جذب امکانات و خدمات را در روستا فراهم آورده و عامل مهمي درجلوگيري از بيکاري و پيامد هاي منفي و معضلات ناشي از آن باشد. در بعد اقتصادي، مي توان گفت کشاورزي همان اقتصاد روستا است. کشاورزي بخشي از روستا است که بدون توجه به آن هيچ تلاش توسعه اي در روستا جواب نخواهد داد.(نوري ،1383). از طريق توسعه کشاورزي محيط اقتصادي روستا فعال و با نشاط
ميشود. توسعه کشاورزي موجب استفاده مناسبتر از منابع لايزال الهي و افزايش توليد مواد غذايي
ميشود. همچنين به جهت تاثيري که در بالا رفتن در آمد اقتصادي، ايجاد مازاد توليد و آزاد شدن نيروي انساني دارد، مي تواند زمينه بسيار مناسبي براي توسعه فعاليتهاي جنبي کشاورزي و حتي فعاليتهاي جديد توليدي و اقتصادي کشاورزي و غير کشاورزي در سطح محلي و منطقه اي شود. توسعه کشاورزي مي تواند موجب بالارفتن استاندارد هاي زندگي شود و سهم اساسي در رفع فقر و نابرابري روستايي داشته باشد، زيرا فقر يک پديده روستايي است و روستاييان فقير به کشاورزي وابسته اند، بنابراين رشد کشاورزي اساس کاهش پايدار فقرروستايي را تشکيل ميدهد. (رضوي،1369).

1-2- بيان مساله:
موجوديت و بقاي روستا در گرو شکوفايي و پايداري تمامي مولفه ها و سازوکارهاي توسعه آن است اقتصاد روستا به عنوان يکي از وجوه بسيار اساسي موجوديت روستا از ديرباز با کشاورزي و فعاليت هاي زراعي عجين بوده است کشاورزي گرچه در دهههاي اخير در توسعه اي جهان دستخوش تحولاتي شده است. لکن بر قوام و استحکام خود به ويژه در کشورهاي در حال توسعه باقي است به طوري که بخش روستايي کانون استقرار سهم چشمگيري از جمعيت و نيروي فعال کشور است. ضمن اينکه در مقابل ، به عنوان منبع اصلي تامين درآمد و ايجاد اشتغال اهميت اساسي در حيات و توسعه روستايي دارد. اين مسئله موجب شده تا مهمترين مبحث در زمينه کشاورزي و روستا، نقش و وظيفهي کشاورزي به عنوان فعاليت اقتصادي روستايي باشد. توسعه روستايي به طور کلي به عنوان راهبردي براي بهبود زندگي اجتماعي – اقتصادي مردم فقير روستايي در نظر گرفته شده همچنين انتشار منافع توسعه در بين فقيرترين افراد نواحي روستايي يا به عبارت ديگر کشاورزان کوچک اجازه داران افراد فاقد زمين و ديگر گروه هاي محروم است (بانک جهاني، 1992). يکي از برنامههايي که ميتواند در توسعه روستايي نقش به سزايي داشته باشد تلاش در جهت کشاورزي پايدار است يعني استفاده بهينه از منابع براي حفظ آن در نسلهاي آينده. عموميترين تعريف کشاورزي پايدار آن است که کليه جنبه هاي اقتصادي – اجتماعي و اکولوژيکي را در خود جاي داده است . مفهوم کنوني کشاورزي پايدار از سال 1987 رايج شده که پيش از آن يعني در دهه 1940 مترادف با اصلاحاتي چون کشاورزي ارگانيک طبيعي، اکولوژيک، بيولوژيک و کم نهاد بوده است (باتملي ترور،1382)، امروزه در

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید